بامبو اولدهام

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاه‌شناسی

Bambusa oldhamii از تیره Poaceae (گندمیان) و زیرتیره Bambusoideae است و در گروه بامبوهای چوبی قرار می‌گیرد. این گونه به جنس Bambusa تعلق دارد که شامل ده‌ها گونه بامبوی خوشه‌ای (clumping bamboo) در نواحی گرم و نیمه‌گرمسیری است. ساختار بندبند ساقه‌ها (نودها و اینترنودها)، غلاف‌های برگ‌مانند در محل گره‌ها و سیستم ریزومی فشرده از ویژگی‌های گیاه‌شناسی این جنس به شمار می‌رود.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

زادگاه اصلی Bambusa oldhamii جنوب چین و تایوان است و در جنگل‌های نیمه‌گرمسیری با رطوبت نسبتاً بالا و خاک‌های عمیق و حاصلخیز رشد می‌کند. این گونه در طبیعت غالباً در حاشیه جنگل‌ها و شیب‌های کم‌ارتفاع مشاهده می‌شود، جایی که نور کافی و زهکش مناسب خاک فراهم است. در دهه‌های اخیر، به دلیل رشد سریع و تولید چوب باکیفیت، در بسیاری از مناطق گرم جهان، به‌ویژه آمریکای شمالی، آمریکای لاتین و استرالیا، به صورت زراعی یا زینتی کشت شده است.

زیستگاه و ویژگی‌های اکولوژیک

Bambusa oldhamii در اقلیم‌های گرم‌مرطوب تا نیمه‌گرم مناسب است و به سرماهای کوتاه‌مدت ملایم مقاوم است. این بامبو ریزوم‌دار اما خوشه‌ای است؛ یعنی گسترش افقی آن محدود بوده و توده‌های متراکمی ایجاد می‌کند. ریشه‌ها در تثبیت شیب‌ها و کنترل فرسایش خاک نقش دارند و توده متراکم ساقه‌ها زیستگاهی برای پرندگان و حشرات فراهم می‌آورد. نیاز به نور کامل تا نیم‌سایه دارد و در خاک‌های نسبتاً اسیدی تا خنثی بهترین رشد را نشان می‌دهد.

تاریخچه و کاربردهای علمی

این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان غربی شناسایی و به افتخار گیاه‌شناس آمریکایی Thomas Oldham نام‌گذاری شد. از اوایل قرن بیستم در پروژه‌های باغبانی، جنگلداری کوتاه‌مدت و تحقیقات فیزیولوژی رشد بامبو مورد توجه قرار گرفت. به دلیل قطر زیاد، بافت یکنواخت و قدرت تحمل خمشی، به عنوان یک مدل مناسب برای مطالعه خواص مکانیکی چوب بامبو استفاده می‌شود و در مباحث زیست‌فناوری گیاهی، رشد سریع و الگوی تقسیم سلولی ساقه‌های آن مورد بررسی قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا لومی‌رسی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب و رطوبت یکنواخت؛ تحمل‌پذیر نسبت به انواع خاک‌ها؛ pH کمی اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5

ویژگی‌های کلی اندام‌های گیاه Bambusa oldhamii

Bambusa oldhamii یکی از بامبوهای غول‌پیکر و همیشه‌سبز است که به خاطر قامت بلند و ظاهر منظم شناخته می‌شود. این گیاه دارای ریتم رشد قائم، با خوشه‌هایی متراکم و تاجی سبز و پرپشت است که جلوه‌ای جنگلی و استوایی ایجاد می‌کند.

ساقه (نی‌ـ‌ساقه)

ساقه‌ها استوانه‌ای، راست و اغلب بدون خمیدگی‌اند و در شرایط مناسب می‌توانند به ارتفاع ۱۲ تا ۱۸ متر برسند. قطر ساقه‌ها معمولاً ۸ تا ۱۲ سانتی‌متر است. رنگ ساقه در سنین جوان سبز روشن براق بوده و با افزایش سن به سبز تیره تا سبز متمایل به زیتونی تبدیل می‌شود. سطح آن صاف و گره‌ها مشخص، برجسته و حلقه‌مانند هستند. فواصل میان‌گره‌ای نسبتاً بلند و منظم‌اند و پوشینه‌های ساقه (غلاف‌ها) در ابتدا قهوه‌ای تا قهوه‌ای متمایل به بنفش بوده و به‌تدریج می‌ریزند.

