گلابی وحشی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Pyrus glabra (گلابی وحشی) از تیرهٔ Rosaceae (گل‌سرخیان) و در جنس Pyrus (گلابی‌ها) قرار می‌گیرد. این جنس با درختان و درختچه‌های خزان‌کننده شناخته می‌شود و از نظر ریخت‌شناسی و ژنتیکی به گروهی از گلابی‌های وحشی و نیمه‌وحشی در اوراسیا پیوند دارد. در منابع فلوری، نام گونه معمولاً با ویژگی‌هایی مانند سطح نسبتاً صاف اندام‌های رویشی (glabra) توصیف می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

پراکنش این گونه عمدتاً در بخش‌هایی از غرب آسیا و قفقاز گزارش شده و در چارچوب فلور ایران نیز به‌عنوان یکی از گلابی‌های وحشی مطرح است. الگوی پراکنش آن با کمربند رویشی-اقلیمی کوهستانی و نیمه‌خشک همخوانی دارد؛ جایی که تابستان‌ها گرم و خشک و زمستان‌ها سردتر است و تنوع گونه‌های چوبی خانوادهٔ Rosaceae بالاست.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Pyrus glabra معمولاً در شیب‌های سنگلاخی، حاشیهٔ جنگل‌های تنک، دره‌ها و مراتع درختچه‌ای دیده می‌شود و می‌تواند در خاک‌های نسبتاً کم‌عمق و آهکی نیز استقرار یابد. این گونه با تشکیل گل و میوه، بخشی از شبکهٔ غذایی را پشتیبانی می‌کند و بذرها اغلب از طریق جانوران میوه‌خوار پراکنده می‌شوند. سازگاری با تنش خشکی از ویژگی‌های مهم بسیاری از گلابی‌های وحشی در این زیستگاه‌هاست.

تاریخچه و اهمیت علمی

گلابی‌های وحشی از دیرباز در مطالعات فلوری و نیز در مباحث منشأ و اهلی‌سازی گلابی‌های زراعی اهمیت داشته‌اند. گونه‌های وحشی جنس Pyrus به‌عنوان ذخایر ژنتیکی برای بررسی تنوع، سازگاری‌های اقلیمی و بهبود ارقام باغی (مانند مقاومت به خشکی یا بیماری‌ها) مورد توجه پژوهشگران قرار می‌گیرند.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری گلابی وحشی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری خاک مورد نياز خاک های لومی با زهکش مناسب

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات گلابی وحشی

آفات مهم گلابی وحشی (Pyrus glabra)

شته‌ها، پسیل گلابی و کرم سیب از مهم‌ترین آفات گلابی وحشی هستند. شته‌ها با مکیدن شیره، برگ‌ها را پیچ‌خورده و چسبناک می‌کنند. پسیل گلابی سبب زردی، ریزبرگی و ریزش جوانه‌ها می‌شود. لارو کرم سیب داخل میوه تونل ایجاد کرده و کیفیت و ماندگاری آن را کاهش می‌دهد. کنه‌های تارعنکبوتی نیز در شرایط گرم و خشک سبب زردی و لکه‌ای شدن برگ‌ها می‌شوند.

روش‌های مقابله با آفات

مدیریت تلفیقی آفات (IPM) برای گلابی وحشی توصیه می‌شود. حذف شاخه‌ها و میوه‌های آلوده، شخم زمستانه و نصب تله‌های زرد چسبنده برای رصد جمعیت آفات مفید است. رهاسازی شکارگرهای طبیعی مانند کفشدوزک‌ها علیه شته‌ها و استفاده از روغن‌های معدنی زمستانه برای کاهش تخم و پوره‌ها توصیه می‌شود. در صورت طغیان، اسپری حشره‌کش‌های کم‌خطر و انتخابی طبق نظر کارشناس گیاه‌پزشکی انجام می‌گیرد.

بیماری‌ها و کنترل آنها

آتشک (Erwinia amylovora) و لکه برگی‌های قارچی از بیماری‌های مهم Pyrus glabra هستند. آتشک موجب سیاهی و سوختگی گل، شاخه‌های جوان و خشک شدن ناگهانی آن‌ها می‌شود. حذف و سوزاندن شاخه‌های آلوده، ضدعفونی ابزار هرس و پرهیز از آبیاری بارانی نقش پیشگیرانه دارد. برای لکه‌برگی‌ها، جمع‌آوری برگ‌های ریخته، بهبود تهویه تاج و در صورت لزوم استفاده محدود از قارچ‌کش‌های مسی یا سیستمیک تحت نظر متخصص توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر گلابی وحشی