پرتقال زینتی

دانستنیهای علمی

پرتقال زینتی (Citrus Mitis) که در بعضی مراجع با نام علمی Citrofortunella mitis معرفی شده است، یک درختچه میوه همیشه سبز مینیاتوری در خانواده ( مرکبات)Rutaceae است و به طور معمول به عناوین calamondin ، Musk lime، پرتقال پاناما و پرتقال چینی نامیده می شود.

این گیاه بومی فیلیپین و بخش هایی از چین است و در سراسر آسیای جنوب شرقی ، هند ، هاوایی ، هند غربی و مرکزی و شمال آمریکا پخش شده است.

ﻻزم اﺳﺖ ﺑﺨﺎﻃﺮ داﺷﺖ کﻪ اﻳﻦ ﮔﻴﺎﻩ اﮔﺮ ﭼﻪ از ﻧﮋاد ﭘﺮﺗﻘﺎﻟﻬﺎي ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ اﺳﺖ اﻣﺎ‬ ‫ﺑﺠﻬﺖ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﻨﺤﺼﺮﺑﻪ ﻓﺮد دﻳﮕﺮش وﺟﻪ اﺷﺘﺮاك ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺪارد.

خصوصیات - معرفی

شاخه های این گیاه کاملا باریک و اندکی خاردار است و ریشه عمودی اصلی بسیار عمیق است.

این گیاه همیشه سبز پر پشت ، با تاج متراکم دارای تیغ های کوتاه و چندین شاخه است. دارای برگ های 5 تا 10 سانتی متری با دمبرگ بالدار است. این درختان می توانند تا 6 متر نیز بلند شوند اما معمولا کوچکترند

میوه های کوچک آن به رنگ نارنجی روشن و گرد در حدود 4 سانتی قطر دارند و کمی ترش و اسیدی میباشند.

این گیاه زینتی برای کاشت در باغها و در گلدان در پاسیو و تراس نگهداری میشود و در فصل بهار و تابستان شکوفه بسیار معطر و سفید رنگ آن نمایان میشود.

از اﻧﻮاع ﻣﻌﺮوف اﻳﻦ ﮔﻴﺎﻩ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از :‬
‫١ ـ ﭘﺮﺗﻘﺎل زﻳﻨﺘﻲ ﻣﻴﺘﻴﺲ ‪ :Citrus mitis‬ﺑﺎ ﺑﺮﮔﻬﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻔﺎف زﻳﺒﺎ
٢ ـ ﻟﻴﻤﻮ زﻳﻨﺘﻲ ‪ : Citrus limon‬ﺑﺎ ﺑﺮﮔﻬﺎي ﺑﺰرگ ﺳﺒﺰ روﺷﻦ و‬ ‫ﮔﻠﻬﺎي ﺳﻔﻴﺪ

شرایط نگهداری پرتقال زینتی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک زهکشی شده و حاصلخیز

این درختچه می تواند سایه نسبی را تحمل کند، اما برای تولید گل و میوه خورشید کامل را میطلبد

پرتقال زینتی همچون بسیاری از درختان مرکبات کاملا خشکسالی را متحمل است ، اما آنها باید در طی دوره های طولانی مدت خشکی در فواصل زمانی مشخص، عمیقا سیراب شوند

در‬ زﻣﺴﺘﺎن ﺣﺘﻤﺄ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺧﻨﻚ و ﭘﺮ ﻧﻮر ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . در اواﻳﻞ‬ ‫ﺑﻬﺎر ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﮔﻠﺪان را در هواي ﺁزاد ﻗﺮار داد‬ ‫ﺗﺎ ﺣﺸﺮات ﻋﻤﻞ ﮔﺮدﻩ اﻓﺸﺎﻧﻲ را ﺑﻄﻮر ﻃﺒﻴﻌﻲ اﻧﺠﺎم دهﻨﺪ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﺮاردادن‬ ‫ﮔﻠﺪان درﺧﺎرج از اﻃﺎق اﻣﻜﺎن ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮔﺮدﻩ اﻓﺸﺎﻧﻲ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺑﻄﻮر ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ‬ ‫و ﺗﻮﺳﻂ ﻗﻠﻢ ﻣﻮ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد ﺗﺎ ﮔﻠﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻴﻮﻩ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮﻧﺪ . در ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‬ ‫ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﮔﻴﺎﻩ را در هواي ﺁزاد ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ و ﮔﻬﮕﺎﻩ ﺑﻪ ﺁن کود داد .‬

