این گیاه با نام علمی Spiraea tomentosa و نام مرسوم (Steeplebush) که به فارسي اسپیره خزدار ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی شرق و مرکز آمریکای شمالی، در باتلاقها، مردابها و زمینهای مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک مرطوب، لومی تا شنی با زهکشی مناسب، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 5 تا 6.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Spiraea tomentosa
ردهبندی و نامهای علمی
Spiraea tomentosa L. که در فارسی به «اسپیره خزدار» شناخته میشود، گونهای از تیره Rosaceae (گلسرخیان) است.
این گونه در جنس Spiraea قرار میگیرد که شامل حدود ۸۰ تا ۱۰۰ گونه درختچه زینتی است. نام گونهای tomentosa به پرزهای متراکم و نمدی سطح برگها و شاخهها اشاره دارد. در منابع کهن فلور آمریکای شمالی، این گیاه با نامهای عمومی Steeplebush و Hardhack نیز ذکر شده است.
خاستگاه جغرافیایی و گسترش
اسپیره خزدار بومی شرق آمریکای شمالی است و در کانادا (از نواسکوشیا تا انتاریو) و ایالات شرقی ایالات متحده گزارش شده است. این گونه در مناطق مرطوب نئارتیک گسترش دارد و در قرون ۱۸ و ۱۹ به عنوان گیاه زینتی و گاهی برای تثبیت خاک به اروپا معرفی شد. در برخی نواحی اروپا، گسترش آن بهعنوان گونه غیربومی مورد پایش قرار میگیرد، هرچند هنوز در بسیاری مناطق بهعنوان گیاه باغی شناخته میشود.
زیستگاه و اکولوژی
زیستگاه اصلی Spiraea tomentosa حاشیه باتلاقها، مردابها، سواحل مرطوب رودخانهها و چمنزارهای خیس است.
این درختچه در خاکهای اسیدی، اشباع از آب و فقیر از نظر مواد غذایی بهتر رشد میکند و نسبتاً به یخبندان مقاوم است. تجمع جمعیتهای متراکم آن میتواند ساختار جوامع علفی مرطوب را تغییر دهد و سایهاندازی و رقابت ریشهای، تنوع گونهای برخی گیاهان بومی را کاهش دهد. خوشههای گل صورتی آن منبع شهد برای زنبورها، پروانهها و سایر گردهافشانها به شمار میروند.
تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی
این گونه در سده هجدهم توسط کارل لینه توصیف شد و در فلورهای کلاسیک آمریکای شمالی بهعنوان شاخص زیستگاههای مرطوب اسیدی ثبت شده است. اسپیره خزدار در پژوهشهای بومشناسی تالابها بهعنوان مدل گیاهی برای بررسی سازگاری به غرقاب، اسیدیته و فقر مواد غذایی کاربرد دارد. همچنین نفوذ و استقرار آن در مناطق غیربومی، نمونهای از پویایی گونههای زینتی در تبدیل به علفهای هرز بالقوه است.
خصوصیات - معرفی
مشخصات کلی مورفولوژیک Spiraea tomentosa
Spiraea tomentosa گیاهی بوتهای، خزانپذیر و چندساله است که ارتفاع آن معمولاً بین ۱ تا ۲ متر متغیر است. فرم کلی بوته ایستاده تا کمی گسترده بوده و به دلیل شاخهدهی فراوان، تودههای متراکمی ایجاد میکند. شکل کلی گیاه استوانهای تا تخممرغی با تاج نسبتاً فشرده است. رنگ عمومی بوته در فصل رویش سبز تا سبز تیره و در زمان گلدهی به دلیل سنبلههای گل، صورتی مایل به ارغوانی به نظر میرسد.
ساقه و پوستک
ساقهها راست، باریک و چوبی هستند و قطر آنها معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر است. سطح ساقه جوان پوشیده از کرکهای ظریف و فشرده است که به گیاه ظاهر خاکستری یا مخملی میدهد. پوستک ساقههای مسنتر قهوهای مایل به قرمز بوده و به تدریج پوستهپوسته میشود. شاخهها اغلب زاویهدار و متقاطعاند و انبوهی قابل توجه در تاج بوته ایجاد میکنند.
برگها
برگها ساده، متناوب و به شکل بیضوی تا سرنیزهای هستند و طول آنها معمولاً ۳ تا ۷ سانتیمتر است. حاشیه برگها دندانهدار بوده و نوک آنها کمی تیز میباشد. سطح رویی برگ سبز تیره و نسبتاً بدون کرک است، اما سطح زیرین به شدت کرکدار و به رنگ سبز روشن تا خاکستری مایل به نقرهای دیده میشود. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگهای جانبی به وضوح قابل مشاهدهاند.
گلآذین و گلها
گلها در گلآذین خوشهای متراکم و کشیده (سنبلهای-خروسی) در انتهای شاخههای سال جاری تشکیل میشوند. طول این خوشهها معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر است. هر گل کوچک، قطری در حدود ۳ تا ۵ میلیمتر دارد و دارای پنج گلبرگ گرد تا تخممرغی است. رنگ گلبرگها صورتی روشن تا صورتی ارغوانی میباشد و پرچمهای متعدد با رنگ صورتی کمرنگ تا سفید، ظاهر کرکی و پُرپشت به سنبلهها میبخشند.
میوه و بذر
میوهها کپسولهای کوچک، خشک و چندبرچهای هستند که پس از رسیدن به رنگ قهوهای در میآیند. کپسولها حاوی دانههای بسیار ریز و سبکاند که توسط باد پراکنده میشوند. میوهها در بالای همان محور سنبلهای باقی میمانند و تا مدتی پس از پایان گلدهی نیز قابل مشاهدهاند، که به گیاه ظاهری زینتی در اواخر فصل میبخشند.
شرایط نگهداری اسپیره خزدار
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مرطوب، لومی تا شنی با زهکشی مناسب، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 5 تا 6.5)
|
دمـا و اقلیم مناسب برای اسپیره خزدار (Spiraea tomentosa)
اسپیره خزدار بومی مناطق معتدل و خنک آمریکای شمالی است و در ایران نیز در نواحی با تابستانهای ملایم و زمستانهای سرد عملکرد بهتری دارد. دامنه دمایی ایدهآل این گیاه حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است و میتواند سرمای زمستان را تا چند درجه زیر صفر تحمل کند. در مناطق بسیار گرم، کاشت در محلهای نیمهسایه و تأمین رطوبت کافی خاک برای جلوگیری از تنش حرارتی ضروری است.
نور مورد نیاز
اسپیره خزدار در آفتاب کامل بهترین رشد و بیشترین گلدهی را دارد. با این حال، در اقلیمهای گرمتر، نور فیلتر شده یا نیمسایه در ساعات ظهر توصیه میشود تا از سوختگی برگها جلوگیری شود. در سایهی زیاد، بوته طویل، کمپشت و گلدهی آن کاهش مییابد.
رطوبت و آبیاری
این گونه به رطوبت نسبی متوسط تا نسبتاً بالا و خاک همیشه کمی مرطوب نیاز دارد. تحمل خشکی طولانیمدت در اسپیره خزدار پایین است، بنابراین آبیاری منظم در فصل رشد ضروری است. با این حال، از غرقابی شدن طولانیمدت خاک باید اجتناب شود، زیرا میتواند باعث پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر بوته شود.
خاک، زهکشی و pH
اسپیره خزدار خاکهای لوم تا لوم شنی با زهکشی خوب و مواد آلی فراوان را ترجیح میدهد. وجود هوموس و کمپوست سبب رشد ریشههای سطحی گسترده و بوتهای متراکمتر میشود. این گیاه خاکهای کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH ۵/۵ تا ۷) را میپسندد و در خاکهای سنگین رسی تنها در صورت اصلاح با مواد آلی و تأمین زهکشی کافی عملکرد قابل قبول خواهد داشت.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :