این گیاه با نام علمی Senna mexicana و نام مرسوم (Mexican Senna) که به فارسي سنا مکزیکی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی جنوب مکزیک و آمریکای مرکزی، در مناطق گرمسیری و نیمهخشک، اغلب در دشتها و کنار جادهها مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک تا لومی با زهکشی خوب، فقیر تا متوسط، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6 تا 7.5)
دانستنیهای علمی
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
سننا مکزیکی با نام علمی Senna mexicana عضوی از خانواده باقلاییان (Fabaceae) و زیرخانواده Caesalpinioideae است. این گونه در جنس Senna قرار میگیرد که شامل دهها گونهٔ بوتهای و درختچهای گرمسیری است. سنناها عموماً بهخاطر برگهای شانهای، گلهای زرد و توان همزیستی با باکتریهای تثبیتکنندهٔ نیتروژن در خاک شناخته میشوند.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی سننا مکزیکی، آمریکای گرمسیری است؛ بهویژه مکزیک، آمریکای مرکزی و بخشهایی از کارائیب. این گونه در مناطق نیمهگرمسیری و گرم با زمستانهای ملایم گسترش یافته است. در بسیاری از کشورها بهعنوان گونهای زینتی و مقاوم به خشکی معرفی شده و گاهی از محدودهٔ بومی خود فراتر رفته است. پراکنش ثانویه آن در برخی نواحی ممکن است به شکل گیاه طبیعیشده (naturalized) مشاهده شود.
زیستگاه و بومسازگان
سننا مکزیکی معمولاً در حاشیه جنگلهای خشک گرمسیری، تپههای سنگلاخی، حاشیه جادهها و بستر رودخانههای فصلی رشد میکند. این گیاه نسبتاً مقاوم به خشکی است و خاکهای سبک تا متوسط با زهکش خوب را ترجیح میدهد. توانایی سازگاری آن با نور کامل و خاکهای نسبتاً فقیر، باعث شده در اکوسیستمهای باز و نیمهطبیعی بهخوبی مستقر شود.
تاریخچه و نکات علمی
گونههای جنس Senna سابقاً در جنس Cassia طبقهبندی میشدند و سننا مکزیکی نیز در برخی منابع قدیمی با نامهای ترکیبی یا مترادف ثبت شده است. بازنگریهای ردهبندی مولکولی در سدهٔ بیستم و بیستویکم، جایگاه این گونه را در جنس Senna تثبیت کرده است. در تاریخ استفادهٔ محلی، برخی گونههای سننا بهعنوان منبع ترکیبات آنتراکینونی با خواص ملین شناخته میشوند، هرچند برای سننا مکزیکی استفاده دارویی گسترده و مستند مانند سننای دارویی کلاسیک گزارش نشده و جنبهٔ اصلی آن زینتی و بومسازگانی است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Senna mexicana (سنا مکزیکی)
سنا مکزیکی درختچهای همیشهسبز یا نیمههمیشهسبز است که معمولاً ارتفاعی بین ۱ تا ۳ متر دارد و تاجی گسترده و نسبتاً گرد تشکیل میدهد. ریخت کلی گیاه باز و پرشاخه است و شاخهها به صورت مایل و گسترده رشد میکنند. بافت عمومی اندامهای هوایی گیاه نسبتاً ظریف اما انعطافپذیر است.
ساقه و شاخهها
ساقه اصلی و شاخهها استوانهای شکل هستند و در سنین جوانی سبز تا سبزـمایلبهزیتونیاند، در حالی که با افزایش سن به رنگ قهوهای روشن تا خاکستری قهوهای در میآیند. پوست ساقه نسبتاً نازک و هموار است و ترکهای سطحی ظریفی در گیاهان مسن دیده میشود. شاخهها پرانشعاب و نسبتاً نازکاند و اغلب حالتی آویخته یا خمیده در حاشیه تاج ایجاد میکنند.
