آنتمیس کاتولا

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌های علمی

آنتمیس کاتولا با نام علمی Anthemis cotula L. از تیره Asteraceae (کاسنیان) و جنس Anthemis است. این گونه در متون کهن گیاه‌شناسی اروپا با نام‌های Dog-fennel و Stinking chamomile شناخته می‌شود. این گیاه به‌دلیل بوی تند و ناخوشایندش از بابونه حقیقی متمایز می‌شود.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

زادگاه اصلی Anthemis cotula نواحی مدیترانه‌ای و جنوب اروپا است، اما امروزه به صورت یک گونه مهاجم در بسیاری از مناطق معتدل جهان گسترش یافته است. این گیاه در اروپا، آسیای غربی، آمریکای شمالی و بخش‌هایی از استرالیا به شکل خودرو و غالباً مزاحم مزارع مشاهده می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

آنتمیس کاتولا عمدتاً در زمین‌های زراعی، حاشیه جاده‌ها، خاک‌های دست‌خورده و چراگاه‌ها رشد می‌کند. این گونه سالانه با بذر فراوان خود، به‌ویژه در خاک‌های نسبتاً قلیایی و غنی از نیتروژن، جمعیت‌های انبوه تشکیل می‌دهد. ویژگی علف‌هرزی و توان رقابتی بالای آن، این گونه را از دیدگاه بوم‌شناسی و کشاورزی مهم و گاه مشکل‌ساز کرده است.

تاریخچه و کاربردهای سنتی

در منابع گیاه‌شناسی سده‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی، Anthemis cotula به عنوان علف‌هرز زیان‌آور معرفی شده است. گرچه گاهی در طب عامیانه برای مصارف موضعی استفاده می‌شد، بوی نامطبوع و سمیت احتمالی آن باعث محدود شدن کاربردهای درمانی گردید. به مرور زمان، نقش این گونه بیشتر در مطالعات علف‌های هرز و اکولوژی کشاورزی برجسته شده است.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری آنتمیس کاتولا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز نواحی معتدل تا نیمه گرم خاک مورد نياز خاک های به خوبی آبیاری شده با پی اچ خنثی تا کمی اسیدی

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی Anthemis cotula

آنتمیس کاتولا در طب سنتی به‌عنوان گیاهی با خواص ضدالتهابی، ضددرد و ضداسپاسم شناخته می‌شود. از گل‌های خشک‌شده آن در تهیه دم‌نوش برای تسکین سردردهای عصبی، دردهای قاعدگی و مشکلات گوارشی مانند نفخ و قولنج استفاده می‌گردد. اسانس استخراج‌شده از سرشاخه‌های گل‌دار، به دلیل داشتن ترکیبات مونوترپن، در تهیه پمادهای موضعی برای التیام زخم‌های سطحی، نیش حشرات و التهابات پوستی به‌کار می‌رود. در برخی منابع، از این گیاه به‌عنوان کمک‌درمان برای اختلالات خفیف خواب و آرام‌بخشی ملایم یاد شده است.

کاربردهای صنعتی و آرایشی

اسانس معطر Anthemis cotula در صنایع آرایشی و بهداشتی ارزشمند است. از این اسانس در فرمولاسیون صابون‌های گیاهی، کرم‌های تسکین‌دهنده پوست و افزودنی‌های حمام به‌عنوان خوشبوکننده و عامل آرام‌بخش استفاده می‌شود. عصاره‌های هیدروالکلی آن در برخی محصولات مراقبت از پوست برای کاهش قرمزی و تحریکات خفیف پوستی به کار می‌رود. همچنین، به دلیل بوی قوی و نسبتاً پایدار، در تولید عطرهای گیاهی با رایحه‌های روستایی و تلخ-معطر به‌عنوان جزء میانی یا پایه استفاده می‌شود.

نحوه تکثیر آنتمیس کاتولا