این مقاله به معرفی جامع گونه Baccaurea lanceolata میپردازد. ویژگیهای ریختشناسی، پراکنش جغرافیایی، زیستگاه طبیعی و جنبههای تاکسونومیک این گیاه بررسی شده است. همچنین، کاربردهای محلی، اهمیت بومشناختی و پتانسیلهای دارویی و زراعی آن تحلیل شده و نیازهای پژوهشی آینده برای بهرهبرداری پایدار پیشنهاد میگردد.
دانستنیهای علمی
نام علمي
Baccaurea lanceolata
نام لاتين
Baccaurea (tampoi relative)
خانواده و ردهبندی
Baccaurea lanceolata گونهای گلدار از خانواده Phyllanthaceae و از جنس Baccaurea است. این جنس شامل دهها گونه درختی و درختچهای است که بسیاری از آنها میوههای خوراکی یا محلی دارند. جایگاه قدیمی این گروه در خانواده Euphorbiaceae بود، اما بر پایه دادههای مولکولی به خانواده Phyllanthaceae منتقل شده است.
منطقه بومی و پراکنش
زیستگاه طبیعی Baccaurea lanceolata در جنگلهای بارانی کمارتفاع جنوبشرق آسیا قرار دارد. این گونه بهطور بومی در شبهجزیره مالایا، سوماترا، بورنئو و مناطق مجاور یافت میشود. حضور آن معمولاً در جنگلهای همیشهسبز مرطوب، حاشیه رودخانهها و مناطق نسبتاً سایهدوست گزارش شده است.
زیستگاه و بومشناسی
این گیاه بهصورت درختی کوچک تا متوسط رشد میکند و به رطوبت بالا و خاکهای عمیق و نسبتاً اسیدی وابسته است. میوهها منبع غذایی برای پرندگان و پستانداران جنگلهای بارانی هستند و به پراکنش بذر کمک میکنند. اغلب گونههای این جنس دوپایهاند، یعنی گلهای نر و ماده روی درختان جدا قرار میگیرند.
تاریخچه و استفادههای محلی
Baccaurea lanceolata نخستینبار در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان استعماری در فلور مالزی توصیف شد. کاربرد آن بیشتر بومی و محلی است و در برخی نواحی میوه یا بخشهای دیگر گیاه بهصورت محدود در طب سنتی یا خوراکی مصرف میشود، اگرچه نسبت به گونههای مشهورتر جنس Baccaurea کمتر شناخته شده است.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
باکاوریا (Baccaurea lanceolata) درختچه تا درخت متوسط همیشهسبز است. ساقه راست و استوانهای بوده و پوست آن قهوهای تا خاکستری با بافتی نسبتاً زبر است. شاخهها باریک، منعطف و اغلب بهصورت منشعب و متراکم در تاج درخت پخش میشوند و ظاهری انبوه ایجاد میکنند.
برگ
برگها ساده، منفرد و به شکل نیزهای تا بیضوی-کشیده هستند. طول برگ معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر و عرض آن ۳ تا ۶ سانتیمتر است. سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشنتر است. رگبرگ میانی کاملاً برجسته بوده و رگبرگهای فرعی منظم و مورب از آن خارج میشوند. حاشیه برگها صاف و نوک برگ باریک و تیز است.
گل
گلها کوچک، کمدوام و اغلب به رنگ زرد مایل به سبز تا سبز کمرنگ هستند. گلها به صورت خوشههای آویزان یا خوشههای فشرده روی شاخهها و گاه روی تنه ظاهر میشوند. هر گل دارای ساختاری ساده با کاسبرگهای کوچک و بدون جلوه شدید زینتی است.
سایر اندامها
میوهها گرد تا بیضوی، کوچک و به رنگ زرد تا نارنجی در زمان رسیدگی هستند. بذرها درون گوشت میوه قرار دارند و سطح آنها صاف است. سیستم ریشهای فیبری و گسترده بوده و به پایداری درخت در خاکهای مرطوب جنگلهای استوایی کمک میکند.
شرایط نگهداری باکاوريا
نور مورد نياز
خیلی زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
20 تا 32 سانتيگراد درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومي با زهکشيخوب؛ از خاکهاي خيلي سنگين اجتناب شود
|
دما و رطوبت مناسب برای Baccaurea lanceolata
گیاه باکاوریا بومی جنگلهای مرطوب گرمسیری است و در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. این گیاه به سرما و یخبندان بسیار حساس است و دمای زیر ۱۵ درجه میتواند به رشد آن آسیب بزند. رطوبت نسبی هوا باید بالا، حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد باشد؛ محیطهای خشک موجب ریزش برگ و کاهش رشد میشوند.
نور و شدت تابش
باکاوریا در زیرسایه درختان بلند جنگل رشد میکند و به نور فیلترشده یا نیمسایه نیاز دارد. تابش مستقیم و شدید آفتاب، بهویژه در ساعات میانی روز، میتواند سبب سوختگی برگها شود. قرار دادن گیاه در محلی با نور ملایم و یکنواخت برای فتوسنتز پایدار ضروری است.
خاک، زهکشی و تغذیه
خاک مناسب باید عمیق، نرم، غنی از مواد آلی و کمی اسیدی تا خنثی (pH حدود ۵٫۵ تا ۶٫۵) باشد. ترکیب خاک جنگلی، کمپوست خوبتجزیهشده و مقدار کمی شن برای بهبود زهکشی بسیار مناسب است. خاک همیشه باید مرطوب اما نه غرقاب باشد؛ آبیاری منظم با جلوگیری از ماندآب در ریشه، رشد ریشههای سالم را تضمین میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :