این گیاه با نام علمی Abies procera و نام مرسوم (Noble Fir) که به فارسي نراد نجیب (صنوبر نوبل) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Pinaceae بومي بومی شمالغرب آمریکای شمالی؛ بهویژه ایالتهای اورگن و واشینگتن در ایالات متحده، و بهطور طبیعی در جنگلهای کوهستانی مرتفع، دامنههای خنک و مرطوب رشتهکوه کاسکید رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی عمیق، خنک و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب؛ تحملناپذیر نسبت به خاکهای سنگین و گرم؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Abies procera که در فارسی با نام نراد نجیب یا صنوبر نوبل شناخته میشود، به خانواده Pinaceae (کاجیان) و جنس Abies (نرادها) تعلق دارد. این گونه یکی از حدود ۴۰ گونه شناختهشده نراد در نیمکره شمالی است و به عنوان یک درخت سوزنیبرگ همیشهسبز شناخته میشود. جایگاه آن در ردهبندی گیاهشناسی: بازدانگان (Gymnospermae)، راسته Pinales است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی Abies procera در شمالغرب آمریکای شمالی است؛ بهویژه در ایالتهای واشنگتن و اورگن و بخشهایی از کالیفرنیا. این گونه عمدتاً در دامنههای غربی رشتهکوه کاسکید و کوههای ساحلی گسترش دارد. در خارج از محدوده بومی، بهویژه در اروپا و بخشهایی از آسیا به عنوان درخت زینتی و جنگلکاری کاشته میشود، اما جمعیتهای طبیعی آن محدود به آمریکای شمالی است.
زیستگاه و شرایط رویش
زیستگاه طبیعی نراد نجیب، جنگلهای کوهستانی مرطوب و خنک با بارندگی بالا است. این گونه معمولاً در ارتفاعات متوسط تا بالای کوهستان، روی خاکهای عمیق، خنک و نسبتاً اسیدی رشد میکند. حضور آن غالباً در جنگلهای مخلوط همراه با گونههایی مانند Pseudotsuga menziesii (داگلاسفیر) گزارش شده است. تحمل نسبتاً خوب به سرما و نیاز بالا به رطوبت از ویژگیهای مهم بومشناختی این درخت است.
تاریخچه، کشف و کاربردهای علمی
Abies procera نخستین بار در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان اروپایی که در آمریکای شمالی کاوش میکردند، توصیف شد. نام گونهای “procera” به معنی «بلند و باریک» به شکل قامت آن اشاره دارد. در قرن نوزدهم و بیستم، این گونه بهسرعت وارد باغهای botanic و جنگلکاریهای تزئینی اروپا شد. چوب آن سبک اما نسبتاً مقاوم است و در مطالعات بومشناسی جنگلهای سوزنیبرگ، به عنوان گونه شاخص برای بررسی تأثیر ارتفاع، بارندگی و تغییرات اقلیمی به کار رفته است.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی اندامهای گیاه نراد پروسِرا (Abies procera)
نراد پروسِرا درختی سوزنیبرگ، همیشهسبز و بلند قامت است که در زیستگاه طبیعی خود میتواند تا حدود ۴۰–۶۰ متر ارتفاع و ۱–۲ متر قطر تنه برسد. فرم کلی تاج درخت در جوانی مخروطی منظم و در سنین بالاتر اندکی نامتقارن و بازتر میشود.
ساقه، تنه و پوسته (پوستک)
تنه اصلی راست، استوانهای و کمانشعاب در قسمت میانی است. پوست تنه در درختان جوان صاف و خاکستریـنقرهای است و با افزایش سن، ترکدار و فلسفلس میشود. چوب این گونه نسبتاً سبک، روشن و متمایل به کرم است و حلقههای رشد سالانه در مقطع عرضی بهخوبی قابل تشخیصاند. شاخهها در طبقات منظم تقریباً افقی روی تنه قرار میگیرند و نمای لایهلایه ایجاد میکنند.
