سرخس سخت

دانستنیهای علمی

این درخت سرخس کوچک دارای تنه ای بلند و باریک و بومی مناطق گرمسیری میباشد.

این گیاه تحمل مواد آهکی را ندارد و در مناطقی که آب سخت وجود دارد با اضافه کردن چند قطره آب لیمو به آب میتوان از خشک شدن آن جلوگیری کرد.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاكبرگ

ویژگی‌های کلی اندام‌ها

سرخس Blechnum gibbum که در فارسی به «سرخس سخت» یا «سرخس درختی کوتوله» شناخته می‌شود، گیاهی همیشگی و همیشه‌سبز است. این گیاه فاقد گل و بذر بوده و از طریق هاگ تکثیر می‌شود، بنابراین هیچ گل، میوه یا دانه قابل مشاهده‌ای ندارد. ساختار اصلی آن از تاج برگ‌ها و ساقه‌مانند کوتاهی تشکیل شده که به‌تدریج ظاهری درختچه‌ای پیدا می‌کند.

ساقه و ساقه‌مانند (ریزوم و تنه)

ریزوم این سرخس کوتاه، ضخیم و قائم است و به‌تدریج شبیه تنه‌ای کوچک در مرکز گیاه دیده می‌شود. با افزایش سن، این تنه می‌تواند به ارتفاع تقریبی ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر برسد و ظاهری ستونی و متراکم ایجاد کند. سطح آن از بقایای دمبرگ‌های قدیمی و پوسته‌های قهوه‌ای‌ـ‌تیره پوشیده می‌شود که بافتی زبر و فیبری به گیاه می‌دهد. رنگ عمومی بخش هوایی بین قهوه‌ای و قهوه‌ای‌تیره متغیر است.

برگ‌ها (فروندها)

برگ‌ها یا فروندها از مرکز گیاه و رأس تنه خارج شده و به صورت روزت شعاعی گسترش می‌یابند. هر برگ بالغ معمولا ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر طول دارد و گاهی در شرایط ایده‌آل کمی بلندتر نیز می‌شود. رنگ برگ‌ها سبز تند تا سبز تیره و براق است و سطح فوقانی آن صاف و چرمی‌مانند به نظر می‌رسد. دمبرگ‌ها نسبتا محکم، راست و اندکی قوسی‌شکل هستند و فرم کلی گیاه را مانند تاج نخل کوچک جلوه می‌دهند.

بخش‌های ریزبرگ و هاگدان‌ها

تیغه اصلی برگ به صورت شانه‌ای تقسیم شده و از ریزبرگ‌های باریک، کشیده و منظم تشکیل شده است. لبه ریزبرگ‌ها عمدتاً صاف یا کمی موج‌دار است و نوک آن‌ها باریک و اندکی تیز می‌شود. در سطح زیرین ریزبرگ‌ها، ردیف‌هایی از هاگدان‌ها (سوری‌ها) به شکل نوارهای باریک قهوه‌ای‌رنگ ظاهر می‌شود. این نوارهای قهوه‌ای نشان‌دهنده ناحیه تولید هاگ هستند و جایگزین ساختار بذر در گیاهان گلدار می‌شوند.

شرایط محیط رشد

نور متوسط (سایه روشن) برای این گیاه مناسب است. دمای محیط نیز بهتر است معتدل مایل به گرم باشد.به آب نسبتا زیاد و محیط مرطوب نیاز دارد.

بهتر است هر ماه برای تغذیه گیاه از کود مایع استفاده شود

مقابله به آفات سرخس سخت

آفات رایج Blechnum gibbum

در نگهداری آپارتمانی، این سرخس بیشتر با کنه تارتن (لکه‌های زرد و تار نازک زیر برگ)، شپشک آردآلود (توده‌های پنبه‌ای در محل اتصال برگ‌ها) و شپشک سپردار (برجستگی‌های قهوه‌ای روی دمبرگ و پشت برگ) درگیر می‌شود. خشکی هوا و جریان هوای گرم، شدت آلودگی کنه را افزایش می‌دهد.

روش‌های کنترل آفات

ایزوله‌کردن گیاه و شست‌وشوی ملایم برگ‌ها با آب ولرم، اولین اقدام است. برای شپشک‌ها می‌توان با پنبه آغشته به الکل 70٪ (به‌صورت نقطه‌ای) آفات را حذف کرد. سپس 2–3 نوبت، هر 7–10 روز، از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی با دوز سبک استفاده شود؛ در سرخس‌ها زیاده‌روی در روغن‌ها ممکن است باعث سوختگی شود. افزایش رطوبت محیط و پرهیز از نور مستقیم به کاهش کنه کمک می‌کند.

بیماری‌های مهم

شایع‌ترین مشکل، پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف (زردی عمومی، افتادگی و بوی نامطبوع خاک) است. همچنین لکه‌برگی قارچی در شرایط رطوبت بالا همراه با تهویه ضعیف دیده می‌شود (لکه‌های قهوه‌ای/سیاه با حاشیه مشخص).

پیشگیری و درمان بیماری‌ها

بهترین درمان، اصلاح شرایط نگهداری است: خاک سبک و زهکش‌دار، تخلیه آب زیرگلدانی، و آبیاری پس از نیمه‌خشک‌شدن سطح خاک. در پوسیدگی شدید، تعویض خاک و حذف ریشه‌های قهوه‌ای لازم است. برای لکه‌برگی، حذف برگ‌های آلوده، کاهش خیس‌ماندن شاخ‌وبرگ و در صورت تداوم، مصرف قارچ‌کش‌های مسی یا مانکوزب طبق برچسب توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر سرخس سخت

تولیدمثل Blechnum gibbum در طبیعت

سرخس سخت (Blechnum gibbum) مانند بیشتر سرخس‌ها با «هاگ» تولیدمثل می‌کند، نه با بذر. در سطح زیرین برگ‌های بارور، ساختارهای هاگ‌زا (سوری‌ها) تشکیل می‌شوند و هاگ‌ها پس از رسیدن در محیط مرطوب جنگلی پخش می‌گردند. هاگ‌ها در صورت فراهم بودن رطوبت پایدار و نور فیلترشده، جوانه زده و به گامتوفیت کوچک و قلبی‌شکل (پروتال) تبدیل می‌شوند. پروتال اندام‌های جنسی نر و ماده را می‌سازد و برای لقاح، وجود لایه‌ای از آب ضروری است تا اسپرم‌ها به سمت تخمک حرکت کنند. سپس جنین، اسپوروفیت جدید را ایجاد کرده و سرخس جوان به‌تدریج شکل گیاه بالغ را می‌گیرد.

تکثیر در خانه با هاگ

برای تکثیر خانگی، برگ بارور را روی کاغذ تمیز بگذارید تا هاگ‌ها بریزند. هاگ‌ها را روی بستر استریلِ پیت‌ماس الک‌شده یا کوکوپیت مرطوب پخش کنید و ظرف را درپوش‌دار نگه دارید. رطوبت بسیار بالا، دمای ملایم (حدود ۲۰–۲۵°C) و نور غیرمستقیم برای تشکیل پروتال حیاتی است. پس از ظهور سرخس‌های بسیار ریز، به‌تدریج تهویه را افزایش دهید و نشاها را جداگانه منتقل کنید.

تکثیر با تقسیم بوته

روش سریع‌تر، تقسیم بوته در زمان رشد فعال است. گیاه را از گلدان خارج کرده و ریزوم را با ابزار ضدعفونی‌شده به چند بخش دارای ریشه و جوانه تقسیم کنید. پس از تقسیم، بستر باید همیشه کمی مرطوب بماند و از آفتاب مستقیم جلوگیری شود تا شوک کاهش یابد.

ساير تصاوير :