برگها
برگها شانهای (شبیه پر) و مرکب هستند و اغلب ۲ تا ۴ جفت برگچه روی هر برگ دیده میشود. طول برگها حدود ۵ تا ۱۰ سانتیمتر است و روی دمبرگی نازک و سبز قرار میگیرند. برگچهها بیضوی تا مستطیلـبیضوی، با انتهای گرد تا کمی نوکدار و لبههای صاف هستند. رنگ سطح رویی برگچهها سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشن تا زردـمایلبهسبز است. برگها با آرایش متقابل تا شبهمتقابل روی شاخهها قرار داشته و نمایی انبوه به گیاه میدهند.
گلها
گلها به صورت خوشههای گلآذین در انتهای شاخهها یا در زاویه برگها ظاهر میشوند. هر گل نسبتاً درشت، قطری حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر دارد و دارای ۵ گلبرگ پهن است. رنگ گلبرگها زرد درخشان تا زرد طلایی است که تضاد زیبایی با برگهای سبز ایجاد میکند. پرچمها در مرکز گل تجمع یافته و به رنگ زردـنارنجی دیده میشوند. گلها معمولاً بهصورت گروهی شکوفا شده و جلوه بسیار نمایانی به تاج گیاه میبخشند.
میوه و دانه
میوه به صورت نیام باریک و کشیده است که طول آن میتواند به ۸ تا ۱۲ سانتیمتر برسد. نیام در ابتدا سبز رنگ بوده و پس از رسیدن به قهوهای تیره تبدیل میشود. دانهها کوچک، تخت تا کمی عدسیشکل و به رنگ قهوهای تیره هستند. وجود نیامهای خشک و آویزان در انتهای فصل گلدهی از شاخصههای ظاهری این گونه است.
شرایط نگهداری سنا مکزیکی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک سبک تا لومی با زهکشی خوب، فقیر تا متوسط، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6 تا 7.5)
|
دمای مناسب برای رشد سنا مکزیکی
سنا مکزیکی (Senna mexicana) گیاهی گرمادوست است و در محدوده دمایی ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. دمای زیر ۱۰ درجه بهویژه همراه با یخبندان میتواند به برگها و شاخههای جوان آسیب بزند. در مناطق دارای زمستان سرد، توصیه میشود گیاه در گلدان کشت شده و در فصل سرد به مکان محافظتشده منتقل شود.
نور و جایگاه کاشت
این گیاه برای گلدهی مطلوب به نور کامل نیاز دارد. قرارگیری در آفتاب مستقیم حداقل ۶ ساعت در روز برای حفظ تراکم برگها و افزایش تعداد گلها ضروری است. در سایهروشن، رشد کاهش یافته و ساقهها کشیده و ضعیف میشوند. مکانهای رو به جنوب یا غرب با تهویه مناسب بهترین انتخاب هستند.
رطوبت، آبیاری و تهویه
سنا مکزیکی تا حدی نسبت به خشکی مقاوم است، اما رشد بهینه در رطوبت متوسط خاک حاصل میشود. آبیاری منظم در فصل رشد، با اجازهدادن به خشکشدن لایه سطحی خاک بین دو آبیاری، مناسب است. آبیاری بیشازحد و ماندگاری آب در اطراف ریشه، خطر پوسیدگی ریشه و بیماریهای قارچی را افزایش میدهد. تهویه خوب هوا نیز برای کاهش بیماریها اهمیت دارد.
خاک و تغذیه
این گیاه خاکهای سبک تا متوسط با زهکش بالا را ترجیح میدهد. ترکیب خاک باغچه، ماسه و مقدار کمی کمپوست برای کشت در گلدان مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر غذایی توصیه میشود. استفاده از کود کامل متعادل در اوایل بهار و اواسط تابستان به رشد رویشی و گلدهی کمک میکند.
شرایط اقلیمی و حفاظت
سنا مکزیکی برای مناطق نیمهگرمسیری و گرمسیری مناسب است. در برابر بادهای شدید حساس بوده و بهتر است در مکانهای نیمهمحصور کاشته شود. در صورت پیشبینی سرما، پوشش موقت بوتهها و کاهش آبیاری میتواند به افزایش مقاومت گیاه کمک کند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :