نام علمي
abies lasiocarpa
دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی
Abies lasiocarpa با نام رایج «نراد کوهی» در تیرهٔ کاجیان (Pinaceae) قرار میگیرد. این گونه از جنس Abies (نَرادها) است؛ جنسی که با مخروطهای قائم، برگهای سوزنیِ تخت و پوستۀ رزینی شناخته میشود.
منطقهٔ بومی و پراکنش
این گونه بومی غرب آمریکای شمالی است و در امتداد رشتهکوههای راکی، کاسکید و بخشهایی از ساحل شمالغربی تا آلاسکا پراکنش دارد. پراکنش آن بهطور معمول با عرضهای جغرافیایی سرد و نواحی مرتفع پیوند خورده است.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی نراد کوهی جنگلهای سردِ کوهستانی و زیرآلپی است؛ جایی که زمستانهای طولانی، برف سنگین و فصل رشد کوتاه غالباند. این گونه اغلب در ارتفاعات بالا، روی خاکهای اسیدی تا کمی اسیدی و با زهکشی مناسب دیده میشود و میتواند در شیبها و درههای سرد، همراه با گونههایی مانند صنوبرها (Picea) و شوکرانها (Tsuga) اجتماعات جنگلی تشکیل دهد. سازگاریهای کلیدی آن شامل تحمل سرمای شدید و کارایی فتوسنتزی در دماهای پایین است.
تاریخچه و نامگذاری
نام جنس Abies ریشه در واژههای لاتینِ مربوط به «نراد» دارد. صفت گونهای lasiocarpa از ریشههای یونانی به معنای «میوه/مخروط پُرمو» برداشت میشود و به ویژگیهای سطحی مخروطها اشاره دارد. در منابع گیاهشناسی، این گونه از گونههای شاخص جنگلهای زیرآلپی آمریکای شمالی محسوب میشود و در مطالعات اکولوژی ارتفاعات و پویایی جنگلهای سرد جایگاه مهمی دارد.
![نراد کوهی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی مدیترانه ای تا سردسیر
خاک مورد نياز
خاک لومی سبک، عمیق، غنی و مرطوب
|
نراد سردهای از درختان همیشهسبز و سوزنیبرگ است. این جنس در حدود ۴۰ گونهٔ درختی در مناطق معتدل نیمکره شمالی دارد.
نراد کوهی درختی است به ارتفاع 18 تا 30 متر و قطر تاج پوششی آن به 12 تا 18 متر می رسد. این درخت درختی منظم و کاملاً هرمی شکل بوده که از سطح زمین پوشیده از شاخه های مطبق فاصله دار است که در قسمت های فوقانی افراشته تر و در قسمت های تحتانی آویخته اند، هر شاخه دارای شاخه های جانبی مسطح می باشد. پوست تنه خاکستری رنگ است. رنگ برگ ها در درختان جوان از سبز - زرد تا آبی - سبز متغیر بوده، با گذشت زمان مایل به سفید می شود.
برگ ها کوتاه، شق و سوزنی شکل و نوک تیز بوده، 2 تا 6.5 سانتیمتر طول داشته و به صورت متراکم شاخه ها را می پوشانند.
میوه ها مخروط های استوانه ای شکل مایل به بنفش، سبز زیتونی یا زرد – سبز تیره به طول 5 تا 14 سانتیمتر که بر روی شاخه ها به صورت ایستاده قرارمی گیرد.
ساقه اصلی درخت نرّاد ممکن است پوشیده از فلس و کرک و یا صاف باشد. هرس یا شکستن شاخه ها موجب انشعاب آنها می شود. شاخه های جوان که معمولاً نسبت به ساقه اصلی زاویه باز دارند در اواسط بهار ظاهر می شوند. این شاخه ها سبزِ مایل به زرد و یا زیتونی هستند.
ریشه های این گیاه عمقی بوده و دارای سرعت رشدی متوسط تا کُند است.
![subalpine fir]()
شرایط محیط رشد
بهترین آب و هوا برای درختان نراد، آب و هوای مدیترانه ای است. این گیاه سرما را تحمل نموده و در آب و هوای سرد نیز رشد خوبی دارد.
