۱۴۰۴ ششم دی

آکاسیای بندکفشی

این گیاه با نام علمی Acacia stenophylla و نام مرسوم (Shoestring Acacia) که به فارسي آکاسیای بندکفشی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی استرالیا؛ به‌ویژه مناطق داخلی و نیمه‌خشک شرق و مرکز استرالیا، در حاشیه رودخانه‌ها، دشت‌های سیلابی و مناطق گرم و خشک رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ بسیار مقاوم به خشکی و شوری ملایم؛ pH خنثی تا کمی قلیایی حدود 6.5 تا 8

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاهی

آکاسیای بندکفشی با نام علمی Acacia stenophylla گونه‌ای در تیره Fabaceae و زیرتیره Mimosoideae است. این گیاه متعلق به سرده Acacia sensu lato است که یکی از متنوع‌ترین سرده‌های درختان و درختچه‌های گرمسیری جهان به شمار می‌رود. این گونه از نظر ریخت‌شناسی با داشتن شاخه‌های آویزان و فیلودهای باریک و بلند مشخص می‌شود.

نام علمی و ویژگی‌های تاکسونومیک

گونه stenophylla به معنی «برگ باریک» است و به فیلودهای کشیده و نوارمانند آن اشاره دارد. در نظام‌های طبقه‌بندی جدید، برخی جمعیت‌های آکاسیا در استرالیا به سرده‌های جداگانه مانند Racosperma منتقل شده‌اند، اما این گونه همچنان در بسیاری از منابع با نام Acacia stenophylla شناخته می‌شود. گل‌آذین‌های کروی زردرنگ آن از ویژگی‌های رایج آکاسیاها است.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

خاستگاه طبیعی آکاسیای بندکفشی شرق و جنوب‌شرقی استرالیا است. این گونه در حوضه رودخانه‌های Murray–Darling و مناطق نیمه‌خشک ایالت‌های New South Wales، Queensland و Victoria رویش دارد. گاهی به‌صورت طبیعی در امتداد سیلاب‌دشت‌ها و حاشیه رودخانه‌ها به‌صورت نوارهای خطی دیده می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

آکاسیای بندکفشی در خاک‌های رسی سنگین، اغلب شور یا موقتا غرقاب‌شونده رشد می‌کند. تحمل بالا به شوری، خشکی و غرقابی متناوب، این گونه را به درختی مهم در اکوسیستم‌های رودخانه‌ای و بیابانی حاشیه‌ای تبدیل کرده است. ریشه‌های آن با باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن همزیستی داشته و در بهبود حاصلخیزی خاک نقش دارند.

تاریخچه مطالعه و کاربردها

این گونه در سده نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی در حین اکتشافات استرالیا توصیف شد. در قرن بیستم، به‌دلیل تحمل شرایط سخت محیطی، به‌عنوان گونه‌ای مناسب برای جنگل‌کاری در مناطق خشک و کنترل فرسایش خاک مورد توجه قرار گرفت. در برخی کشورها نیز به‌طور محدود به‌عنوان درخت زینتی و بادشکن کاشته شده است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی كلی گیاه

Acacia stenophylla درختچه‌ یا درختی همیشه‌سبز با قامت باریك است كه معمولاً بین ۵ تا ۱۵ متر ارتفاع می‌گیرد. تاج آن باریك و كشیده و اغلب به شكل ستون بید آویخته دیده می‌شود. پوست ساقه در گیاهان جوان صاف و سبز مایل به خاكستری و در افراد مسن‌تر خاكستری تا قهوه‌ای تیره، ترك‌دار و فیبری است.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها باریك، انعطاف‌پذیر و در جهت جریان باد كمی خمیده‌اند. شاخه‌ها اغلب آویخته و در گره‌ها منظم منشعب می‌شوند. رنگ شاخه‌ها در مرحله رشدی سبز زیتونی تا سبز خاكستری بوده و سطح آن‌ها كم و بیش صاف است. در برخی افراد، خارهای كوتاه و ظریف در نزدیكی گره‌ها دیده می‌شود، هرچند این ویژگی همیشه بارز نیست.

برگ‌واره‌ها (فیلیودها)

برگ‌های حقیقی این گونه در سنین پایین از بین رفته و جای خود را به فیلیودها می‌دهند. فیلیودها باریك، خطی تا نیزه‌ای‌شكل، دراز و آویخته‌اند؛ طول آن‌ها معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر و پهنای آن‌ها ۲ تا ۶ میلی‌متر است. رنگ فیلیودها سبز زیتونی تا سبز مایل به خاكستری است و رگبرگ میانی در امتداد طول آن كاملاً مشخص است. حاشیه فیلیودها تقریباً صاف و نوك آن‌ها باریك و اندكی خمیده است.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها در گل‌آذین‌های كروی كوچك بر روی دمگل‌های باریك تشكیل می‌شوند. هر گل‌آذین قطری حدود ۵ تا ۷ میلی‌متر دارد و شامل گل‌های بسیار ریز و متراكم است. رنگ گل‌ها زرد روشن تا زرد طلایی است و ظاهر پفكی و كرك‌مانند به شاخه‌ها می‌بخشد. كاسه و گلبرگ‌ها بسیار كوچك‌اند و رشته‌های بلند پرچم‌ها، تجمع زردرنگ گل را تشكیل می‌دهند.

میوه و بذر

میوه به صورت نیام‌های باریك، دراز و كم‌وبیش باریك موج‌دار است. طول نیام‌ها گاه تا بیش از ۱۵ سانتی‌متر می‌رسد و رنگ آن‌ها ابتدا سبز و در رسیدگی قهوه‌ای تیره تا سیاه‌مایل است. بذرها كوچك، سخت، براق و معمولاً قهوه‌ای تیره هستند.

شرایط نگهداری آکاسیای بندکفشی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ بسیار مقاوم به خشکی و شوری ملایم؛ pH خنثی تا کمی قلیایی حدود 6.5 تا 8

دمای مناسب و مقاومت به خشکی

آکاسیای بندکفشی (Acacia stenophylla) بومی مناطق نیمه‌خشک است و به گرما بسیار مقاوم می‌باشد. بازه دمایی مطلوب آن حدود ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد است و دماهای بالاتر از ۴۰ درجه را نیز تحمل می‌کند. این گونه نسبت به سرما چندان مقاوم نیست و یخبندان‌های شدید و طولانی می‌تواند به بافت‌های جوان آسیب بزند. در مناطق سرد لازم است در سال‌های ابتدایی، از باد سرد و یخبندان محافظت شود.

نیاز نوری و محل کاشت

آکاسیای بندکفشی برای رشد مطلوب به نور کامل آفتاب نیاز دارد. کاشت این درخت در مکان‌های کاملاً آفتاب‌گیر باعث افزایش سرعت رشد، تراکم شاخه‌ها و سلامت عمومی گیاه می‌شود. سایه‌زیستی طولانی موجب باریک شدن شاخه‌ها، کاهش گلدهی و کاهش مقاومت گیاه خواهد شد. در فضاهای سبز شهری بهتر است در حاشیه‌های باز، سواحل رودخانه‌ها و حاشیه خیابان‌های عریض کاشته شود.

رطوبت، آبیاری و تحمل شوری

این گیاه در طبیعت اغلب در حاشیه رودخانه‌های فصلی رشد می‌کند و ریشه‌های عمیق آن به آب زیرسطحی دسترسی می‌یابد. تحمل خشکی آکاسیای بندکفشی بالاست، اما در سال‌های نخست پس از کاشت، آبیاری منظم برای استقرار بهتر ریشه ضروری است. پس از استقرار، فقط آبیاری عمیق و دوره‌ای کفایت می‌کند. این گونه تا حدی شوری آب و خاک را تحمل می‌کند و برای مناطق نسبتاً شور گزینه مناسبی است.

خاک، زهکش و تغذیه

آکاسیای بندکفشی در خاک‌های شنی، لومی و حتی رُسی سبک رشد می‌کند، به شرط آن‌که زهکش خوب باشد. تجمع آب در اطراف ریشه و خاک‌های غرقابی بزرگ‌ترین عامل ضعف و پوسیدگی ریشه در این گونه است. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷ تا ۸) برای آن مناسب است. افزودن ماسه و مواد آلی تجزیه‌شده به خاک‌های سنگین، تهویه ریشه را بهبود می‌بخشد. معمولاً نیاز غذایی آن کم است و با کوددهی سبک نیتروژنه در سال‌های آغازین رشد، توسعه تاج و ریشه بهینه می‌شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

آکاسیا پنجه گربه ای آکاسیای گواجیلو آکاسیا بلندبرگ میموزا

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

آکاسیا پیچیده پالو وردۀ آبی آستراگالوس ویتنی (گون ویتنی) پالو وِرده آبی

  محسن شهاب الدین