برگها (سوزنها)
برگها سوزنی، نسبتاً پهن و صاف، به طول تقریبی ۲–۳ سانتیمتر و با نوک نسبتاً کند هستند. رنگ سطح فوقانی برگها سبز تا سبزِ مایل به آبی است، در حالیکه در سطح زیرین دو نوار سفید مومی (حاوی روزنهها) دیده میشود. سوزنها بهصورت منفرد روی شاخهها نشستهاند و آرایشی شانهای و دو ردیفی ایجاد میکنند که به تاج ظاهری منظم و نرم میبخشد. با فشردن برگها، بوی رزینی ملایم آزاد میشود.
مخروطها (اندامهای زایشی)
این گونه بدون گلهای نمایان رنگین است و اندامهای زایشی آن به صورت مخروطهای نر و ماده ظهور میکنند. مخروطهای نر کوچک، استوانهای و معمولاً زرد تا قرمز مایل به قهوهایاند و در بهار در بخشهای پایینی تاج دیده میشوند. مخروطهای ماده درشت، راستقائم و به طول حدود ۱۰–۲۰ سانتیمتر هستند و ابتدا سبز یا ارغوانی، سپس در زمان رسیدگی قهوهای میشوند. فلسهای مخروطی پهن و نسبتاً برجستهاند و بذرهای بالدار کوچک را در بر میگیرند.
شرایط نگهداری نراد نجیب (صنوبر نوبل)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی عمیق، خنک و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب؛ تحملناپذیر نسبت به خاکهای سنگین و گرم؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5
|
دما و اقلیم مناسب برای رشد نراد نجیب (Abies procera)
نراد نجیب بومی اقلیمهای خنک و مرطوب ساحل غربی آمریکای شمالی است. دامنه دمای مناسب رشد آن معمولاً بین ۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است و تابستانهای خنک را ترجیح میدهد. این گونه در برابر سرمای زمستانی مقاوم است، اما گرمای شدید و دمای بالاتر از ۳۰ درجه سانتیگراد همراه با خشکی هوا میتواند به سوزش سوزنبرگها و کاهش رشد منجر شود. نوسان شدید دمای روز و شب، بهویژه در مناطق خشک، برای نهالها نامطلوب است.
رطوبت هوا و نیاز آبی
رطوبت نسبی متوسط تا بالا برای نراد نجیب ایدهآل است. این درخت در مناطق با بارش سالانه زیاد و مه صبحگاهی رشد بهتری دارد. آبیاری منظم در سالهای نخست استقرار، بهویژه در تابستانهای خشک، ضروری است؛ اما خاک نباید بهطور دائمی غرقاب شود. خشکی طولانیمدت باعث ریزش سوزنبرگها و حساسیت بیشتر به آفات و بیماریها میشود.
نور و استقرار در سایت
نراد نجیب نور کامل تا نیمسایه را میپسندد. در مناطق گرمتر، وجود سایه ملایم در بعدازظهر به جلوگیری از سوختگی سوزنبرگها کمک میکند. جریان ملایم هوا برای کاهش رطوبت راکد و پیشگیری از بیماریهای قارچی مفید است، اما بادهای شدید و خشک میتوانند موجب خمیدگی و خشکیدگی شاخهها شوند.
خاک، زهکشی و ویژگیهای بستر کاشت
بهترین رشد نراد نجیب در خاکهای عمیق، لومی، غنی از مواد آلی و با زهکشی مناسب مشاهده میشود. این گونه خاک کمی اسیدی تا خنثی (pH تقریبی ۵/۵ تا ۷) را ترجیح میدهد. خاکهای سنگین و رسی فشرده، اگر اصلاح و زهکشی نشوند، موجب پوسیدگی ریشه خواهند شد. افزودن کمپوست، مالچ آلی و پرهیز از کوبیدگی خاک، محیط ریشه را بهبود میدهد و پایداری درخت را در برابر تنشهای محیطی افزایش میدهد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :