معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی آپارتمانی - سرخس لِیشیسکالم

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1394/08/13
معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی آپارتمانی - سرخس لِیشیسکالم
سرخس لِیشیسکالم (*Pteridium latiusculum*) از سرخس‌های بزرگ و ریزوم‌دارِ جنس *Pteridium* است. **شرایط رشد** آن معمولاً شامل دمای معتدل تا خنک (حدود ۱۰–۲۵°C)، **رطوبت خاک** متوسط تا نسبتاً بالا با زهکشی مناسب، و **نور** نیم‌سایه تا آفتاب ملایم (در مناطق گرم، نیم‌سایه بهتر) است. **بومی و زیستگاه** این گونه عمدتاً به نواحی معتدل نیمکره شمالی نسبت داده می‌شود و در حاشیه جنگل‌ها، دامنه‌ها، زمین‌های اسیدی/سیلیسی، و مناطق باز پس از آشفتگی (مانند سوختگی یا قطع درختان) به‌خوبی گسترش می‌یابد. از نظر **خصوصیات ظاهری**، دارای ریزوم‌های خزنده زیرزمینی و برگ‌های بزرگ و مثلثی (فروند) با تقسیمات پرمانند است؛ هاگدان‌ها معمولاً در حاشیه زیرین برگ‌ها قرار می‌گیرند و با لبه برگ تاخورده محافظت می‌شوند. **نام‌های رایج**: در فارسی عموماً در گروه «سرخس عقابی/براکن (Bracken fern)» شناخته می‌شود؛ در جهان نیز رایج‌ترین نام آن «Bracken» یا «Bracken fern» است.

Nargil_Pteridium latiusculum
نام علمي
Pteridium latiusculum
نام لاتين
Bracken Fern
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی


سرخس ها گیاهان اولیه ای هستند که ساختارهای برگ مانند همیشه سبزی یا خزانداری به نام فروند تولید می کنند. این گیاهان بدون گل هستند و در مجموع به آنها کریپتوگام گویند. گیاهان مشابه آنها، جلبک ها، خزه ها و گلسنگ ها هستند. افزایش طبیعی آنها از طریق هاگ می باشد. در مرحله ی رویشی یا نسل اسپروفیت دارای ریشه ها، ساقه ها و برگ های مشخص می باشند. ولی در مرحله جنسی یا گامتوفیت، گیاه کوچک و غیرقابل تشخیص و بدون ریشه و ساقه و برگ است و از عضوی به نام پروتال شکل می گیرد.

سرخس لِیشیسکالم

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه سرخس لِیشیسکالم
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  سرخس لِیشیسکالم
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  سرخس لِیشیسکالم
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  سرخس لِیشیسکالم
خاک های سبک و جنگلی


"سرخس لِشیسکالم" یا "سرخس شرقی" یکی از وارته های جنس Pteridium می باشد. این گیاه علفی و چندساله است.  و دارای دمبرگی به طول 15 تا 100 سانتیمتر می تواند باشد. پهنک برگ سه گوش تا گاهی تخم مرغی شکل، مرکب، به ابعاد 20-80 × 25-50 سانتیمتر دیده می شود. این برگ ها در شرایط سایه، برای جذب بیشتر نور، به صورت افقی قرار می گیرند اما در شرایط آفتابی، نحوه ی قرارگیری آنها روی ساقه به صورت عمودی است. برگ ها به رنگ های مختلف از سبز مایل به زرد تا سبز متوسط در سطح رویی، و به رنگ کمرنگ تر در سطح زیرین مشاهده می شوند. سطوح بالایی و پایینی این برگ ها کرکدار یا دارای پرزهای ریزی است. بیش از 12 جفت برگچه در اندازه های مختلف در هر برگ وجود دارد. برگ های اولیه به صورت انگشتی و به ابعاد 3 تا 6 میلیمتر دیده می شوند که به مرور زمان باز شده و برگچه ها را تشکیل می دهند. 
عدد کروموزومی این گیاهان 2n=104 می باشد.

Bracken Fern

شرایط محیط رشد


این گیاهان به دلیل اینکه در جنگل می رویند به رطوبت بالایی نیاز دارند و در صورت کشت در منزل باید سینی زیر گلدان آنها همیشه پر آب نگه داشته شود و یا اینکه آن را در تراریوم کاشت. باید دقت کرد که روی برگ های این گیاه به هیچ وجه آبپاشی صورت نگیرد زیرا سبب خشک شدن و پژمردگی برگ ها خواهد شد. در صورت کشت در خاک سبک، حدود دو تا سه بار در هفته آبیاری برای این گیاه مناسب است.
از آنجا که این گیاه گل نمی دهد و برگساره ای است پس باید برگ ها رنگ سبز خود را حفظ کنند. بنابراین نیازی به کودهایی با پتاسیم و فسفر بالا نیست. با کود های اوره یا شکری، آن هم ماهیانه یکبار در فصل رشد، می توان رشد بهتر گیاه را تضمین نمود.
دمای مناسب شب برای رشد این گیاهان حدود 15 درجه سانتیگراد است.
این گیاهان در مقابل نور شدید تابستان مقاومت ندارند و شدت نور تا 50 درصد باید کاهش یابد. از این رو، این گیاهان در کنار پنجره های رو به شمال در محلی که بنفشه آفریقایی و گل های سایه دوست دیگر به خوبی رشد می کنند، نگهداری می شود.
بهترین خاک برای سرخس ها، خاک بسیار سبک، مخلوطی از لوم، پیت و شن درشت یا ذغال به نسبت مساوی است. به این مخلوط خاک فقط میزان کمی کود دامی پوسیده و یا مواد مشابه اضافه می شود. 

Pteridium latiusculum

مقابله به آفات سرخس لِیشیسکالم


آفات رایج

سرخس Pteridium latiusculum در شرایط آپارتمانی و گلخانه‌ای بیشتر از کنه تارتن (زردی و ریزنقطه‌های برگ، تارهای نازک)، شته (چسبندگی و پیچیدگی بافت‌های جوان) و شپشک آردآلود (توده‌های پنبه‌ای روی دمبرگ و زیر برگچه‌ها) آسیب می‌بیند. کنترل اولیه شامل قرنطینه گیاه آلوده، شست‌وشوی ملایم برگ‌ها و افزایش رطوبت نسبی برای کاهش کنه است. در آلودگی‌های شدید، استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن ولکِ سبک با پوشش کامل زیر و روی برگ‌ها (در چند نوبت) مؤثر است.


بیماری‌های مهم

رایج‌ترین بیماری‌ها پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از آبیاری زیاد و زهکش ضعیف، و لکه‌برگی قارچی در رطوبت بالا و تهویه ضعیف است. در پوسیدگی، علائم شامل نرم‌شدن ریشه‌ها، بوی نامطبوع و افتادگی برگ‌هاست؛ در لکه‌برگی، لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه با هاله زرد دیده می‌شود.


روش‌های پیشگیری و مقابله

بهترین راه مدیریت، پیشگیری است: استفاده از بستر سبک و زهکش‌دار، آبیاری پس از خشک‌شدن سطح خاک، ضدعفونی گلدان و ابزار، و تهویه مناسب. در پوسیدگی، قسمت‌های آلوده حذف و خاک تعویض شود و آبیاری کاهش یابد. در لکه‌برگی، برگ‌های بیمار حذف و از خیس‌کردن شاخ‌وبرگ هنگام آبیاری پرهیز شود؛ در صورت تداوم، قارچ‌کش‌های مسی با دوز توصیه‌شده و فاصله‌های ایمن مصرف شوند.

سرخس لِیشیسکالم

نحوه تکثیر سرخس لِیشیسکالم


بهترین راه تکثیر این گیاهان برای خانه دارها و مبتدی ها، تقسیم بوته در بهار می باشد. به طوری که گیاه را از گلدان خارج کرده و آن را به چند قسمت تقسیم می کنند. باید ریزوم ها را با احتیاط برید. 
در صورتی که بخواهیم سرخس ها را به مقدار زیاد افزایش دهیم و یا روش دیگری جهت افزایش نباشد، از هاگ یا اسپور استفاده می شود. برای این منظور پس از رسیدن اسپورها و تغییر رنگ آنها به قهوه ای، برگ های بارور قطع شده و جهت رسیدن بیشتر در پامت های کاغذی قرار می گیرند و در دمای اتاق (20 تا 25 درجه سانتیگراد) در هوای خشک نگهداری می شوند. پس از چند روز اسپورها کشت می شوند. اسپورها هرچه سریع تر کشت شوند، درصد تندش بیشتر خواهد شد. این عمل نباید در ماه های زمستان که خطر سرما وجود دارد انجام گیرد و محل کاشت باید گرم باشد. برای کاشت آن از بسترهای مختلف استفاده می شود. به عنوان مثال از بستری که حاوی خاک لوی و خاکبرگ پوسیده به مقدار مساوی باشد و یا از محیط مغذی مانند آگار در آزمایشگاه می توان استفاده کرد. باید دقت کرد که محیط کار، ظروف و خاک باید ضدعفونی شده باشند. خاک را می توان با بخار آب گندزدایی نمود. پس از گندزدایی و تسطیح خاک، پاشیدن اسپورها زمانی انجام می شود که رطوبت خاک کمی کاهش یابد. اسپورها به طور یکنواخت پراکنده می شوند. سطح گلدان نیز پس از کاشت با یک شیشه گندزدایی شده پوشانده می شود و روی آن را با کاغذ سیاه می پوشانیم  تا نور به آن نرسد. پوشش سیاه نباید تکان داده شود. در طی این دوره باید تاریکی حفظ شود تا تا اسپورها بتندند. با سبز شدن سطح کاشته شده که نشان دهنده ی رشد پروتال است، به تدریج نور را افزایش می دهیم. برای این کار می توان از کاغذهایی به ضخامت مختلف استفاده کرد. در این شرایط اعضای جنسی سرخس تشکیل می شود.
دمای محیط کشت اهمیت زیادی دارد. مناسب ترین دما 25 درجه سانتیگراد است. اگر دما بالاتر رور تشکیل اندام جنسی به تأخیر می افتد.

Bracken Fern

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس سرخسِ عُقابی و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره دنستیدیاسه و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.29 از ۵، بر اساس 7 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید