۱۴۰۴ ششم دی

یاس امین‌الدوله تاتاری

این گیاه با نام علمی Lonicera tatarica و نام مرسوم (Tatarian Honeysuckle) که به فارسي یاس امین‌الدوله تاتاری ناميده ميشود، گياهي از خانواده Caprifoliaceae بومي بومی آسیای مرکزی و بخش‌هایی از سیبری و شرق اروپا؛ به‌طور طبیعی در جنگل‌های باز، حاشیه جنگل‌ها و دامنه‌ها رشد می‌کند و در بسیاری از مناطق جهان معرفی شده است مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا شنی با زهکشی مناسب؛ سازگار با انواع خاک‌ها؛ pH کمی اسیدی تا خنثی حدود 6 تا 7.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی گیاهشناسی

Lonicera tatarica از تیره Caprifoliaceae (تیره پیچ امین‌الدوله)، راسته Dipsacales و زیررده دولپه‌ای‌های حقیقی است. این گونه در جنس Lonicera قرار می‌گیرد که بیش از ۱۸۰ گونه درختچه‌ای و پیچنده را شامل می‌شود. شکل زیستی آن درختچه‌ای خزان‌پذیر با ارتفاع معمولاً ۲ تا ۳ متر است.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

زیستگاه بومی Lonicera tatarica نواحی معتدل اوراسیا است. خاستگاه اصلی آن جنوب روسیه، قزاقستان، سیبریِ غربی و بخش‌هایی از آسیای میانه گزارش شده است. این گونه در دامنه‌های آفتاب‌گیر، حاشیه جنگل‌های تنک، استپ‌های نسبتاً مرطوب و کنار رودخانه‌ها رشد می‌کند. توان تحمل دمای پایین و خاک‌های نسبتاً فقیر، یکی از دلایل موفقیت آن در اقلیم‌های قاره‌ای سرد است.

ویژگی‌های بوم‌شناختی

در زیستگاه طبیعی، این درختچه بخشی از جوامع بوته‌زار سردسیر است و به‌عنوان پناهگاه و منبع غذا برای پرندگان و حشرات گرده‌افشان عمل می‌کند. گل‌های لوله‌ای معطر آن به‌طور خاص برای جلب گرده‌افشان‌های روزفعال تکامل یافته‌اند. میوه‌های قرمز براق توسط پرندگان خورده شده و به پراکنش بذر کمک می‌کنند. این گونه در برخی مناطق خارج از عرصه بومی، به‌علت تولید بذر فراوان و رویش انبوه، به‌عنوان گونه بالقوه مهاجم شناخته شده است.

تاریخچه شناسایی و کشت

Lonicera tatarica در سده هجدهم میلادی توسط گیاه‌شناسان اروپایی توصیف و نام‌گذاری شد. با توسعه باغبانی در اروپا، این گونه به‌علت گل‌دهی زودهنگام، عطر ملایم و مقاومت به سرما، به‌سرعت وارد باغ‌ها و فضاهای سبز شد. در قرن نوزدهم به آمریکای شمالی و دیگر مناطق معتدل جهان معرفی گردید و ارقام زینتی متعددی از تلاقی آن با گونه‌های دیگر جنس Lonicera به‌دست آمد.

خصوصیات - معرفی

معرفی کلی اندام‌های گیاه Lonicera tatarica

یاس امین‌الدوله تاتاری یک درختچه خزان‌کننده است که معمولاً بین ۲ تا ۳ متر ارتفاع می‌گیرد و تاجی گسترده و پرشاخه دارد. فرم کلی بوته متراکم، گرد تا کمی پهن‌شونده است و برای پرچین‌های زینتی مناسب است.

ساقه و پوست

ساقه‌ها متعدد، راست تا کمی خمیده و از قاعده به شدت منشعب‌اند. قطر شاخه‌های مسن متوسط و چوب آن سخت و نسبتاً محکم است. پوست ساقه در گیاهان جوان سبز تا سبز مایل به قهوه‌ای است و با افزایش سن، قهوه‌ای خاکستری و کمی ترک‌دار می‌شود. شاخه‌های جوان اغلب بدون کرک، صاف و براق به نظر می‌رسند.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، روبه‌رو (دوتایی روی گره‌ها) و بدون بریدگی هستند. طول برگ‌ها معمولاً ۳ تا ۶ سانتی‌متر و شکل آن‌ها بیضوی تا بیضی-کشیده با انتهای نوک‌دار ملایم است. حاشیه برگ‌ها صاف و بدون دندانه بوده و سطح آن‌ها تقریباً بدون کرک است. رنگ برگ‌ها سبز تا سبز تیره و در پشت برگ کمی کمرنگ‌تر است؛ دمبرگ‌ها کوتاه و رگبرگ میانی روی هر دو سطح کاملاً نمایان است.

گل‌ها

گل‌ها معمولاً در جفت‌های دوگانه در زاویه برگ‌ها ظاهر می‌شوند. طول هر گل حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر است و شکل آن لوله‌ای-شیپوری با پنج لوب باز است. رنگ گل‌ها از صورتی کم‌رنگ تا صورتی پررنگ متغیر است و گاهی در گلو اندکی روشن‌تر. پرچم‌ها از دهانه گل بیرون‌زده و منظره‌ای ظریف ایجاد می‌کنند. زمان گلدهی در بهار است و گل‌ها عطر ملایمی دارند.

میوه و دانه

میوه‌ها توت‌مانند، کروی تا کمی بیضوی، به قطر حدود ۶ تا ۸ میلی‌متر هستند. رنگ آن‌ها در رسیدگی کامل قرمز روشن تا قرمز براق است و معمولاً به صورت جفت بر روی شاخه باقی می‌مانند. ظاهر میوه‌ها بسیار زینتی است اما برای انسان غیرخوراکی و بالقوه سمی به شمار می‌رود. درون هر میوه چند دانه کوچک و سخت قرار دارد.

شرایط نگهداری یاس امین‌الدوله تاتاری

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا شنی با زهکشی مناسب؛ سازگار با انواع خاک‌ها؛ pH کمی اسیدی تا خنثی حدود 6 تا 7.5

دمای مناسب برای رشد یاس امین‌الدوله تاتاری

یاس امین‌الدوله تاتاری گیاهی مقاوم به سرما است و دمای زمستانی تا حدود ۲۰- درجۀ سانتی‌گراد را تحمل می‌کند. بهترین رشد آن در مناطق با زمستان سرد و تابستان معتدل تا نسبتاً گرم (۱۵ تا ۳۰ درجۀ سانتی‌گراد) مشاهده می‌شود. قرار گرفتن طولانی‌مدت در گرمای شدید و خشکی هوای افراطی می‌تواند موجب ریزش برگ‌ها و کاهش گل‌دهی شود.

نور و میزان تابش خورشید

این گونه به نور زیاد و مکان‌های آفتاب‌گیر علاقه‌مند است. کاشت در آفتاب کامل (حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز) بیشترین تراکم شاخسار و حداکثر گل‌دهی را فراهم می‌کند. در نیم‌سایه نیز قادر به ادامه حیات است، اما شاخه‌ها کشیده‌تر و تعداد گل‌ها کمتر می‌شود. در فضاهای بسیار سایه‌دار، کاهش رشد و ضعف عمومی بوته قابل مشاهده است.

خاک و خصوصیات بستر کاشت

یاس امین‌الدوله تاتاری در خاک‌های متنوع رشد می‌کند، اما خاک لومی با زهکشی خوب و غنای متوسط از مواد آلی، بهترین محیط برای آن است. دامنه pH از کمی اسیدی تا کمی قلیایی (حدود ۶ تا ۷٫۸) قابل قبول است. خاک‌های سنگین و غرقاب شونده با ماندگاری طولانی آب، خطر پوسیدگی ریشه را افزایش می‌دهند؛ لذا افزودن ماسه و کمپوست برای بهبود بافت و زهکشی توصیه می‌شود.

رطوبت، آبیاری و شرایط محیطی

این گیاه نسبتاً کم‌توقع است و خشکی ملایم را تحمل می‌کند. در سال‌های نخست استقرار، آبیاری منظم و عمیق برای توسعه ریشه عمیق ضروری است، اما پس از استقرار، تنها آبیاری در دوره‌های خشکی طولانی کافی است. رطوبت نسبی متوسط هوا برای آن مناسب است و نیازی به مه‌پاشی ندارد. کاشت در محل‌های دارای جریان هوای ملایم، به کاهش بیماری‌های برگی و خشک شدن سریع‌تر شاخسار پس از بارندگی کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

یاس امین‌الدوله کوهستانی یاس امین‌الدوله معطر زمستانه یاس امین‌الدوله معطر زمستانه امین الدوله ایتالیایی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

امین الدوله ی شیپوری یاس امین‌الدوله معطر زمستانه یاس امین‌الدوله کوهستانی یاس امین‌الدولهٔ بوته‌ای شمالی

  محسن شهاب الدین