خاک سبک زهکشی شده و قلیایی مناسب کاشت پرتقال زینتی است و اگر بهترین ترکیب خاک را میخواخید از مخلوطي از يك قسمت خاك باغچه، دو قسمت ماسه شسته و يك قسمت تورب خاك استفاده نمایید

براي مطمئن شدن در مورد پيدايش ميوه، پس از باز شدن گل، بهتر است با يك برس، دانه هاي گرده را روي مادگي بماليد تا عمل تلقيح صورت گيرد، گاهي يكسال طول مي كشد تا ميوه در آيد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

میوه های پرتقال زینتی با طعم ترشی که دارند، در درجه اول برای پخت و پز استفاده می شود و به ندرت به صورت خام مصرف میشود. همچنین در تهیه ترشی و مربا نیز از آن استفاده میشود.

‫ﮔﻠﺪاﻧﻲ ﺑﺎ ﮔﻴﺎﻩ ﺣﺎوي ﭘﺮﺗﻘﺎﻟﻬﺎي کوﭼﻚ و زﻳﺒﺎ اﺻﻮﻻ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﺟﻬﺖ‬ ﻗﻴﻤﺖ ارزان ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺎ هدﻳﻪ ارزﻧﺪﻩ اي ﺧﻮاهد ﺑﻮد .‬

مقابله به آفات پرتقال زینتی

آفات رایج پرتقال زینتی (Citrus mitis)

شته‌ها، کنه‌های تارعنکبوتی و شپشک‌های آردآلود از مهم‌ترین آفات پرتقال زینتی هستند. این حشرات با مکیدن شیره گیاهی، باعث زردی برگ، ریزش زودرس و تضعیف کلی گیاه می‌شوند. ترشحات عسلی آن‌ها رشد قارچ دوده‌ای (لکه‌های سیاه روی برگ) را تسهیل می‌کند و فتوسنتز را کاهش می‌دهد.

روش‌های کنترل آفات

اولین گام، بازرسی منظم برگ‌ها (به‌ویژه پشت برگ و جوانه‌ها) و حذف مکانیکی آفات با دست یا پنبه آغشته به الکل است. استفاده از دوش آب ولرم برای شست‌وشوی آفات نرم‌بدن و کاهش جمعیت آن‌ها مفید است. در آلودگی متوسط، اسپری صابون حشره‌کش یا روغن ولک (روغن باغبانی) روی سطح و پشت برگ‌ها توصیه می‌شود.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

لکه برگی قارچی، پوسیدگی ریشه و شانکر ساقه در شرایط رطوبت بالا و زهکشی ضعیف رخ می‌دهد. علائم شامل لکه‌های قهوه‌ای روی برگ، سیاه‌شدن ریشه‌ها و زخم‌های فرورفته روی ساقه است. برای پیشگیری، آبیاری را منظم ولی بدون ماندابی بودن خاک انجام داده، تهویه مناسب و نور کافی فراهم کنید. در صورت آلودگی، حذف بخش‌های بیمار و استفاده از قارچ‌کش‌های مس‌دار طبق دستور برچسب ضروری است.

نحوه تکثیر پرتقال زینتی

تکثیر این گیاه به دمای نسبتاً بالا، به مدت طولانی و کنترل محیطی دقیق برای رشد نیاز دارد. بهترین زمان تکثیر اواسط بهار تا اوایل تابستان می باشد. قلمه های ساقه ای به اندازه 15 – 10 سانت را با قیچی باغبانی و یا سرشاخه زنی جداکنید، ابتدا در پودر هورمون ریشه زایی فروبرده و سپس هر قلمه را در گلدان کوچکی حاوی ماسه بادی و یا کمپوست مخصوص قلمه و بذر بکارید. قلمه ها را با کیسه پلاستیکی شفاف بپوشانید و دور از تابش مستقیم خورشید در دمای 21 درجه سانتی گراد به مدت دو ماه یا کمی بیشتر جهت ریشه دهی قرار دهید. پس از ریشه دهی، کیسه پلاستیکی را بردارید تا گیاه از محیط کنترل شده جدا و در محیط طبیعی به رشد خود ادامه دهد.

لیموترش سیتروس گارووای راف لمون نارنگی تایوانی

کفیر لایم سوداچی سیتروس گارووای اورنج بِری