برگ

برگ‌ها باریک، نیزه‌ای و نوک‌تیز هستند و طول آن‌ها معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر با عرض ۱ تا ۳ سانتی‌متر است. رنگ برگ سبز تیره براق در سطح رویی و سبز روشن‌تر در سطح زیرین است. برگ‌ها روی شاخه‌های جانبی به صورت متناوب قرار می‌گیرند و تاجی متراکم و آویزان تشکیل می‌دهند. رگبرگ میانی ضخیم و واضح است و رگبرگ‌های فرعی موازی، هم‌راستا با طول برگ امتداد می‌یابند.

شاخه‌ها و جوانه‌ها

شاخه‌ها از گره‌های بالایی ساقه منشأ می‌گیرند و معمولاً متعدد و خوشه‌ای‌اند. شاخه‌های فرعی نازک، انعطاف‌پذیر و کمی آویزان هستند. جوانه‌های جانبی کوچک، تخم‌مرغی‌شکل و درون پوشینه‌هایی نازک محافظت می‌شوند. الگوی شاخه‌دهی متراکم باعث ایجاد دیواری سبز و فشرده در مجموعه‌های کاشته شده می‌شود.

گل و بذر

این گونه گل‌دهی بسیار نامنظم و اغلب دیرهنگام دارد و ممکن است دهه‌ها بدون گل باقی بماند. گل‌آذین‌ها سنبله‌ای و نسبتاً ساده‌اند و رنگ کلی آن‌ها سبز متمایل به زرد است. بذرها کوچک، شبیه دانه‌های غلات و به رنگ قهوه‌ای روشن تا قهوه‌ای تیره هستند.

شرایط محیط رشد

ویژگی‌های کلی محیط رشد بامبوسا اولدهامی

بامبوسا اولدهامی یک گونه خیزران معتدل‌گرمسیری است که برای رشد مطلوب به محیطی گرم، مرطوب و خاکی عمیق نیاز دارد. این گیاه در فضای باز، حاشیه باغ‌ها و به‌عنوان بادشکن یا پرچین بلند استفاده می‌شود و نسبت به شرایط نامناسب خاک تا حدی تحمل‌پذیر است، اما در محیط ایده‌آل رشد سریع‌تر و پایدارتر دارد.

دما و تحمل سرما

دمای مناسب رشد این گیاه در محدوده ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. بامبوسا اولدهامی می‌تواند سرما را تا حدود منفی ۷ تا منفی ۹ درجه سانتی‌گراد تحمل کند، اما یخبندان‌های طولانی می‌تواند به برگ‌ها و جوانه‌های جدید آسیب برساند. در مناطق سرد توصیه می‌شود در مکان‌های محافظت‌شده از باد سرد و یخبندان کاشته شود.

نور و شدت تابش

این بامبو به آفتاب کامل تا نیم‌سایه نیاز دارد. در مناطق گرم با تابش شدید، وجود کمی سایه در ساعات اوج گرما (ظهر) به کاهش تنش آبی و سوختگی برگ‌ها کمک می‌کند. در سایه‌ی زیاد، رشد طولی زیاد ولی تراکم برگ‌ها کم و رنگ گیاه کمرنگ‌تر می‌شود.

رطوبت و آبیاری

بامبوسا اولدهامی رطوبت نسبی نسبتاً بالا را دوست دارد و در محیط‌های خشک نیاز به آبیاری منظم دارد. خاک باید همیشه کمی مرطوب نگه داشته شود اما غرقاب نشود. آبیاری عمیق و دوره‌ای بهتر از آبیاری سطحی و مکرر است، به‌ویژه در سال‌های اول استقرار.

خاک، زهکشی و تغذیه

بهترین بستر برای این گیاه خاک لومی عمیق، غنی از ماده آلی و با زهکشی خوب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب است. خاک‌های سنگین رسی باید با افزودن کمپوست، ماسه و مواد آلی اصلاح شوند. استفاده سالانه از کود آلی و به‌ویژه نیتروژن متوسط، رشد رویشی و تولید ساقه‌های قوی‌تر را تقویت می‌کند.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس بامبو و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره گندمیان و جنس های آن