این گیاه با نام علمی Prunus virginiana و نام مرسوم (Chokecherry) که به فارسي گیلاس وحشی آمریکایی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی گستره وسیعی از آمریکای شمالی، از آلاسکا و کانادا تا شمال و مرکز ایالات متحده؛ در حاشیه جنگلها، دامنهها، کنار رودخانهها و بوتهزارها رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای لومی تا شنی-لومی یا رسی-لومی با زهکشی مناسب؛ تحمل رطوبت متوسط؛ اسیدیته اسیدی تا خنثی (حدود 5.0 تا 7.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Prunus virginiana
خانواده و طبقهبندی گیاهشناسی
Prunus virginiana که در فارسی گاهی «گیلاس وحشی آمریکایی» نامیده میشود، به خانواده Rosaceae (تیرهٔ گلسرخیان) تعلق دارد. این گونه در جنس Prunus قرار میگیرد؛ جنسی که شامل گیلاسها، آلوها، بادام و زردآلو است. از دیدگاه گیاهشناسی، این گونه یک درختچه یا درخت کوچک خزانکننده است که معمولاً ۴ تا ۱۰ متر ارتفاع میگیرد و دارای سیستم ریشهای گسترده و مکندهزا است.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
زیستگاه بومی Prunus virginiana بخشهای وسیعی از آمریکای شمالی است. گستره آن از کانادا (از نیوفاندلند تا بریتیش کلمبیا) تا بسیاری از ایالات شمالی و مرکزی ایالات متحده و بخشهایی از شمال مکزیک ادامه دارد. این گونه در حاشیه جنگلها، کنار رودخانهها، اراضی باز، حاشیه جادهها و چراگاههای نیمهمرطوب رشد میکند. توانایی رویش در خاکهای متنوع و تحمل سرما به پراکنش وسیع این گونه کمک کرده است.
زیستگاه و بومنقش
Prunus virginiana در رویشگاههای با نور کامل تا نیمسایه، روی خاکهای نسبتاً مرطوب اما با زهکش خوب بهترین رشد را دارد. خوشههای میوه آن منبع غذایی مهمی برای پرندگان، پستانداران کوچک و حشرات گردهافشان بهشمار میرود. این گونه اغلب به عنوان درختچه پیشرو (pioneer) در اراضی مخدوش یا پس از آتشسوزی ظاهر میشود و در تثبیت خاک و آغاز توالی اکولوژیک نقش دارد.
تاریخچه استفاده و مطالعه علمی
این گونه در قرن هجدهم و نوزدهم بهطور گسترده توسط گیاهشناسان اروپایی و آمریکایی توصیف و در فلورهای منطقهای ثبت شد. بومیان آمریکای شمالی از میوههای تلخ و قابض آن در تهیه نوشیدنیهای تخمیری، خوراکهای سنتی و کاربردهای دارویی بهره میبردند. ترکیبات سیانوژنیک در هسته و برگها موضوع بسیاری از پژوهشهای فیتوشیمیایی بوده است. در سده بیستم، ارقام زینتی و برخی ژنوتیپهای پرمحصول انتخاب و در پروژههای احیای جنگل، کمربند سبز و بادشکنهای زراعی کشت شده است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Prunus virginiana
پرونوس ویرجینیایی درختچهای تا درختی کوچک با قامت ۲ تا حدود ۷ متر است. تاج آن عموماً گسترده تا تخممرغی شکل بوده و شاخهبندی متراکم تا نیمهمتراکم دارد. پوست ساقه در جوانی صاف و قهوهای مایل به قرمز است و با افزایش سن خاکستری تا قهوهای تیره و کمی ترکدار میشود. جوانهها کوچک، تخممرغی و به رنگ قهوهای براق هستند.
ساقه، شاخه و پوست
ساقهها نازک تا متوسط و نسبتاً انعطافپذیر بوده و اغلب به صورت خوشهای از طوقه منشعب میشوند. پوست شاخههای یکساله سبز مایل به قهوهای و براق است و بر روی آن عدسکهای ریز روشن دیده میشود. در شاخههای مسنتر، رنگ به قهوهای تیره یا خاکستری متمایل شده و سطح کمی زبر میشود. مقطع ساقه چوبی، سخت و هسته آن نسبتاً کمقطر است.
