نام علمي
Anthemis tinctoria
نام لاتين
yellow chamomile
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تاکسونومیک
Anthemis tinctoria با نام فارسی «بابونه زرد» از تیرهٔ Asteraceae (کاسنیان/کلاهمخملیها) است. این گونه در جنس Anthemis قرار میگیرد؛ جنسی که با کپههای گل (capitulum) و گلهای شعاعی و لولهای مشخص میشود. آرایش گلآذین در کاسنیان، سازگاری کلیدی برای گردهافشانی کارآمد و تولید بذرهای سبک در شرایط بازِ زیستگاههای علفی است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
بابونه زرد بومی بخشهای وسیعی از اروپا و غرب آسیا است و در بسیاری از مناطق معتدل بهصورت طبیعی یا نیمهطبیعی گسترش یافته است. پراکنش آن معمولاً با اقلیمهای معتدل، تابستانهای نسبتاً خشک و زمستانهای سرد تا ملایم همخوانی دارد، هرچند توان سازگاری آن در پهنههای مختلف رویشی قابل توجه است.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاههای典یک آن شامل چمنزارهای خشک، شیبهای آفتابگیر، حاشیهٔ راهها، اراضی بایر و خاکهای نسبتاً فقیر و سنگلاخی است. این گونه اغلب در بسترهایی با زهکشی خوب و نور کامل بهتر رشد میکند. ساختار کپهای گل و رنگ زرد پررنگ گلها میتواند در جذب گردهافشانها در محیطهای باز نقش داشته باشد.
پیشینه و تاریخچه علمی
نامگذاری علمی این گیاه به سنت نامگذاری دووجهی (binomial nomenclature) در گیاهشناسی نوین تعلق دارد و صفت گونهای tinctoria به ارتباط تاریخی آن با رنگرزی اشاره میکند. این گونه در منابع گیاهشناسی اروپایی بهعنوان گیاهی رنگزا شناخته شده و مطالعهٔ آن در فلورهای منطقهای به شناخت تنوع جنس Anthemis و مرزبندی آن با جنسهای نزدیک در تیره کاسنیان کمک کرده است.
![بابونه زرد]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
آب و هوای مدیترانه ای
خاک مورد نياز
خاک های سبک شنی همراه با مقادیر فراوان ترکیبات آهکی
|
گیاه "بابونه زرد" گیاهی دوساله یا پایا، دارای ساقه های خشن، ساده یا منشعب و برگ های زاویه دار است. کاپیتول های آن دارای گل های زبانه ای زرد رنگ (به رنگ گل های لوله ای) می باشد. این گیاه در فاصله اواخر اردیبهشت تا مرداد گل می دهد. گل های بابونه زرد علاوه بر گزانتوفیل و کاروتن (به مقدار کم) دارای یک ماده رنگی زرد قابل استخراج است.
برگ های این گیاه منقسم، باریک، کشیده و نیزه ای شکل، صاف و فاقد کرک است که به صورت متناوب نسبت به یکدیگر روی ساقه قرار می گیرند.
میوه آن به صورت فندقه، خاکستری رنگ یا زرد روشن است. میوه از دو قسمت تشکیل شده است، یک قسمت شامل دانه یا بذر است که 20 تا 25 درصد میوه را تشکیل می دهد. قسمت دیگر همان گلچه های لوله ای خشک شده است که 75 تا 80 درصد بقیه طول میوه را تشکیل می دهد.
زیرگونه های مختلفی از بابونه زرد وجود دارد که مهمترین آنها شامل: australis ، euxina ، fussii ، gaudium-solis ، parnassica ، sancti-johannis و virescens می باشد.
بابونه زرد بومی اروپا، نواحی مدیترانه ای و غرب آسیا است.
![yellow chamomile]()
شرایط محیط رشد
اگرچه بابونه در کشت پاییزه قادر است سرمای زمستان را تحمل کند ولی برای گلدهی نیازی به گذراندن سرما (بهاره شدن) ندارد، بطوری که در کشت بهاره گیاهان نیز به گل می روند. بابونه به سرما حساس نیست ولی چنانچه در فصل بهار در مرحله گلدهی با سرما مواجه شود، تأثیر سویی بر عملکرد گل خواهد داشت.
بذر این گیاه برای رویش به نور نیاز دارد. این گیاه در طول رویش نیز به نور کافی نیازمند است به طوری که از مرحله تشکیل غنچه تا کامل شدن گل ها به مقادیر زیادی نور محتاج است. گیاهانی که در سایه کاشته می شوند مقادیر بسیار کم اسانس و کامازولن خواهند داشت.
بابونه زرد در هر نوع خاکی می روید اما خاک های سبک شنی همراه با مقادیر فراوان ترکیبات آهکی، خاک های بسیار مناسبی برای کشت آن هستند.
![Anthemis tinctoria]()
نحوه تکثیر بابونه زرد
کشت بابونه زرد توسط بذر و به دو روش مستقیم و غیر مستقیم (خزانه کاری) انجام می گیرد. از آنجا که نور نقش عمده ای در جوانه زنی بذر دارد، بذرها را باید به صورت سطحی در زمین کشت کرد. پس از کاشت نیز غلتک مناسبی باید زده شود.
برای دفع انواع میگرن باید تمام گیاه بابونه زرد را با هم وزن آن تخم گشنیز، گل گاوزبان و گل سرخ ( هر کدام 5 گرم) مخلوط نموده و بجوشانید و به مدت پنج روز مصرف آن را تکرار نمائید، این کار سموم میگرن را از داخل خون به کلیه ها و مجاری عروق دفع می نماید.
اگر بابونه زرد را با تخم زنیان و زیره سیاه (هر کدام 50 گرم و به مدت 5 روز) بجوشانید و مصرف کنید، سنگ صفرا و بادهای رماتیسمی را دفع می کند.
جوشانده 10 گرم بابونه در دو لیوان آب و مصرف آن و تکرار این نسخه به مدت 3 روز، برای دفع نفخ و باد شکم مفید است.
اگر بابونه را با رازیانه (هرکدام 100 گرم) مخلوط کرده و هر روز یک قاشق غذاخوری از آن را در دو لیوان آب بجوشانید و مصرف کنید، برای دفع انواع سر دردها مؤثر است.
ابوعلی سینا فرموده است که شستن سر با گل های بابونه زرد یا سفید، مو را روشن کرده و ریزش مو و موخوره را دفع می نماید و با پیدا کردن ماده Apigenin که مؤثر در رنگ روشن است نیز این نظریه ابوعلی سینا به اثبات رسیده است.
از اسانس بابونه زرد در تهیه صابون های ضد جوش صورت و شامپوهای ضد شوره و ضد ریزش مو استفاده می شود.