درخت نراد نمی تواند خاک هایی را که بیش از حد مرطوب، اسیدی و خشک باشند تحمل کند. خاک لومی سبک، عمیق، غنی و مرطوب را ترجیح می دهد. خاک خشن و خشک و تابش مستقیم آفتاب را تحمل می کند ولی خاک رس سنگین را نمی پذیرد. در سایه رنگ سوزن ها سبز می شود. رنگ آبی فقط در آفتاب کامل نمایان می شود.
از نظر نیاز آبی بهتر است که ماهانه یک بار آبیاری عمقی انجام شود.
![abies lasiocarpa]()
مقابله به آفات نراد کوهی
آفات مهم نراد کوهی (Abies lasiocarpa)
شپشکهای پوستخوار و شیرهمک از مهمترین آفات نراد کوهی هستند که با تغذیه از شیره آوندی، موجب زردی سوزنیبرگها و ضعف عمومی درخت میشوند. سوسکهای پوستخوار (Bark beetles) نیز با ایجاد دالان در زیر پوست، راه انتقال آب و مواد غذایی را مختل کرده و میتوانند باعث خشکیدگی تدریجی شوند. کنههای ریز سوزنیبرگ، تغییر رنگ و ریزش برگها را تسریع میکنند.
مبارزه شامل پایش منظم، حذف شاخههای شدیداً آلوده، و استفاده هدفمند از حشرهکشهای سیستمیک در زمان مناسب است. تقویت درخت با تغذیه متعادل و آبیاری صحیح، مقاومت آن را در برابر آفات افزایش میدهد.
بیماریها و مدیریت آنها
بیماریهای قارچی مانند پوسیدگی ریشه و شانکرهای ساقه، در خاکهای سنگین و مرطوب شایعترند و موجب خشک شدن تدریجی تاج و ضعف رشد میشوند. زنگ سوزنیبرگ و لکهبرگیها، زیبایی و کارایی فتوسنتزی گیاه را کاهش میدهند.
اصلاح زهکشی، اجتناب از آبیاری غرقابی و ضدعفونی ابزار هرس برای پیشگیری بسیار مهم است. در موارد آلودگی شدید، کاربرد قارچکشهای مناسب بهصورت پیشگیرانه و درمانی، همراه با حذف و سوزاندن بخشهای آلوده، توصیه میشود. انتخاب نهالهای سالم و ارقام متحمل، پایه مدیریت پایدار بیماریها است.
![نراد کوهی]()
نحوه تکثیر نراد کوهی
تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذرها صورت می گیرد. بذرهای آنها دارای نوعی خفتگی به نام میان خفتگی است که تا برطرف نشود، بذرها سبز نمی گردند. سرمادهی به میزان زیادی جوانه زنی را می افزاید اما در هر حال بذر بدون سرمادهی نیز سرانجام جوانه می زند. برای بذر این درختان از سرمادهی مرطوب استفاده می شود و تا زمانی که دمای خاک بالا نرفته و گرم نشود، جوانه نمی زنند. دمای بهینه ی جوانه زنی، بین 20 تا 30 درجه سانتیگراد است. بذرهای این گونه ها، در فصل سرد پاییز یا پس از تیمارهای سرمایی، در بهار کشت می شوند.
اوایل پاییز تا اواخر زمستان زمان مناسبی برای جابجا نمودن درختان همیشه سبز است. برای جابجا کردن نهال لازم است ابتدا قدری از خاک های سطحی باغچه را با کود پوسیده مخلوط نموده و گودال را آماده کنیم. وقتی نهال در گودال قرار گرفت و اطراف آن با خاکی که قبلاً آماده شده پر شد، خاکِ اطراف نهال را فشرده می کنیم. بعد از کاشت لازم است بلافاصله آبیاری انجام شود. آبیاری را به طور مرتب انجام داده و همه ساله به وسیله کود پوسیده حیوانی نهال را تقویت کنید.
درخت نراد در صنایع چوب و کاغذسازی کاربرد دارد و بسیاری از باغداران آن را به عنوان یک گونه زینتی به صورت تک درخت می کارند.
از این درخت به خاطر بوی خوش برگ هایش و دیر خشک شدن برگ ها معمولاً به عنوان درخت کریسمس استفاده می شود.