۱۳۹۵ بیست و سوم اردیبهشت

باکورآ آنگولاتا

Baccaurea angulata BELIMBING HUTAN که به فارسی باکورآ آنگولاتا نامیده میشود، گیاهی از خانواده فیلانتاسه، بومی بورنئو می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری خاک: خاک هایی با بافت متوسط

دانستنیهای علمی

نام علمي

Baccaurea angulata

نام لاتين

BELIMBING HUTAN

خانواده (تيره)

Phyllanthaceae

رده‌بندی گیاه‌شناسی

Baccaurea angulata از تیرهٔ Phyllanthaceae (فی‌لانته‌آسه) است؛ تیره‌ای که در گذشته بسیاری از اعضای آن در مفهوم سنتی Euphorbiaceae طبقه‌بندی می‌شدند. این گونه در جنس Baccaurea قرار دارد؛ جنسی گرمسیری با درختان و درختچه‌های میوه‌دارِ بومی جنوب‌شرق آسیا.

نام‌گذاری و جایگاه جنس

نام علمی گونه (angulata) به ویژگی‌های ریخت‌شناسی میوه اشاره دارد و در منابع فلوریستی جنوب‌شرق آسیا به‌عنوان یک تاکسون متمایز گزارش شده است. جنس Baccaurea به‌دلیل تنوع گونه‌ای و سازگاری با جنگل‌های مرطوب، از نظر مطالعات بوم‌شناسی و تکامل میوه اهمیت دارد.

منطقه بومی و پراکنش

این گونه بومی جزیرهٔ بورنئو در مجمع‌الجزایر مالایی است (به‌ویژه قلمروهای مالزی شرقی و اندونزی). پراکنش طبیعی آن عمدتاً به جنگل‌های گرمسیری کم‌ارتفاع و نواحی همواره‌سبز محدود می‌شود و در اقلیم‌های پرباران با نوسان دمایی کم بهترین رشد را نشان می‌دهد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه معمول آن جنگل‌های بارانی، حاشیه جنگل و نواحی نیمه‌سایه است؛ جایی که خاک‌های عمیق و مرطوب (اغلب با زهکشی متوسط) فراهم باشد. این گیاه به‌صورت درخت کوچک تا متوسط دیده می‌شود و در سامانه‌های جنگلی، بخشی از لایه میانی پوشش گیاهی را تشکیل می‌دهد. حضور در زیستگاه‌های مرطوب نشان‌دهنده وابستگی اکولوژیک آن به رطوبت پیوسته و بارندگی منظم است.

تاریخچه و اهمیت علمی

Baccaurea angulata در چارچوب مطالعات فلور بورنئو و بازنگری‌های تیره Phyllanthaceae مورد توجه بوده است. جابه‌جایی‌های رده‌بندی از Euphorbiaceae به Phyllanthaceae، نمونه‌ای از اثر داده‌های ریخت‌شناسی و فیلوژنتیکی در سامان‌دهی نوین گیاهان گلدار است. این گونه، مانند دیگر اعضای جنس، برای بررسی تکامل ویژگی‌های میوه و سازگاری‌های جنگل بارانی ارزش پژوهشی دارد.

خصوصیات - معرفی

جنس Baccaurea یکی از دارای گیاهان گلدار و متعلق به خانواده Phyllanthaceae می باشد. این جنس دارای بیش از 100 گونه است که بومی بورنئو بوده و پراکنش وسیعی از اندونزی و مالزی تا غرب اقیانوس آرام دارند.

این گیاه به صورت درختی به طول 6 تا 21 متر، شاخه هایی بدون خار و صاف که از شاخه های جوان آن برای تهیه نی استفاده شده و این شاخه های جوان به رنگ سبز مایل به خاکستری می باشند. ولی شاخه های خشک شده به رنگ سبز مایل به سیاه دیده می شوند. شاخه های آن دارای الگوی رشد کُندی هستند. پوست درخت به رنگ قهوه ای مایل به خاکستری تا قهوه ای مایل به قرمز در زمان جوانی و خاکستری در زمان پیری و خشک شدن، دیده می شود.

برگ ها دارای دمبرگ هایی به طول 20 تا 25 میلیمتر، بدون کرک، به رنگ قهوه ای تا خاکتری تا مایل به سبز می باشند. هر برگ دارای گوشواک هایی به طول 2 تا 5 میلیمتر است. پهنک برگ بیضوی تا واژتخم مرغی، به طول 12 تا 39 سانتیمتر و عرض 4 تا 13.6 سانتیمتر، ضخیم، چرمی، نوک دار و به رنگ سبز براق وجود دارد. سطح زیرین برگ ها فاقد کرک یا در برخی موارد دارای تعداد کمی کرک های پراکنده بر روی رگبرگ میانی هستند. حدود 9 تا 16 رگبرگ فرعی نیز در هر طرف وجود دارد.

