دانستنیهای علمی
گیلاس اسپانیایی درختی است همیشه سبز که در جنگل های گرمسیری جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا و شمال استرالیا یافت می شود. چوب این درخت باارزش بوده و میوه های آن خوراکی می باشند. همچنین در طب سنتی نیز از آن برای درمان برخی بیماری ها استفاده می شود. تاج درخت انبوه است و درنتیجه سایه ای که ایجاد می کند مناسب می باشد. گل های درخت گیلاس اسپانیایی نیز دارای عطر بسیار خوش و قوی هستند.
![گیلاس اسپانیایی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده
|
درخت گیلاس اسپانیایی درختی همیشه سبز است که تا ارتفاع حدود 16 متر نیز رشد می کند. این درخت در برخی نواحی به ارتفاع 18 متر و قطر تنه ی یک متر نیز ممکن است برسد. گل های آن در ماه آپریل و میوه ها در ماه جون نمایان می گردند.
برگ ها براق، سبز تیره، تخم مرغی شکل، به طول 5 تا 14 سانتیمتر و به عرض 2.5 تا 6 سانتیمتر می باشند.
گل ها به رنگ کرم، کرکدار و معطر هستند. به دلیل وجود این میوه های معطر، از این درخت در باغ های زینتی نیز استفاده می شود. در هندوستان از گل های خشک این درخت به عنوان تاج گل یا حلقه های گل زینتی استفاده می کنند.
میوه ها خوراکی، تخم مرغی شکل و دارای سطحی صاف و کرکی است. میوه های رسیده به رنگ نارنجی مایل به قرمز کمرنگ می باشند.
پوست درخت ضخیم و به رنگ های مشکی، قهوه ای تیره یا خاکستری تیره با شیارهای موازی یا تعداد کمی شکاف روی سطح دیده می شود.
چوب درخت بسیار ارزشمند، سخت قوی و زبر بوده و به رنگ قرمز بسیار عمیق می باشد.
![Spanish cherry]()
شرایط محیط رشد
این درخت به خوبی می تواند در نواحی نیمه گرمسیری رشد کند و سرمای مختصر و نیز خشکی را تا حدودی تحمل می کند. و در خاک های به خوبی آبیاری شده عملکرد بهتری دارد.
![Mimusops elengi]()
مقابله به آفات گیلاس اسپانیایی
آفات رایج
در Mimusops elengi آفات مکنده مانند شپشک آردآلود، شپشکهای سپردار و شتهها با تغذیه از شیره گیاهی موجب زردی برگ، ضعف عمومی و ترشح عسلک و رشد کپک دودهای میشوند. کنههای تارعنکبوتی نیز در هوای گرم و خشک لکههای ریز و رنگپریدگی ایجاد میکنند. لارو برخی برگخوارها با خوردن بافت برگ، فتوسنتز را کاهش میدهند.
برای کنترل، هرس شاخههای آلوده، شستوشوی برگها و مدیریت رفتوآمد مورچهها (حامی شپشکها) توصیه میشود. استفاده از روغنهای باغبانی یا صابون حشرهکش در آغاز آلودگی مؤثر است؛ در آلودگیهای شدید، بهکارگیری حشرهکشهای سیستمیک طبق برچسب و با رعایت دوره کارنس انجام شود. افزایش رطوبت نسبی و آبپاشی هدفمند میتواند فشار کنه را کاهش دهد.
بیماریهای مهم
پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از قارچهای خاکزاد مانند فیتوفتورا) با پژمردگی، کاهش رشد و قهوهای شدن طوقه همراه است و معمولاً در خاکهای سنگین و آبیاری بیش از حد تشدید میشود. لکهبرگیهای قارچی میتوانند لکههای قهوهای/سیاه و ریزش برگ ایجاد کنند؛ کپک دودهای نیز ثانویه و وابسته به عسلک آفات است.
برای پیشگیری، زهکشی مناسب، آبیاری منظم اما بدون ماندابی شدن، و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. حذف برگهای آلوده، بهبود گردش هوا و پرهیز از خیسکردن شاخوبرگ در غروب کمککننده است. در صورت نیاز، قارچکشهای مسی یا سیستمیک مطابق دستور و تناوب مصرف بهکار رود.
![گیلاس اسپانیایی]()
نحوه تکثیر گیلاس اسپانیایی
تکثیر درخت گیلاس اسپانیایی از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد.
تولید مثل Mimusops elengi در طبیعت
در طبیعت، گیاه Mimusops elengi (گیلاس اسپانیایی) عمدتاً از راه تولید مثل جنسی تکثیر میشود. گلهای معطر آن گردهافشانها را جذب میکنند و پس از گردهافشانی، میوه تشکیل میشود. دانهها با خوردن میوه توسط پرندگان و پستانداران و دفع آنها در فاصلهای دورتر پراکنده میگردند؛ این فرایند پراکنش، شانس استقرار نهال در زیستگاههای مناسب را افزایش میدهد. بقای نهالها به رطوبت خاک، سایهپسندی در مراحل اولیه و کاهش رقابت علفی وابسته است.
روشهای تکثیر در خانه
سادهترین روش خانگی، کاشت بذر تازه است؛ بذرها پس از جدا کردن از گوشت میوه و شستوشو، در بستر سبک و زهکشدار کاشته میشوند. کاهش زمان کاشت پس از برداشت، درصد جوانهزنی را بهتر میکند. قلمهگیری نیمهخشبی نیز قابل انجام است، اما معمولاً ریشهزایی کندتر بوده و به رطوبت بالا و بستر استریل نیاز دارد. روش حرفهایتر، پیوند (مانند پیوند شکمی یا اسکنه) روی پایه سازگار است که برای حفظ صفات رقمهای برتر و یکنواختی گیاهان توصیه میشود. در تکثیر خانگی، ترکیب بستر سبک، آبیاری منظم بدون غرقابی و نور غیرمستقیم، کلید موفقیت است.
![Spanish cherry]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
پوست، گل ها، میوه ها و بذرهای این درخت قابض، خنک کننده، دافع کرم روده، مقوی و تب بر می باشد.
یکی از کاربردهای اصلی این گیاه در درمان بیماری های دندان از جمله خونریزی لثه، چرک دندان، پوسیدگی دندان و سست شدن پایه ی دندان است.
از عصاره ی استخراج شده از گل های این گیاه داروهایی علیه بیماری های قلبی، بیماری های رحم، تکرر ادرار و دافع سم ساخته می شود.
میوه های رسیده ی این گیاه در درمان سوزش ادرار مفید هستند. این میوه ها را له کرده و با آب مخلوط می کنند و سپس مصرف می نمایند.
پودر گل های خشک آن نیز مقوی مغز بوده و در درمان سردرد مفید می باشد.
جوشانده ی پوست این گیاه نیز برای درمان جراحت و زخم استفاده می شود.
![معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - گیلاس اسپانیایی]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره ساپوتاسه و جنس های آن