۱۴۰۴ ششم دی

پیچک چینی

این گیاه با نام علمی Ampelopsis brevipedunculata و نام مرسوم (Porcelain Berry) که به فارسي پیچک چینی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Vitaceae بومي بومی شرق آسیا؛ به‌ویژه چین، ژاپن و کره؛ در حاشیه جنگل‌ها، دامنه‌ها و مناطق باز با نور کافی رشد می‌کند و امروزه در برخی مناطق جهان طبیعی‌شده است مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا شنی با زهکشی مناسب؛ سازگار با انواع خاک‌ها؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارزایی

Ampelopsis brevipedunculata که در فارسی گاهی «پیچک چینی» یا «انگور چینی زینتی» نامیده می‌شود، از خانواده Vitaceae (خانواده انگور) است. این گونه در تیره فرعی Ampelidoideae و در جنس Ampelopsis قرار دارد که شامل چندین گونه پیچک بالارونده با میوه‌های حبه‌ای است. از نظر تبارزایی، این گیاه به تاک معمولی (Vitis vinifera) نزدیک است، اما ویژگی‌های مورفولوژیک برگ و میوه آن، آن را از جنس Vitis متمایز می‌کند.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

زیستگاه بومی Ampelopsis brevipedunculata شرق آسیا است؛ به ویژه در چین، ژاپن، کره و بخش‌هایی از روسیه خاوری. این گونه در نواحی معتدل و مرطوب رشد می‌کند و در حاشیه جنگل‌ها، سواحل رودخانه‌ها و پرچین‌های طبیعی دیده می‌شود. در زیستگاه‌های بومی، این پیچک بخشی از پوشش تاک‌مانند لایه میانی جنگل‌های برگریز است. به دلیل جذابیت میوه‌های آبی، بنفش و فیروزه‌ای، از قرن نوزدهم به عنوان گیاه زینتی به اروپا و آمریکای شمالی معرفی شد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گیاه یک پیچک چوبی بالا رونده است که با پیچک‌های مارپیچی به درختان و سازه‌ها می‌چسبد. در زیستگاه طبیعی، نور فیلترشده جنگل، خاک‌های نسبتاً مرطوب و غنی از مواد آلی را ترجیح می‌دهد. میوه‌های رنگارنگ آن منبع غذایی پرندگان دانه‌خوار هستند و در پراکنش بذر نقشی کلیدی دارند. در برخی نواحی معرفی‌شده، به دلیل رشد سریع و رقابت با گیاهان بومی، به عنوان گونه بالقوه مهاجم شناخته می‌شود.

تاریخچه کشف و کاربرد علمی

این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان غربی در فلور شرق آسیا توصیف شد و به‌سرعت وارد باغ‌های گیاه‌شناسی اروپا گردید. در منابع لاتین، گونه با نام قدیمی Ampelopsis heterophylla نیز ذکر شده است، اما نام Ampelopsis brevipedunculata امروزه بیشتر پذیرفته شده است. میوه‌های چندرنگ آن به عنوان نمونه کلاسیک تنوع رنگ‌دانه‌ها در خانواده Vitaceae مورد مطالعه فیلوژنتیک و فیتوشیمی قرار گرفته‌اند.

خصوصیات - معرفی

مشخصات کلی مورفولوژیک پیچک چینی

Ampelopsis brevipedunculata یک تاک چوبی خزان‌کننده از تیره انگور است که عادت رشدی خزنده و پیچنده دارد. طول بوته در شرایط مناسب به ۶ تا ۱۰ متر می‌رسد و با پیچیدن به داربست، درختان یا دیوارها استقرار می‌یابد. بافت عمومی گیاه نیمه‌ظریف تا نسبتاً خشن است و ظاهر آن توده‌ای و پرده‌مانند می‌شود.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها باریک، انعطاف‌پذیر و در جوانی سبز تا سبز مایل به بنفش هستند که با افزایش سن قهوه‌ای و سپس خاکستری مایل به قهوه‌ای می‌شوند. سطح ساقه‌ها نسبتاً صاف است و گره‌ها به‌طور منظم در طول شاخه تکرار می‌شوند. در محل گره‌ها پیچک‌ها (tendrils) تشکیل می‌شوند که به گیاه امکان چسبیدن به تکیه‌گاه را می‌دهند. چوب ساقه نسبتاً نرم است اما با پیر شدن، نیمه‌چوبی و محکم‌تر می‌شود.

برگ‌ها

برگ‌ها متناوب، ساقه‌دار و دارای اندازه متوسط تا بزرگ (معمولاً ۵ تا ۱۲ سانتی‌متر طول) هستند. پهنک برگ‌ها از ساده تا عمیقاً لوب‌دار متغیر است و ممکن است ۳ تا ۵ لوب واضح داشته باشند. حاشیه برگ‌ها دندانه‌دار تا اره‌ای است. رنگ برگ‌ها در فصل رشد سبز متوسط تا سبز تیره است و سطح فوقانی براق‌تر از سطح زیرین می‌باشد. در پاییز، برگ‌ها بسته به شرایط نوری و دمایی می‌توانند به رنگ‌های زرد مایل به طلایی یا متمایل به قرمز درآیند.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌آذین‌ها به صورت خوشه‌های کوچک و منشعب هستند که در کنار برگ‌ها ظاهر می‌شوند. گل‌ها بسیار ریز، نامشخص و به رنگ سبز مایل به زرد هستند. هر گل دارای ۵ کاسبرگ و ۵ گلبرگ کوچک بوده و جنبه زینتی چندانی ندارند. تجمع گل‌ها بیشتر از نظر تولید میوه اهمیت دارد تا زیبایی ظاهری.

میوه و دانه

میوه‌ها به صورت حبه‌های کروی کوچک به قطر حدود ۶ تا ۸ میلی‌متر هستند. رنگ میوه‌ها از سبز به تدریج به آبی، آبی لاجوردی، بنفش تا گاهی تقریباً فیروزه‌ای تغییر می‌کند و گاهی در یک خوشه طیف رنگی متنوع دیده می‌شود. پوست میوه نسبتاً براق و گوشت داخلی کم‌ضخامت است. داخل هر حبه ۱ تا ۳ دانه سخت، بیضی تا تقریباً گرد با رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری قرار دارد. ترکیب رنگی میوه‌ها یکی از بارزترین ویژگی‌های تشخیصی این گونه است.

شرایط نگهداری پیچک چینی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا شنی با زهکشی مناسب؛ سازگار با انواع خاک‌ها؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5

دمای مناسب و تحمل سرما

پیچک چینی (Ampelopsis brevipedunculata) گیاهی نسبتاً مقاوم به سرما است و در بیشتر مناطق معتدل رشد خوبی دارد. بازه دمایی ایده‌آل برای رشد فعال آن حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه می‌تواند یخبندان‌های ملایم زمستان را تحمل کند، اما در مناطق بسیار سرد با بادهای خشک، محافظت از ریشه و پایه با مالچ توصیه می‌شود.

نور و محل کاشت

پیچک چینی در نور کامل آفتاب تا نیم‌سایه بهترین رشد را دارد. در مناطق گرم‌تر، تأمین سایه ملایم در ساعات اوج تابش (ظهر) از سوختگی برگ‌ها جلوگیری می‌کند. برای رنگ‌گیری بهتر میوه‌ها و تراکم شاخ‌وبرگ، محل کاشت باید دست‌کم روزانه ۴ تا ۶ ساعت آفتاب مستقیم دریافت کند.

خاک و خصوصیات بستر

این گونه نسبت به نوع خاک چندان سخت‌گیر نیست، اما خاک لومی، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب، شرایط بهینه را فراهم می‌کند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب است. از خاک‌های بسیار سنگین و غرقاب که موجب پوسیدگی ریشه می‌شوند باید پرهیز کرد. افزودن کمپوست یا خاک‌برگ به بهبود ساختمان خاک و تهویه ریشه کمک می‌کند.

رطوبت، آبیاری و تهویه

پیچک چینی رطوبت یکنواخت اما نه اشباع را ترجیح می‌دهد. آبیاری منظم در فصل رشد، به‌ویژه در تابستان‌های خشک، برای حفظ رشد رویشی و تشکیل میوه ضروری است. با این حال، باید بین دو آبیاری اجازه داد سطح خاک کمی خشک شود. تهویه مناسب اطراف شاخ‌وبرگ باعث کاهش بیماری‌های قارچی می‌شود، بنابراین بهتر است از کاشت بسیار متراکم و محیط‌های بسته و بدون جریان هوا خودداری شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

موچسب موچسب وحشی پیچک انگوری / سیسوس انگوری انگور کالیفرنیا

  محسن شهاب الدین