Artemisia Absinthiumabsinthium که به فارسی افسنطین نامیده میشود، گیاهی از خانواده گل ستاره ای بومی نواحی معتدل اروپا و آسیا و شمال آفریقا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل خاک: خاک های سنگین و غنی از ترکیبات کلسیم هوموس
دانستنیهای علمی
نام علمي
Artemisia Absinthium
ردهبندی گیاهشناسی
Artemisia absinthium L. با نام فارسی افسنطین، از تیره Asteraceae (کاسنیان) و از جنس Artemisia است. این جنس در زیرتیره Artemisioideae قرار میگیرد و با ترکیبات معطر (بهویژه ترپنها) شناخته میشود. افسنطین یک گیاه علفی چندساله با اندامهای هوایی پوشیده از کرکهای نقرهای و برگهای عمیقاً بریدگیدار است که آن را از بسیاری از همجنسها متمایز میکند.
منطقه بومی و پراکنش
افسنطین بومی اروپا، غرب و مرکز آسیا و شمال آفریقا است و در گسترهٔ پهناوری از نواحی معتدل نیمکرهٔ شمالی گزارش شده است. بهدنبال کشت و جابهجایی انسانی، در بخشهایی از آمریکای شمالی و سایر مناطق معتدل نیز طبیعیشده و گاه بهصورت گونهٔ مهاجم محلی دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاههای معمول این گونه شامل خاکهای سبک و نسبتاً فقیر، دامنههای خشک، حاشیهٔ راهها، زمینهای بایر و مناطق نیمهاستپی است. افسنطین به خشکی و تابش مستقیم آفتاب سازگار است و معمولاً در خاکهای با زهکشی خوب عملکرد بهتری دارد؛ با این حال، در شرایط آبماندگی رشد آن محدود میشود. گردهافشانی عمدتاً بهوسیلهٔ باد و حشرات ریز انجام میگیرد و بذرها در اواخر فصل رشد پراکنده میشوند.
تاریخچه و اهمیت علمی
نام Artemisia بهطور تاریخی با سنتهای دارویی مدیترانه و اوراسیا پیوند دارد و گونهٔ absinthium از دیرباز در متون گیاهپزشکی اروپا ذکر شده است. حضور ترکیباتی مانند توژون (thujone) در اسانس باعث توجه گستردهٔ شیمیگیاهی و نیز بحثهای سمشناسی در قرن نوزدهم و بیستم شد؛ به همین دلیل، افسنطین نمونهای کلاسیک برای مطالعهٔ ارتباط میان شیمی ثانویهٔ گیاهان و اثرات زیستی در انسان بهشمار میآید.
![افسنطین]()
![افسنطین]()
خصوصیات - معرفی
افسنطین گیاهش است چندساله که بین 8 تا 10 سال عمر می کند، ولی محصول آن فقط تا 5 سال بازدهی اقتصادی دارد. منشآ این گیاه نواحی معتدل آسیا و اروپا گزارش شده است. بذر این گیاه از نقاط دیگر به آمریکا و زلاندنو منتقل شده و به عنوان یک گیاه دارویی در سطوح وسیع کشت می شود. افسنطین در خاک های شنی در مناطق خشک به صورت اجتماعات متراکمی می روید. بذرهای این گیاه، یک تا دو سال قوه رویشی مناسبی دارند.
ریشه مستقیم و طول آن بین 15 تا 20 سانتیمتر است. انشعاب های فراوانی نیز دارد. پای ساقه چوبی است (در گیاهان چندساله کاملاً مشخص می باشد). سطح گیاه پوشیده از کرک های نقره ای رنگ است.
برگ های قسمت پایینی ساقه دمبرگ طویلی دارند و هر یک دارای سه بریدگی اند. برگ های ناحیه وسط ساقه کوچک تر و دمبرگ آنها نیز کوتاه تر است. این برگ ها دارای دو بریدگی نسبتاً عمیق بوده ولی برگ های بالایی فاقد دمبرگ و بریدگی می باشند. رنگ این برگ ها نقره ای است.
گل ها متراکم، به قطر 3 تا 5 میلیمتر، زرد رنگ و تقریباً به شکل زنگوله اند. تشکیل گل ها از اوایل تیرماه آغاز می شود و تا آخر مرداد ادامه می یابد. میوه بیضی شکل، به طول یک میلیمتر و عرض 0.3 میلیمتر می باشد. رنگ میوه قهوه ای روشن و براق است. وزن هزاردانه 0.07 تا 0.09 گرم است.
![absinthium]()
![absinthium]()
شرایط نگهداری افسنطین
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک های سنگین و غنی از ترکیبات کلسیم هوموس
|
افسنطین گیاهی است که در طول رویش به نور فراوان و هوای گرم نیاز دارد. این گیاه به خشکی مقاوم است و می توان آن را به صورت دیم نیز کشت کرد.
افسنطین به مواد و عناصر غذایی فراوان نیاز ندارد و آن را در هر نوع خاکی می توان کشت کرد، اما برای تولید انبوه آن باید از خاک های بافت سنگین و غنی از ترکیبات کلسیم و هوموس استفاده کرد. کودهای حیوانی نقش مهمی در افزایش عملکرد آن دارند.
پی اچ خاک برای این گیاه بین 5.6 تا 7.5 مناسب است.
