۱۴۰۴ ششم دی

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه

این گیاه با نام علمی Lonicera fragrantiss و نام مرسوم (Winter Honeysuckle) که به فارسي یاس امین‌الدوله معطر زمستانه ناميده ميشود، گياهي از خانواده Caprifoliaceae بومي بومی چین، به‌ویژه نواحی مرکزی و غربی، در دامنه‌ها و جنگل‌های باز مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی با زهکشی خوب، نسبتاً غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه گیاه‌شناسی

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه با نام علمی Lonicera fragrantissima از تیره Caprifoliaceae (خشک‌داریان) و از جنس Lonicera است. این جنس شامل بیش از ۱۸۰ گونه پیچک‌مانند یا درختچه‌ای است که بسیاری از آن‌ها به‌دلیل عطر گل یا میوه‌های تزئینی کشت می‌شوند. گونه L. fragrantissima یک درختچه نیمه‌همیشه‌سبز تا کاملاً همیشه‌سبز است که در مناطق معتدل، پوشش برگی خود را تا زمستان حفظ می‌کند.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

زادگاه اصلی این گونه، چین مرکزی و جنوبی و بخش‌هایی از شرق آسیا (احتمالاً تا شمال ویتنام) است. در زیستگاه طبیعی، در لبه جنگل‌ها، حاشیه رودخانه‌ها، دره‌های نیمه‌سایه و دامنه‌های نسبتاً مرطوب رشد می‌کند. این گیاه امروزه در بسیاری از مناطق معتدل دنیا، از جمله اروپا، آمریکای شمالی و بخش‌هایی از خاورمیانه، به عنوان درختچه زینتی معرفی شده است. در برخی نواحی، به‌دلیل قدرت رشد و بذرپراکنی، رفتار نیمه‌تهاجمی گزارش شده است.

ویژگی‌های مورفولوژیک مهم

برگ‌ها بیضوی تا تخم‌مرغی، به رنگ سبز مات تا سبز زیتونی و غالباً متقابل هستند. گل‌ها معمولاً در اواخر زمستان تا اوایل بهار ظاهر می‌شوند، به رنگ سفید کرم تا کِرم مایل به زرد، لوله‌ای و دو لبیه با عطر قوی و شیرین. زمان گل‌دهی در فصل سرد، ویژگی کلیدی این گونه در میان Loniceraها است. میوه‌ها سته‌های کوچک قرمز براق هستند که بیشتر ارزش زینتی دارند و معمولاً غیرخوراکی یا مشکوک به سمی بودن برای انسان به شمار می‌آیند.

تاریخچه معرفی و کاربردها

این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی از چین به باغ‌های botanic اروپا معرفی شد و به‌سرعت به‌عنوان یک درختچه عطرزا برای باغ‌های زمستانی شهرت یافت. در طراحی فضای سبز، از آن برای پرچین‌های نیمه‌طبیعی، باغ‌های معطر و کاشت نزدیک پنجره‌ها استفاده شده است تا بوی گل در روزهای سرد سال احساس شود. در طب سنتی شرق آسیا، برخی هم‌خانواده‌های آن (نه لزوماً این گونه) کاربرد دارویی داشته‌اند، اما برای L. fragrantissima استفاده دارویی قطعی و استاندارد در منابع علمی مدرن محدود گزارش شده است.

خصوصیات - معرفی

ویژگی‌های کلی اندام‌های گیاه یاس امین‌الدوله معطر زمستانه

Lonicera fragrantissima بوته‌ای نیمه‌همیشه‌سبز تا همیشه‌سبز، با قامت متوسط و گسترده است که معمولاً ارتفاع آن بین ۱٫۵ تا ۲ متر و گسترش عرضی آن تا حدود ۲٫۵ متر می‌رسد. فرم بوته پراکنده و کمی نامنظم است و در فضا حالت پر و انبوه ایجاد می‌کند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها چوبی، منشعب و نسبتاً متراکم‌اند و در سنین جوانی سبز تا سبز مایل به زیتونی بوده و با گذر زمان به رنگ قهوه‌ای تا خاکستری درمی‌آیند. شاخه‌ها اغلب خمیده و کمی آویزان هستند و به گیاه ظاهری نرم و طبیعی می‌دهند. پوست ساقه در سنین بالاتر پوسته‌پوسته و کمی ترک‌دار می‌شود و این ویژگی آن را از بسیاری از یاس‌های پیچنده متمایز می‌کند، زیرا این گونه عادت رشد بیشتر بوته‌ای دارد تا پیچنده.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، متقابل و بدون بریدگی هستند و معمولاً شکل بیضی تا بیضی-کشیده با انتهای کمی نوک‌دار دارند. طول برگ‌ها حدود ۳ تا ۶ سانتی‌متر و عرض آن‌ها ۱٫۵ تا ۳ سانتی‌متر است. رنگ برگ‌ها سبز تیره تا سبز مات در سطح رو و سبز روشن‌تر در سطح زیرین است و بافت آن‌ها چرمی-نازک و کمی ضخیم می‌باشد. برگ‌ها در زمستان‌های ملایم روی شاخه باقی می‌مانند و حالت نیمه‌همیشه‌سبز به گیاه می‌دهند.

گل‌ها

گل‌ها کوچک، لوله‌ای-کشیده و دولبه‌ای هستند که معمولاً به‌صورت جفتی در محور برگ‌ها ظاهر می‌شوند. طول هر گل حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتی‌متر است. رنگ گل‌ها در ابتدا سفید شیری بوده و به‌تدریج به زرد کمرنگ متمایل می‌شود. عطر گل‌ها بسیار قوی، شیرین و در زمستان و اوایل بهار به‌وضوح قابل استشمام است. پرچم‌ها از لوله گل خارج شده و ظاهری ظریف و زینتی ایجاد می‌کنند.

میوه و سایر خصوصیات ظاهری

میوه‌ها به‌صورت حبه‌های کوچک، گرد تا کمی تخم‌مرغی و معمولاً به رنگ قرمز براق هستند که پس از گل‌دهی زمستانه تا اوایل بهار تشکیل می‌شوند. تضاد میوه‌های قرمز با برگ‌های سبز، جلوه تزئینی بوته را افزایش می‌دهد، هرچند میوه‌ها برای انسان غیرخوراکی محسوب می‌شوند.

شرایط نگهداری یاس امین‌الدوله معطر زمستانه

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی با زهکشی خوب، نسبتاً غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

شرایط دمایی مناسب

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه (Lonicera fragrantissima) گیاهی نیمه‌مقاوم به سرماست. این گیاه در دامنه دمایی حدود ۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را نشان می‌دهد و گلدهی زمستانه آن در مناطق با زمستان‌های ملایم موفق‌تر است. در سرمای شدید زیر منفی ۱۰ درجه ممکن است شاخه‌های جوان آسیب ببینند، بنابراین در مناطق سردسیر بهتر است در مکان‌های محافظت‌شده کاشته شود.

نور و مکان کاشت

یاس امین‌الدوله زمستانه در آفتاب ملایم تا نیم‌سایه عملکرد مطلوبی دارد. نور مستقیم و ملایم صبح به افزایش عطر و گلدهی کمک می‌کند، اما تابش شدید و خشک بعدازظهر، به‌خصوص در تابستان، می‌تواند سبب سوختگی برگ‌ها شود. کاشت در ضلع شرقی یا شمال‌شرقی باغ، در کنار دیوار یا پرچین، شرایط نوری مطلوب و محافظت از باد را فراهم می‌کند.

رطوبت و آبیاری

این گیاه رطوبت یکنواخت خاک را دوست دارد اما غرقابی را تحمل نمی‌کند. آبیاری منظم با حجم متوسط، به‌ویژه در فصل رشد و دوره‌های خشک، برای حفظ شادابی ضروری است. در مناطق مرطوب‌تر، فاصله آبیاری می‌تواند افزایش یابد؛ در مناطق خشک، استفاده از مالچ برای جلوگیری از تبخیر توصیه می‌شود.

خاک و تغذیه

خاک لومی سبک تا متوسط، حاصلخیز و با زهکش خوب برای رشد ایده‌آل این گیاه ضروری است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب است. افزودن کمپوست یا کود دامی کاملاً پوسیده در زمان کاشت و هر سال در اواخر زمستان، با بهبود ساختار خاک و تأمین عناصر غذایی، به گلدهی بهتر کمک می‌کند.

تهویه، باد و استقرار

یاس امین‌الدوله زمستانه هوای نسبتاً خنک و جریان ملایم هوا را می‌پسندد. کاشت در محل‌هایی با تهویه مناسب ولی دور از بادهای شدید سرد، از خشکیدگی شاخه‌ها و کاهش گلدهی جلوگیری می‌کند. ترکیب این شرایط محیطی، زمینه رشد پایدار و عطر قوی گل‌ها را فراهم می‌سازد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

امین الدوله ایتالیایی یاس امین‌الدوله تاتاری امین الدوله ی شیپوری یاس امین‌الدوله کوهستانی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

والرین قرمز یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز مروارید سفید والریانا سامبوسیفولیا

  محسن شهاب الدین