انجیر؛ میوه‌ای مغذی و شیرین با کاربرد خوراکی و دارویی سنتی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/07/23
انجیر؛ میوه‌ای مغذی و شیرین با کاربرد خوراکی و دارویی سنتی
انجیر (*Ficus carica*) درختچه/درختی خزان‌دار از تیرهٔ Moraceae است. **شرایط رشد:** در اقلیم‌های مدیترانه‌ای و نیمه‌خشک بهترین عملکرد را دارد؛ نور کامل و آفتاب مستقیم را می‌پسندد. دمای بهینهٔ رشد معمولاً حدود 20–30°C است؛ گرمای تابستان را خوب تحمل می‌کند، اما سرماهای شدید زمستانه (یخبندان‌های طولانی) می‌تواند به شاخه‌ها و جوانه‌ها آسیب بزند. رطوبت متوسط تا کم مناسب است و رطوبت بالای پایدار می‌تواند برخی بیماری‌های قارچی را افزایش دهد.

**بومی و زیستگاه:** بومی غرب آسیا و نواحی مدیترانه (از جمله ایران تا آناتولی و پیرامون مدیترانه) و در دامنه‌ها، دره‌ها و اراضی سنگلاخی با زهکش خوب رشد می‌کند و به خشکی نسبتاً مقاوم است.

**خصوصیات ظاهری:** دارای برگ‌های بزرگ، پنجه‌ای و عمیقاً لوب‌دار با سطح زبر؛ شیرهٔ سفید لاتکس‌دار؛ گل‌ها درون ساختاری کیسه‌مانند به نام سیکونیوم قرار دارند و آنچه «میوه» نامیده می‌شود در واقع همین سیکونیوم گوشتی است که در رسیدگی رنگ آن بسته به رقم از سبز تا زرد، بنفش یا قهوه‌ای تغییر می‌کند.

**نام‌های رایج:** در ایران «انجیر» (گاهی «انجیر معمولی/انجیر باغی») و در جهان “Fig” یا “Common fig”.

**کاربرد شاخص:** به‌طور گسترده به‌عنوان میوهٔ خوراکی تازه و خشک مصرف می‌شود و از نظر تغذیه‌ای به فیبر غذایی و ترکیبات فنولی شناخته می‌شود.

Nargil_Ficus Carica
نام علمي
Ficus Carica
نام لاتين
fig
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

درخت انجیر گونه ای از جنس فیکوس (Ficus) در خانواده Moraceae بومی مناطق مدیترانه ای میباشد.

در مناطق گرمسیری درخت انجیر به شکل درخت یا درختچه دیده می شود.ارتفاع آن 4 تا 9 متر است و پهنای آن از ارتفاعش بیشتر است . پوست درخت صاف و خاکستری نقره ای است. بسیاری از ارقام آن در باغچه های خانگی وجود دارند.'Celeste', 'Ischia', 'Magnolia' 'Brown Turkey' در جنوب شرقی ایالت متحده امریکا محبوبیت دارند. در مناطق خشک جنوب شرقی نیز 'Adriatic', 'Kadota', 'Mission' عمومیت دارند.

برگ ها منفرد و متناوب به رنگ سبز روشن و بزرگ به طول 1 فوت .برگ دارای 1-5 لب عمیق است که سطح برگ نرم بوده اما در سطح زیرین آن مودار و زبر است.

جنس فیکوس (Ficus) دارای ۶۰۰ گونه می‌باشد که اغلب انواع آن وحشی یا زینتی هستند مانند درخت معروف به درخت کاتوچو (فیکوس الاستیکا) که هم زینتی است و هم صنعتی. فیکوس بنگالنسیس و فیکوس رلیگیوزا انواع زینتی این گیاه می‌باشند که در تزئینات و به عنوان گیاه آپارتمانی مصرف زیاد دارند.

انجیر

خصوصیات - معرفی

گل های کوچک انجیر خارج از دید است و به صورت خوشه هایی درون میوه سبز وجود دارند. میوه بالغ دارای پوست سختی است به رنگ سبز تیره تا قهوه ای یا بنفش تیره دیده می شود که اغلب پس از آماده شدن ترک خوردگی دارند و مغز گوشتی آن دیده می شود. داخل ان پوست سفیدی وجود دارد که توده ای بذر را درون میوه گوشتی احاطه کرده است. دانه ها به میزان کم یا زیاد درون میوه وجود دارند

fig


بيشتر مطالعه کنيد :


شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز انجیر
22 درجه سانتیگراد
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز انجیر
کمی خشک
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه انجیر
متوسط
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز انجیر
شنی سبک تا رسی سنگین

درخت انجیر را در انواع مختلف خاک از شنی سبک تا رسی سخت می‌توان کاشت. در اراضی شنی سبک خطر حمله نماتود بسیار زیاد است. بهترین خاک برای کاشت این درخت اراضی لیمونی است. در این نوع اراضی میوه دادن درخت به علت رشد زیاد شاخ و برگ دو یا سه سال به تاخیر می‌افتد.

به همان اندازه که درخت انجیر به گرمای زیاد مقاوم است نسبت به سرما مخصوصا در دوره جوانی حساس است و سرما یک عامل محدود کننده در کاشت این درخت می‌باشد. اثر گرما و رطوبت در میوه انجیر نسبت به نوع مصرف میوه متفاوت است. انجیرهایی که برای کنسرو و یا در شیرینی‌پزی مصرف می‌شود در هوای مرطوب محصول مرغوب‌تری می‌دهد تا در هوای گرم و خشک و برعکس میوه درختان انجیری که در هوای خشک و نسبتا گرم کاشته شده‌اند برای تهیه انجیر خشک مرغوب‌تر است تا آنهای در هوای مرطوب عمل آمده‌اند.

Ficus Carica

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

بر اساس تحقیقات انجام شده، برگهای درخت انجیر بدلیل داشتن خصوصیات تسکین دهندگی و دافع کرم روده مورد استفاده قرار گرفته و دم کرده برگ درخت انجیر مسکن بوده و برای معالجه سرفه تجویز شده‌است.

میوه انجیر برای نرم کردن سینه و روده و دارای خاصیت ویژه‌ای می‌باشد. انجیر تازه منبع غنی بتاکاروتن و ویتامین ث است که در جلوگیری از ابتلا به سرطان کاربرد دارند.

جوشانده انجیر در التهاب دستگاه تنفسی و غرغره کردن آن برای گلو درد و سرماخوردگی مفید بوده و عفونت‌های لثه را نیز درمان می‌کند. خوردن انجیر تازه و خشک سبب لینت مزاج و یبوست مزمن را درمان می‌کند و در طب جدید شربتی برای رفع بیماریهای یبوست کودکان تهیه شده‌است.

معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی - انجیر

مقابله به آفات انجیر

از انواع آفات درخت انجیر: سیمتیس نمورانا، هسپروفانس گریزئوس، سفیدک انجیر، موزائیک انجیر، شکاف خوردن میوه انجیر و بیماری ترشیدگی میوه انجیر.


آفات رایج انجیر (Ficus carica) و مدیریت آن‌ها

از آفات مهم انجیر می‌توان به مگس میوه، شپشک‌ها، کنه‌های تارتن و کرم‌های میوه‌خوار اشاره کرد. برای کنترل، باغ را پاکیزه نگه دارید، میوه‌های آلوده و ریخته را جمع‌آوری و معدوم کنید و هرس سبک برای بهبود جریان هوا انجام دهید. استفاده از تله‌های فرمونی/چسبی و به‌کارگیری دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها در کاهش جمعیت آفات مکنده مؤثر است.

در صورت شدت آلودگی، محلول‌پاشی روغن‌های معدنی یا صابون‌های حشره‌کش روی شپشک‌ها و کنه‌ها (با پوشش کامل سطح زیرین برگ) کمک‌کننده است؛ محلول‌پاشی را در ساعات خنک انجام دهید و از آسیب به برگ‌ها در گرما جلوگیری کنید. تناوب آبیاری و جلوگیری از تنش گیاه نیز حساسیت به کنه را کاهش می‌دهد.


امراض مهم و روش‌های پیشگیری و درمان

بیماری‌های شایع شامل زنگ انجیر (لکه‌های زرد-قهوه‌ای و ریزش برگ)، پوسیدگی میوه (قارچی در رطوبت بالا) و پوسیدگی ریشه در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد است. مهم‌ترین اقدام، پیشگیری است: آبیاری را مدیریت کنید، زهکشی را بهبود دهید، از خیس‌ماندن طولانی شاخ‌وبرگ پرهیز کنید و بقایای آلوده را حذف نمایید.

برای زنگ و پوسیدگی‌های قارچی، هرس برای کاهش رطوبت تاج، تنظیم فاصله کاشت و در صورت نیاز استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌های مجاز بر اساس توصیه کارشناس محلی مؤثر است. برای پوسیدگی ریشه، از کاشت در خاک باتلاقی خودداری کرده و آبیاری را به‌تدریج و مطابق نیاز درخت تنظیم کنید.

انجیر

نحوه تکثیر انجیر

بذر آن در بهار کاشته می شود و اولین زمستان نهال ها در گلخانه می مانند و وقتی اندازه نهال به میزان کافی بزرگ شد آن را از گلخانه خارج می کنند. همچنین قلمه زدن نیز از راه های دیگر برای تکثیر است با استفاده از قلمه های 10_12 سانتی متری و این قلمه ها باید از سرما به دور باشند. بهتر است قلمه ها در گلدان های جداگانه قرار داده شوند.

fig

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس انجیر و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره توت و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.49 از ۵، بر اساس 73 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

لیاقت 1395/05/22
با سلام تعدااند،درخت انجیر دارم از نوع گلابی،سیاه و معمولی که همه در یک ردیف کاشته شده اند، یعنی از نظر نور، آب، کود و...  شرایط یکسانی دارند و همه آنها میوه دهی خوبی دارند به جز یکی از آنها که نژاد زرد کوچک است و مخصوص خشک کردن این درخت باوجود اینکه بار خیلی زیادی میدهد جز چند عدد انگشت شمار ما بقی انجیری آن نمیرسد و حتی با سرد شدن هوا به درخت میماند و خشک می‌شود، پیشنهاد عملی شما برای کمک به رسیدن میوه های این انجیر چیست؟با تشکر فراوان
حسین انصاری 1394/04/01
با سلام و عرض خسته نباشید    چند روزی است که درختان انجیر باغم روی برگهایش ابتدا لکه های سبز کم رنگ بوجود آمد بعد از دو سه روز است که لکه های بسیار ریز سیاه رنگی نیز پدیدار گشته و برگها را خشک می کند لطفاً در مورد این پدیده و راه رفع آن راهنمایی فرمایید .با توجه به این که میوه های این درختان در حال رسیدن است سمی را معرفی کنید که برای سلامتی انسان ضرر نداشته باشد .تصویر ارسالی کاربرتصویر ارسالی کاربرتصویر ارسالی کاربرتصویر ارسالی کاربربرای مشاهده تصویر در سایز واقعی بر روی آن کلیک نمایید
حسین کاراموز 1394/06/14
با سلام و تشکر فراوان از سایت مفیدتان  ،   بنده یک درخت انجیر سیاه دارم که در شهریور ماه روی برگهای ان تار عنکبوت بسته  ، با سم دیازینون درخت را سم پاشی کردم ایا این کار درست است یا خیر در ضمن راههای مبارزه با این افت  چگونه است   ممنون از راهنماییهای شما
اسکندری 1396/12/13
سلام و خسته نباشید
من در یک کشور اروپایی زندگی میکنم که در زمستان دمای هوا تا منفی پانزده درجه میرسه ، سئوال من این هست که با توجه به دمای هوا آیا من میتونم نهال انجیر رو‌توی باغ خونم بکارم ، چون من خیلی درخت انجیر رو دوست دارم حتی اگه میوه نده مهم نیست . اینجا در گل فروشیها نهالش رو میفروشن
ممنون میشم راهنمایی کنید که چطور میتونم توی زمستان ازش مراقب کنم که خشک نشه
ممنون از شما

ثبت پرسش یا نظر جدید