انبه سفید

دانستنیهای علمی

رده‌بندی علمی

Mangifera caesia که در فارسی با نام «انبه سفید» شناخته می‌شود، از تیره Anacardiaceae (پسته‌ایان/سماقیان) است؛ تیره‌ای که گونه‌های مهمی مانند Mangifera indica (انبه معمولی)، پسته و سماق را نیز در بر می‌گیرد. این گونه در جنس Mangifera قرار دارد که عمدتاً در نواحی گرمسیری آسیا تکامل یافته است.

منطقه بومی و پراکنش

خاستگاه طبیعی انبه سفید به جنوب‌شرقی آسیا دریایی نسبت داده می‌شود و گزارش‌های گیاه‌جغرافیایی آن را در بخش‌هایی از اندونزی (به‌ویژه بورنئو و سوماترا)، مالزی و برخی نواحی پیرامونی نشان می‌دهند. پراکنش کنونی آن تا حدی نتیجه جابه‌جایی انسانی و کشت بومی در جزایر و سواحل منطقه است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گونه معمولاً در جنگل‌های بارانی گرمسیری کم‌ارتفاع و حاشیه جنگل‌ها رشد می‌کند و با اقلیم‌های گرم، مرطوب و پرباران سازگار است. حضور آن در زیستگاه‌های نزدیک به رودخانه‌ها و خاک‌های عمیق و آبرفتی گزارش شده است. مانند بسیاری از اعضای پسته‌ایان، تولید شیره/رزین و ترکیبات فنلی می‌تواند در دفاع گیاه در برابر گیاه‌خواران و عوامل بیماری‌زا نقش داشته باشد.

تاریخچه و اهمیت علمی

انبه سفید از نظر مطالعه تنوع درون‌جنسی در Mangifera اهمیت دارد، زیرا در کنار گونه‌های اهلی و نیمه‌اهلی، تصویری از فرایندهای اهلی‌سازی، سازگاری محلی و تبادل ژرم‌پلاسم در جنوب‌شرقی آسیا ارائه می‌دهد. بررسی‌های رده‌بندی و ژنتیکی این گونه می‌تواند به روشن‌تر شدن روابط تکاملی میان گونه‌های انبه و مدیریت منابع ژنتیکی کمک کند.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری انبه سفید

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم و مرطوب خاک مورد نياز خاک های حاصلخیز

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات انبه سفید

آفات مهم درخت Mangifera caesia (انبه سفید)

شته‌ها، شپشک‌های نرم و سپردار از مهم‌ترین آفات مکنده انبه سفید هستند که با تغذیه از شیره گیاهی باعث زردی برگ، ریزش گل و کاهش تشکیل میوه می‌شوند. مگس میوه (Bactrocera spp.) نیز با تخم‌گذاری در میوه، موجب کرم‌خوردگی و ریزش زودهنگام آن می‌گردد. در شرایط گرم و مرطوب، کنه‌های گیاهی می‌توانند بافت برگ را تخریب کرده و فتوسنتز را کاهش دهند.

روش‌های مدیریت و کنترل آفات

مدیریت تلفیقی آفات (IPM) بهترین راهکار برای انبه سفید است. استفاده از تله‌های زرد چسبنده برای رصد و کاهش جمعیت شته‌ها و مگس میوه توصیه می‌شود. حذف میوه‌های آلوده، هرس شاخه‌های متراکم و بهبود تهویه تاج درخت، بستر آفت‌خیزی را کاهش می‌دهد. در صورت طغیان، کاربرد هدفمند روغن‌های ولک و صابون‌های حشره‌کش، همراه با رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها، ترجیح دارد.

بیماری‌ها و راه‌های پیشگیری

بیماری‌های قارچی مانند آنتراکنوز و پوسیدگی میوه، در رطوبت بالا شیوع می‌یابند و سبب لکه‌های سیاه روی برگ، گل و میوه می‌شوند. آبیاری منظم بدون خیس کردن تاج درخت، ضدعفونی ابزار هرس و جمع‌آوری بقایای آلوده، مهم‌ترین روش‌های پیشگیری هستند. در باغ‌های آلوده، استفاده محدود و دوره‌ای از قارچ‌کش‌های مسی می‌تواند شدت بیماری را کاهش دهد.

آفات مهم انبه سفید (Mangifera caesia)

شته‌ها و سپردارها با تغذیه از شیره گیاه، سبب ضعف عمومی، ریزش برگ و کاهش باردهی می‌شوند. در برگ‌ها لکه‌های زرد و چسبنده (عسلک) دیده شده و دوده‌ای سیاه‌رنگ رشد می‌کند. لارو مگس میوه داخل میوه‌های رسیده تونل ایجاد کرده و آن‌ها را فاسد می‌کند. کرم‌های برگ‌خوار نیز با خوردن جوانه‌ها و برگ‌های جوان، رشد درخت را مختل می‌سازند.

کنترل و مدیریت آفات

برای کنترل شته‌ها و سپردارها، استفاده از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک و زنبورهای پارازیتوئید همراه با صابون‌های حشره‌کش توصیه می‌شود. جمع‌آوری و دفن عمیق میوه‌های آلوده، نصب تله‌های فرومونی و پروتئینی برای مگس میوه ضروری است. هرس به‌موقع شاخه‌های آلوده و حذف علف‌های هرز، جمعیت آفات را کاهش می‌دهد.

بیماری‌ها و راه‌های مقابله

لکه برگی قارچی و آنتراکنوز باعث لکه‌های قهوه‌ای روی برگ و میوه و ریزش زودرس آن‌ها می‌شود. تهویه مناسب تاج درخت، آبیاری قطره‌ای به‌جای بارانی و پرهیز از آبیاری در غروب رطوبت را کاهش داده و بیماری را مهار می‌کند. استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌های مسی یا استروبیلورین در اوایل فصل بارندگی، همراه با تغذیه متعادل (به‌ویژه پتاسیم و کلسیم)، مقاومت انبه سفید را افزایش می‌دهد.

نحوه تکثیر انبه سفید