برگ
برگها ساده، منفرد و متناوب روی شاخه قرار میگیرند. پهَنَک برگ بیضوی تا تخممرغی، به طول حدود ۳ تا ۱۰ سانتیمتر و عرض ۲ تا ۵ سانتیمتر است. حاشیه برگها دندانهدار ظریف، رأس آن تیز تا نوکتیز و قاعده گرد تا کمی گوهای است. سطح فوقانی برگ به رنگ سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشنتر است. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگهای جانبی منظم و انشعابات ظریف دارند. دمبرگ کوتاه تا متوسط و گاهی دارای غدههای کوچک نزدیک قاعده پهنک است.
گل
گلها کوچک، سفید تا سفید مایل به کرم و بسیار معطر هستند. هر گل پنج گلبرگ گرد تا اندکی واژتخممرغی دارد. پرچمها متعدد و برجستهاند و کاسبرگها کوچک، سبز و مثلثی شکل هستند. گلآذین به صورت خوشه آویخته یا ایستاده، به طول حدود ۵ تا ۱۵ سانتیمتر، بر روی شاخههای همان سال ظاهر میشود. نسبت بالای گلها به برگها، شاخصه دیداری مهم این گونه در زمان گلدهی است.
میوه و دانه
میوهها شفتمانند، کوچک، کروی تا تقریباً بیضوی و به قطر حدود ۶ تا ۱۰ میلیمتر هستند. رنگ میوه در رسیدگی کامل از قرمز تیره تا بنفش تیره یا تقریباً سیاه متغیر است. پوست میوه نازک و براق، گوشت آن نازک و نسبتاً آبدار و هسته سخت، بیضوی و قهوهای رنگ است.
شرایط نگهداری گیلاس وحشی آمریکایی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای لومی تا شنی-لومی یا رسی-لومی با زهکشی مناسب؛ تحمل رطوبت متوسط؛ اسیدیته اسیدی تا خنثی (حدود 5.0 تا 7.5)
|
دمـا و اقلیم مناسب برای رشد Prunus virginiana
گیلاس وحشی آمریکایی گیاهی خزانکننده و مقاوم به سرما است و در اقلیمهای معتدل تا سرد رشد مطلوبی دارد. این گونه میتواند زمستانهای سرد تا حدود منفی ۳۰ درجه سانتیگراد را تحمل کند، اما برای رشد رویشی و زایشی مطلوب، دمای بهار و تابستان در بازه ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد ایدهآل است. تغییرات آرام دما و پرهیز از یخبندان دیررس بهاره برای گل و میوهدهی بسیار مهم است.
نور مورد نیاز
Prunus virginiana به نور زیاد و مستقیم نیاز دارد و در مکانهای آفتابی بهترین رشد را نشان میدهد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای افزایش گلدهی و تشکیل میوه ضروری است. در سایهروشن نیز زنده میماند، اما تاج درخت تنکتر شده و باردهی کاهش مییابد. مکانهای با جریان هوای ملایم و دور از بادهای بسیار شدید توصیه میشود.
خاک، pH و زهکشی
این گیاه در انواع خاکهای لومی، شنی-لومی و حتی رسی سبک قابل کشت است، اما بهترین عملکرد را در خاکهای لومی عمیق با زهکشی مناسب و ماده آلی متوسط تا زیاد نشان میدهد. pH مناسب در محدوده ۶ تا ۷٫۵ است و خاکهای بسیار اسیدی یا شدیداً قلیایی رشد را محدود میکنند. ایستابی آب در اطراف ریشه باید اجتناب شود، زیرا موجب پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر گیاه میگردد.
رطوبت خاک و نیاز آبی
Prunus virginiana به رطوبت یکنواخت خاک حساس است، بهگونهای که نه خشکی طولانیمدت و نه غرقابی را به خوبی تحمل نمیکند. در سالهای اولیه استقرار، آبیاری منظم برای حفظ رطوبت در عمق ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتری خاک ضروری است. پس از استقرار، گیاه تا حدی به خشکی مقاوم میشود، اما در دوره تشکیل میوه و گرمای تابستان، تأمین رطوبت کافی برای جلوگیری از ریزش میوه و تنش آبی اهمیت ویژه دارد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :