نام علمي
Citriobatus pauciflorus
دانستنیهای علمی
جایگاه ردهبندی و خانواده
Citriobatus pauciflorus که در فارسی گاهی «پرتقال خاردار» نامیده میشود، از نظر سامانهشناسی در خانوادهٔ سدیان (Rhamnaceae) قرار میگیرد. این گونه در جنس Citriobatus جای میگیرد؛ جنسی از درختچههای خاردار سازگار با خشکی که با گروههایی مانند Cryptandra و Pomaderris در همین خانواده خویشاوندی دارد.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
پراکنش طبیعی این گیاه به استرالیا محدود است و عمدتاً در جنوب و جنوبشرقی این قاره گزارش میشود. زیستگاه معمول آن شامل بوتهزارهای خشک و نیمهخشک، حاشیهٔ جنگلهای باز، تپههای شنی و خاکهای سبک (ماسهای تا شنیرسی) است. سازگاریهای ریختی مانند شاخههای خاردار و برگهای کوچک به کاهش تبخیر و تابآوری در برابر چرا و تنش خشکی کمک میکند.
تاریخچهٔ کشف و نامگذاری
توصیف علمی این گونه در چارچوب موج بزرگ گردآوری و توصیف فلور استرالیا در سدهٔ نوزدهم انجام شد؛ دورهای که گیاهشناسان اروپایی و استرالیایی با نمونهبرداری میدانی، بسیاری از درختچههای بومی را وارد ادبیات تاکسونومی کردند. نام جنس Citriobatus بهطور غیرمستقیم به شباهت میوه/ساختارهای گیاه با مرکبات و نیز خاردار بودن اشاره دارد، در حالیکه صفت گونهای pauciflorus به معنی «کمگل» است و بر ویژگی گلدهی محدود یا کمتعداد دلالت میکند.
نامهای رایج
در منابع انگلیسی، نامهای رایج مانند Orange thorn یا Native orange thorn برای این گیاه دیده میشود. در فارسی نیز «پرتقال خاردار» بهعنوان برگردان توصیفی به کار میرود، هرچند این نام میتواند با گونههای خاردارِ غیرخویشاوند اشتباه شود و استفاده از نام علمی برای دقت علمی توصیه میشود.
![پرتقال خاردار]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل-گرم یا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
نیاز به کوددهی خاصی ندارد
|
پرتقال خاردار، درختچه ای همیشه سبز با شاخه های انبوه است که محل مناسبی را برای پناه پرندگان و حیوانات فراهم می کند. این درختچه ها تا ارتفاع 1 تا 3 متر نیز رشد می کنند. شاخه های نسبتاً ضخیم و انبوه دارای خارهای کوچکی می باشند. برگ ها دایره ای شکل، به طول 3 تا 12 میلیمتر و تقریباً فاقد دمبرگ هستند. این برگ ها اساساً دندانه دار و به ندرت یکپارچه می باشند. گل های این گیاه در بهار یا تابستان شکوفا می شوند. میوه آن اغلب بصورت پایا روی درخت می ماند. بذرهای تازه بسیار به کندی عمل باززایی یا جوانه زنی را انجام می دهند، اما این عمل در این گیاه بسیار اتفاق می افتد. این گیاه بسیار شبیه به گونه Pittosporum spinescens است اما به راحتی از طریق برگ های دندانه دارش قابل شناسایی است.
میوه ها، گرد، به قطر 4 تا 10 میلیمتر، با پوسته ای نازک، بدون کرک، برون بر پرتقالی رنگ و دارای تعداد کمی بذر می باشند.
![Orange Thorn]()
شرایط محیط رشد
این گیاه روی خاک های سیلتی رسی یا خاک هایی با منشأ آتشفشانی بهتر رشد می کند. همچنین معمولاً در جنگل های بارانی یا نزدیک جنگل های بارانی نیز می روید.
این گیاه در نواحی گرم-معتدل یا نیمه گرمسیری رشد می کند و نسبت به دماهای پایین مقاومت چندانی ندارد. اما در برخی نواحی مشاهده شده که تا دمای حداقل 15 تا 20 درجه فارنهایت می تواند زنده بماند. پرتقال خاردار به آبیاری منظم در طول ماه های خشک سال نیازمند است. اما در طول ماه های بارانی، میزان آبیاری کاهش می یابد. بهترین رشد را در شرایط آفتاب کامل و نیمه سایه دارد. کوددهی و تغذیه نیز برای این گیاه ضروری نیست. ولی می توان پس از آزمایش و نمونه برداری، بهترین نیاز کودی را برای این گیاه تعیین کرد و در صورت نیاز به آن کود داد.
![Citriobatus pauciflorus]()
نحوه تکثیر پرتقال خاردار
تکثیر درختچه پرتقال خاردار از طریق کشت بذرها صورت می گیرد.
مروری بر تولیدمثل
Citriobatus pauciflorus (پرتقال خاردار) یک درختچه بومی استرالیاست که بیشتر بهصورت طبیعی در زیستگاههای بومی خود تکثیر میشود و نگهداری خانگی آن رایج نیست. بنابراین تمرکز اصلی بر تولیدمثل طبیعی و روند تکثیر در طبیعت است.
گردهافشانی و تشکیل بذر
گلها معمولاً کوچک و کمتعدادند و گردهافشانی اغلب توسط حشرات انجام میشود. پس از لقاح، میوه تشکیل شده و بذرها درون آن رشد میکنند. موفقیت تشکیل بذر به حضور گردهافشانها و شرایط مناسب دما و رطوبت در فصل گلدهی وابسته است.
پراکنش بذر و جوانهزنی
پراکنش بذر میتواند از طریق جانوران میوهخوار (با خوردن میوه و دفع بذر) یا افتادن میوه در نزدیکی گیاه مادری صورت گیرد. در بسیاری از گونههای درختچهای مناطق خشک و نیمهخشک، جوانهزنی معمولاً پس از دورههای بارندگی رخ میدهد و بذرها ممکن است تا رسیدن رطوبت کافی در خاک به حالت خواب باقی بمانند.
نقش شرایط محیطی در استقرار نهال
نهالها برای استقرار به خاک با زهکشی مناسب و دسترسی دورهای به رطوبت نیاز دارند. خارها میتوانند با کاهش چرای جانوران، بقای نهال را افزایش دهند. در طبیعت، بقای گیاه بیشتر از نرخ جوانهزنی به محدودیت آب و رقابت گیاهی وابسته است.
![Orange Thorn]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
موارد استفاده:
این گیاه به عنوان یک گیاه زینتی می تواند جلوه ی زیبایی به فضای سبز ببخشد. میوه های آن هم جنبه زینتی دارند و هم به مصرف خوراکی می رسند. دارای بودن خارها و شاخه های انبوه، این گیاه را در برابر هجوم حیوانات و پرندگان محفوظ می دارد.
![معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - پرتقال خاردار]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره پیتوسپوراسه و جنس های آن