گل ها به صورت دسته ای و در گل آذین ها ظاهر می شوند. بیش از 50 گل ممکن است در هر گل آذین وجود داشته باشد. گل ها به رنگ زرد و به صورت پراکنده در طول گل آذین تشکیل می شوند.

میوه ها واژتخم مرغی، ستاره ای شکل و دارای شیارهای طولی می باشند. هر میوه حاوی یک تا سه بذر است. این میوه ها به ابعاد 30-52 × 10-26 × 10-26 دیده می شوند. میوه ها به رنگ قرمز تا ارغوانی تا صورتی تا قرمز – قهوه ای هستند. پریکارپ میوه حدود 2 میلیمتر ضخامت دارد. میوه های این گیاهان عمدتاً بر روی تنه درخت یا شاخه های اصلی آن تشکیل می شوند.

بذرها بیضوی شکل، پهن، با پوستی کرم رنگ تا مایل به سبز با لپه هایی اغلب تاخورده و آندوسپرمی به ضخامت 1.5 میلیمتر هستند.

شرایط نگهداری باکورآ آنگولاتا

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی مرطوب

دماي مورد نياز

نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری

خاک مورد نياز

خاک هایی با بافت متوسط

این درختان عمدتاً در جنگل های اولیه یا ثانویه، در کنار سواحل رودخانه ها یا دور از آنها و در ارتفاعات صفر تا 800 متر بالاتر از سطح دریا رشد می کنند.

خاک های ماسه سنگی یا خاک سرخ را می پسندند.

گلدهی آنها در طول ماه های مه، جون، آگست، اکتبر و نوامبر صورت گرفته و میوه دهی در تمام طول سال می تواند رخ دهد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

میوه های این گیاهان خاصیت تازه خوری داشته و دارای مزه ای شیرین تا ترش می باشند.

در مورد خواص دارویی این گونه اطلاعاتی در دست نیست اما مطالعات نشان داده که پوست تعدادی از گیاهان این جنس برای درمان التهابات چشمی مورد استفاده قرار می گیرد.

همچنین از پوست آن در رنگرزی ابریشم و برای تهیه رنگ های زرد، قرمز یا بنفش مایل به ارغوانی استفاده می شود.

از چوب این درختان نیز برای تهیه ابزار و لوازم منزل و نیز قایق سازی بهره می گیرند.

مقابله به آفات باکورآ آنگولاتا

آفات رایج

در کشت Baccaurea angulata آفات مکنده مانند شته‌ها و شپشک‌های آردآلود با تغذیه از شیره گیاهی موجب ضعف عمومی، پیچیدگی برگ و کاهش رشد می‌شوند. تریپس‌ها نیز با ایجاد لکه‌های نقره‌ای روی برگ و آسیب به جوانه‌ها کیفیت اندام‌های هوایی را کم می‌کنند. همچنین برخی لاروهای برگ‌خوار می‌توانند با سوراخ‌کردن برگ‌ها فتوسنتز را کاهش دهند.

مدیریت شامل پایش هفتگی زیرِ برگ‌ها، حذف شاخه‌های آلوده، شست‌وشوی گیاه با آب پرفشار، و استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی در ساعات خنک است. تقویت دشمنان طبیعی (کفشدوزک‌ها، بالتوری‌ها) و پرهیز از مصرف بی‌رویه کود ازته، شدت آلودگی را کاهش می‌دهد.

امراض مهم

پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از قارچ‌های خاکزاد مانند Phytophthora) در خاک‌های سنگین و آبیاری بیش از حد تشدید شده و با زردی، پژمردگی و سیاه‌شدن طوقه همراه است. لکه‌برگی‌های قارچی نیز در رطوبت بالا گسترش یافته و سبب نکروز لکه‌ای و ریزش برگ می‌شوند.

پیشگیری کلیدی‌ترین راهکار است: زهکشی مناسب، آبیاری منظم ولی غیرغرقابی، ضدعفونی ابزار هرس، و حذف بقایای آلوده. در صورت نیاز و با نظر کارشناس، از قارچ‌کش‌های ثبت‌شده برای پوسیدگی‌های خاکزاد و لکه‌برگی‌ها به‌صورت هدفمند استفاده شود.