۱۴۰۴ ششم دی

یاس امین‌الدوله کوهستانی

این گیاه با نام علمی Lonicera villosa و نام مرسوم (Mountain Fly Honeysuckle) که به فارسي یاس امین‌الدوله کوهستانی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Caprifoliaceae بومي بومی مناطق سرد و کوهستانی آمریکای شمالی؛ از کانادا تا شمال‌شرق ایالات متحده، عمدتاً در جنگل‌های کوهستانی خنک، دامنه‌ها و مناطق مرطوب با ارتفاع بالا رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا شنی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌شناسی

گونه Lonicera villosa که در فارسی به‌طور تقریبی می‌توان آن را «یاس امین‌الدوله کوهستانی» نامید، به خانواده Caprifoliaceae (کام‌پسندیان) تعلق دارد.

این خانواده شامل بوته‌ها و درختچه‌های غالباً معطر است که بسیاری از آن‌ها به نام عمومی «honeysuckle» شناخته می‌شوند.

جنس Lonicera برگرفته از نام پزشک و گیاه‌شناس آلمانی «آدم لونیتسر» (Adam Lonicer, قرن شانزدهم) است. گونه villosa به دلیل وجود کرک‌های ظریف روی برگ و ساقه، این نام لاتین را که به‌معنای «کرک‌دار» است دریافت کرده است.

ویژگی‌های گیاهشناختی

Lonicera villosa درختچه‌ای خزان‌کننده و نسبتاً کوتاه‌قد است که معمولاً در حاشیه تالاب‌ها و مناطق مرطوب می‌روید. برگ‌ها ساده و متقابل، و گل‌ها عموماً لوله‌ای‌شکل و دو‌لبه هستند که مشخصه شاخص جنس Lonicera است.

میوه‌ها به صورت سته‌های کوچک آبی تا آبی‑بنفش ظاهر می‌شوند و نقش مهمی در تغذیه پرندگان بومی مناطق سردسیر دارند.

منطقه بومی و زیستگاه

خاستگاه اصلی Lonicera villosa، نواحی سرد و مرطوب نیمکره شمالی، به‌ویژه آمریکای شمالی است. این گونه به‌طور طبیعی در باتلاق‌ها، حاشیه دریاچه‌های سرد، جنگل‌های بورئال و خاک‌های اسیدی و غنی از رطوبت یافت می‌شود.

تحمل بالای این گیاه نسبت به سرما و خاک‌های اشباع از آب، آن را به گونه‌ای شاخص برای زیستگاه‌های سرد و تالابی تبدیل کرده است.

تاریخچه مطالعات و اهمیت علمی

Lonicera villosa در قرون هجدهم و نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی که فلور آمریکای شمالی را بررسی می‌کردند توصیف شد. از آن زمان، این گونه به‌عنوان شاخص زیستگاه‌های مرطوب سرد در مطالعات بوم‌شناسی گیاهی به‌کار می‌رود.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که حضور این درختچه می‌تواند نشانگر سلامت هیدرولوژیک تالاب‌ها و جنگل‌های سردسیری باشد و بنابراین در پایش تغییرات اقلیمی و مدیریت اکوسیستم‌های شمالی اهمیت ویژه‌ای دارد.

خصوصیات - معرفی

ویژگی‌های کلی اندام‌های رویشی

گیاه Lonicera villosa یک درختچه برگریز و کم‌قد است که معمولاً بین ۳۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر ارتفاع دارد. پایه‌ها چندساله و به‌صورت بوته‌های متراکم با شاخه‌های متعدد از سطح خاک ظاهر می‌شوند. فرم کلی بوته اغلب گسترده و نیمه‌خزان‌پذیر در انتهای فصل رشد است.

ساقه و پوستک

ساقه‌ها نازک، استوانه‌ای و نسبتاً شکننده‌اند. در شاخه‌های جوان رنگ ساقه سبز مایل به زیتونی تا سبز مایل به قرمز است، در حالی‌که در شاخه‌های مسن‌تر به قهوه‌ای خاکستری تبدیل می‌شود. پوستک خارجی نازک بوده و گاهی پوسته‌پوسته یا تقریباً صاف دیده می‌شود. گره‌ها نسبتاً متراکم و میان‌گره‌ها کوتاه تا متوسط‌اند که به گیاه ظاهری فشرده می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌ها متقابل، ساده و بدون بریدگی هستند. پهنک برگ بیضوی تا بیضوی-کشیده، به طول تقریبی ۱ تا ۳ سانتی‌متر و عرض ۰/۵ تا ۱/۵ سانتی‌متر است. رأس برگ کند تا کمی نوک‌دار و پایه آن گرد تا اندکی گوه‌ای‌ شکل می‌باشد. حاشیه برگ صاف و بدون دندانه است. سطح بالایی برگ سبز تیره و براق‌تر و سطح زیرین سبز روشن تا متمایل به آبی است. برگ‌ها دارای کرک‌های بسیار ظریف یا تقریباً بدون کرک بوده و رگبرگ میانی در سطح زیرین برجسته‌تر مشاهده می‌شود.

گل‌ها

گل‌ها معمولاً به‌صورت جفتی در محور برگ‌ها ظاهر می‌شوند. لوله گل کشیده و باریک، به رنگ سفید مایل به شیری یا سفید با ته مایل به زرد است که در زمان پیری می‌تواند کمی زردتر شود. کاسه گل کوچک و کم‌رنگ بوده و در قاعده لوله قرار دارد. گل‌ها قیفی تا زنگوله‌ای شکل با دو لب نامساوی بوده و پرچم‌ها از دهانه لوله خارج می‌شوند. گل‌آذین‌ها کوچک اما نسبتاً نمایان هستند.

میوه و بذر

میوه به صورت حبه‌ای کروی تا تقریباً بیضوی، کوچک و به قطر حدود ۵ تا ۸ میلی‌متر است. رنگ میوه در رسیدگی کامل آبی تیره تا آبی متمایل به بنفش با پوشش مومی است که به آن ظاهر ماتی می‌دهد. هر میوه معمولاً حاوی چند بذر ریز زرد تا قهوه‌ای روشن است.

شرایط نگهداری یاس امین‌الدوله کوهستانی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا شنی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5

محدوده دمایی و نیازهای اقلیمی

گیاه Lonicera villosa (یاس امین‌الدوله کوهستانی) به آب‌وهوای خنک تا سرد سازگار است و در برابر زمستان‌های سخت مقاومت بالایی دارد. بهترین رشد آن در محدوده دمایی حدود ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد رخ می‌دهد. تابستان‌های بسیار گرم و خشک می‌تواند باعث کاهش رشد، سوختگی برگ‌ها و کاهش گل‌دهی شود، بنابراین در مناطق گرم نیاز به مکان خنک‌تر و محافظت‌شده دارد.

نور مناسب برای رشد بهینه

این گونه در طبیعت اغلب در حاشیه تالاب‌ها، جنگل‌های باز و دامنه‌های خنک دیده می‌شود. نور نیم‌سایه تا آفتاب ملایم بهترین شرایط نوری برای آن است. در مناطق سرد می‌توان آن را در آفتاب کامل نیز کاشت، اما در مناطق گرم‌تر، قرار گرفتن در سایه‌روشن بعدازظهر به حفظ رطوبت و جلوگیری از تنش حرارتی کمک می‌کند.

رطوبت و نیاز آبی

Lonicera villosa خاک نسبتاً مرطوب و یکنواخت را ترجیح می‌دهد و به خشکی طولانی‌مدت حساس است. رطوبت نسبی متوسط تا بالا و آبیاری منظم بدون غرقاب شدن برای این گیاه ایده‌آل است. استفاده از مالچ آلی سطحی به حفظ رطوبت خاک و ثبات دمای آن کمک می‌کند.

نوع خاک و ویژگی‌های بستر

این گیاه در خاک‌های لومی، لومی‌رسی یا لومی‌ماسه‌ای با زهکشی خوب بهترین رشد را دارد. خاک باید غنی از ماده آلی، نسبتاً عمیق و خنک باشد. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) برای آن مناسب است. از کاشت در خاک‌های سنگین و باتلاقی بدون زهکشی یا خاک‌های بسیار قلیایی باید پرهیز شود، زیرا موجب کاهش جذب عناصر غذایی و ضعف عمومی گیاه می‌شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

پیچ امین الدوله امین الدوله ایتالیایی یاس امین‌الدوله معطر زمستانه امین الدوله ی شیپوری

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه امین الدوله ایتالیایی یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز مروارید سفید

  محسن شهاب الدین