پاسیفلورا لوفگرنی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

پاسیفلورا لوفگرنی با نام علمی Passiflora loefgrenii از خانواده Passifloraceae و از جنس بزرگ Passiflora است. این گونه در گروه پاسیفلوراهای لیان (بالارونده چوبی) با رشد سریع قرار می‌گیرد. از نظر ریخت‌شناسی، گل‌های درشت و بنفش آن در گروه ارقام زینتی و گاهی دارویی این جنس مطالعه می‌شوند.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

زادگاه اصلی این گونه جنوب شرقی برزیل، به‌ویژه ایالت‌های سائوپائولو و ریو دو ژانیرو است. زیستگاه طبیعی آن جنگل‌های بارانی اطلس (Atlantic Forest) با رطوبت بالا و خاک‌های غنی است. این گیاه اغلب در حاشیه جنگل‌ها، حاشیه رودخانه‌ها و مناطق نیمه‌سایه رشد می‌کند و از درختان به‌عنوان تکیه‌گاه بالا رفتن استفاده می‌کند.

تاریخچه کشف و مطالعه

پاسیفلورا لوفگرنی در اوایل قرن بیستم توسط گیاه‌شناسان اروپایی که فلور برزیل را بررسی می‌کردند توصیف شد. نام گونه به افتخار گیاه‌شناس یا جمع‌آورنده‌ای با نام Loefgren انتخاب شده است. در دهه‌های اخیر این گونه به‌دلیل گل‌های درخشان و مقاومت نسبی، در برنامه‌های اصلاح نژادی و هیبریدسازی پاسیفلوراها مورد توجه قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری پاسیفلورا لوفگرنی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم و نیمه گرم خاک مورد نياز خاک های حاصلخیز و زهکش دار

دما

Passiflora loefgrenii در فصل رشد، دمای معتدل تا گرم را می‌پسندد. بازه‌ی مناسب برای رشد فعال حدود 18 تا 28 درجهٔ سانتی‌گراد است. کاهش دما به زیر 10 درجه می‌تواند رشد را کند کرده و به برگ‌ها آسیب بزند؛ بنابراین در مناطق سرد، نگهداری در گلخانه یا فضای محافظت‌شده توصیه می‌شود. نوسان‌های شدید دما و باد سرد از عوامل اصلی تنش محیطی برای این پیچک هستند.

نور

این گیاه به نور زیاد نیاز دارد. بهترین شرایط، نور روشنِ فیلترشده یا آفتاب ملایم صبحگاهی است. کمبود نور باعث افزایش فاصلهٔ میان‌گره‌ها، کاهش گل‌دهی و ضعف عمومی بوته می‌شود. در اقلیم‌های بسیار گرم، آفتاب تند ظهر ممکن است موجب سوختگی برگ شود؛ در این حالت سایه‌بان سبک یا مکان نیم‌سایه مفید است.

رطوبت و تهویه

رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا (حدود 50 تا 70٪) برای شادابی برگ‌ها و رشد پیوسته مناسب است. بااین‌حال، رطوبت بالا بدون جریان هوا خطر بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد؛ پس تهویهٔ ملایم و فاصله‌گذاری مناسب میان گیاهان ضروری است. در فضای داخلی، استفاده از سینی سنگ‌ریزه و آب یا دستگاه بخور می‌تواند مفید باشد.

خاک و آبیاری

بستر ایده‌آل، خاک سبک با زهکشی قوی و مواد آلی کافی است؛ ترکیبی مانند پیت/کوکوپیت به‌همراه پرلیت و کمی کمپوست گزینهٔ مناسبی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7) مطلوب است. خاک باید یکنواخت مرطوب بماند اما غرقابی نشود؛ آبیاری زمانی انجام شود که 2–3 سانتی‌متر سطح خاک خشک شده باشد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات پاسیفلورا لوفگرنی

آفات رایج

پاسیفلورا لوفگرنی ممکن است در شرایط گلخانه‌ای یا فضای باز دچار شته‌ها شود که با مکیدن شیره، موجب پیچیدگی برگ و ترشح عسلک و رشد کپک دوده‌ای می‌گردد. کنه تارتن در هوای گرم و خشک با ایجاد لکه‌های روشن و تارهای ظریف، ضعف عمومی گیاه را تشدید می‌کند. سفیدبالک نیز با تغذیه از پشت برگ‌ها و انتقال عوامل بیماری‌زا خسارت‌زا است.

روش‌های کنترل آفات

برای مدیریت تلفیقی، ابتدا پایش منظم پشت برگ‌ها و حذف برگ‌های شدیداً آلوده انجام شود. شست‌وشوی گیاه با آب و صابون‌های کشاورزی یا صابون پتاسیم می‌تواند جمعیت آفات نرم‌تن را کاهش دهد. رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها برای شته و کنه‌خوارها در گلخانه مؤثر است. در آلودگی شدید، استفاده هدفمند از روغن‌های باغبانی یا حشره‌کش‌های کم‌خطر طبق برچسب توصیه می‌شود و تناوب سموم برای جلوگیری از مقاومت ضروری است.

امراض مهم

مهم‌ترین مشکلات بیماری‌زا شامل پوسیدگی ریشه و طوقه (معمولاً در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد) و لکه‌برگی قارچی در رطوبت بالا است. علائم پوسیدگی شامل زردی، پژمردگی و قهوه‌ای شدن ریشه‌هاست؛ لکه‌برگی با نقاط قهوه‌ای تا سیاه و ریزش برگ همراه می‌شود.

پیشگیری و درمان

زهکشی مناسب، آبیاری بر اساس خشکی سطح خاک و استفاده از بستر سبک، کلیدی است. ضدعفونی ابزار هرس و حذف بقایای آلوده، چرخه بیماری را می‌شکند. در صورت مشاهده علائم، کاهش رطوبت و بهبود گردش هوا کمک‌کننده است و در موارد لازم می‌توان از قارچ‌کش‌های مجاز (مانند ترکیبات مسی یا سیستمیک‌های ثبت‌شده) صرفاً طبق دستورالعمل و با رعایت دوره کارنس استفاده کرد.

نحوه تکثیر پاسیفلورا لوفگرنی

تولیدمثل Passiflora loefgrenii در طبیعت

پاسیفلورا لوفگرنی در زیستگاه‌های طبیعی خود با گرده‌افشانی جانوری تکثیر جنسی را پیش می‌برد؛ ساختار گل‌ها به‌گونه‌ای است که انتقال گرده توسط حشرات گرده‌افشان را تسهیل می‌کند. پس از لقاح، میوه شکل می‌گیرد و دانه‌ها با افتادن نزدیک پایه مادری یا با جابه‌جایی توسط جانوران پخش می‌شوند. جوانه‌زنی دانه‌ها معمولاً به رطوبت پایدار، دمای ملایم و بستر با زهکشی مناسب وابسته است.

تکثیر در خانه با بذر

برای تکثیر خانگی، بذرهای تازه را از پالپ جدا کرده و 24 ساعت در آب ولرم بخیسانید. سپس در بستر سبک (کوکوپیت+پرلیت) در عمق کم بکارید و رطوبت یکنواخت ایجاد کنید. گرما و نور غیرمستقیم، شانس جوانه‌زنی را بالا می‌برد؛ اما فرآیند می‌تواند زمان‌بر باشد.

تکثیر رویشی با قلمه و خوابانیدن

قلمه نیمه‌خشبی از ساقه سالم با 2–3 گره تهیه کنید، برگ‌های پایینی را حذف کرده و در هورمون ریشه‌زایی فرو ببرید. قلمه را در بستر مرطوب و هوادار نگه دارید تا ریشه‌دهی انجام شود. روش دیگر خوابانیدن ساقه است: بخشی از ساقه را روی خاک ثابت کنید تا در محل گره ریشه بسازد و سپس از گیاه مادری جدا نمایید.

هشدار - عوارض جانبی