![Artemisia Absinthium]()
![Artemisia Absinthium]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
پیکر رویشی افسنطین تلخ مزه است. این گیاه عطر مخصوص دارد که ناشی از وجود اسانس می باشد. مقدار اسانس افسنطین متفاوت و بین 0.7 تا 0.9 درصد است. ترکیبات مهم اسانس عبارتند از: تیول (25 تا 70 درصد) و آلفا و بتاتویون (3 تا 13 درصد). مقدار این دو ماده در مرحله گلدهی به بیشترین حد خود می رسد. ترکیبات دیگر اسانس عبارتند از: سابینن، میرسن و ب-سیمول. در اسانس برخی گیاهان، بسته به شرایط اقلیمی محل رویش، مقدار کمی کامازولن نیز وجود دارد.
از دیگر ترکیبات افسنطین می تون به مواد تلخ (مقدار آن 0.2 تا 0.4 درصد است که 70 تا 75 درصد آن را آبسینتین و 25 تا 30 درصد بقیه را آستابسین تشکیل می دهد)، ویتامین های ب و ث و اسید سوکسینیک نام دارد.
مردم از مدت ها پیش از افسنطین به عنوان ارودیه و گیاهی اشتها آور استفاده می کرده اند. انسنطین در تعدادی از فارماکوپه ها به عنوان یک گیاه دارویی مهم معرفی شده است.
برگ ها و پیکر رویشی افسنطین دارای مواد مؤثره ارزشمندی است که از آنها برای معالجه نفخ شکم استفاده می شود. این مواد سبب هضم غذا و تنظیم کار کیسه صفرا نیز می شوند.
از اسانس این گیاه در صنایع نوشابه سازی و کنسرو سازی استفاده می شود. این اسانس دافع حشرات است. استعمال خارجی اسانس افسنطین سبب کاهش دردهای رماتیسمی می شود.
افسنطین در برخی از کشورهای آمریکا، روسیه، آلمان، فرانسه و زلاندنو در سطوح وسیع کشت می شود.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - افسنطین]()
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - افسنطین]()
مقابله به آفات افسنطین
آفات رایج افسنطین (Artemisia absinthium)
مهمترین آفات افسنطین شامل شتهها، تریپس و کنه تارتن دولکهای هستند که با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ، کاهش رشد و ضعف عمومی بوته میشوند. پایش هفتگی پشت برگها و سرشاخهها برای تشخیص زودهنگام، کلید کنترل موفق است. در آلودگیهای سبک، شستوشوی بوته با آب پرفشار و حذف سرشاخههای شدیداً آلوده مؤثر است. برای کنترل زیستی، رهاسازی کفشدوزکها و بالتوریها علیه شتهها توصیه میشود. در صورت نیاز، استفاده هدفمند از صابونهای حشرهکش یا روغنهای معدنی/روغن نیم با رعایت فاصله محلولپاشی و پوشش کامل اندامهای آلوده انجام شود.
امراض و مشکلات قارچی-باکتریایی
سفیدک پودری و پوسیدگی ریشه (عمدتاً در خاکهای سنگین و آبیاری زیاد) از بیماریهای مهم هستند؛ سفیدک به صورت پوشش سفید روی برگها و پوسیدگی ریشه با زردی، پژمردگی و قهوهای شدن طوقه بروز میکند. بهترین راه پیشگیری، مدیریت رطوبت و تهویه بوته است. آبیاری باید منظم ولی کمحجم و با فاصله انجام شود و از خیس شدن شاخوبرگ پرهیز گردد. بهبود زهکشی، افزودن مواد آلی سبک، و کاشت در بستر آفتابگیر کمککننده است. در موارد شدید، حذف بوتههای بیمار و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است؛ کاربرد محدود قارچکشهای مجاز (مانند ترکیبات گوگردی برای سفیدک) فقط طبق برچسب و شرایط محلی انجام شود.
![افسنطین]()
![افسنطین]()
نحوه تکثیر افسنطین
کاشت و تکثیر افسنطین به وسیله بذر یا از طریق رویشی صورت می گیرد.
کشت این گیاه به وسیله بذر به صورت غیرمستقیم انجام می گیرد. در این روش، در زمان مناسب، بذرها را در خزانه هوای آزاد که بستر آن را برای این منظور آماده کرده اند، کشت می کنند. پس از آبیاری منظم و وجین علف های هرز سطح خزانه، نشاها را در فصل پاییز به زمین اصلی منتقل می کنند. تراکم 40 تا 65 هزار بوته در هکتار کافی است. پس از انتقال نشاها باید زمین را بلافاصله آبیاری کرد.
تکثیر رویشی از طریق تقسیم بوته انجام می گیرد. بوته های 3 تا 4 ساله و سالم (عاری از قارچ یا باکتری) را در زمان مناسب از خاک خارج می کنند. هر بوته را 10 تا 15 قسمت کرده، در زمین مورد نظر کشت می نمایند.
مصرف زیاد افسنطین مناسب نیست و باعث بروز برخی ناراحتی های عصبی و گوارشی می شود.
امیدبیگی، ر. 1388. تولید و فرآوری گیاهان دارویی. انتشارات آستان قدس رضوی، جلد دوم، چاپ پنجم، 438 صفحه