این گیاه با نام علمی Vachellia tortuosa و نام مرسوم (Twisted Acacia) که به فارسي آکاسیا پیچیده ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی جنوب ایالات متحده آمریکا، مکزیک و آمریکای مرکزی، در مناطق خشک، بیابانی و نیمهخشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک تا شنی با زهکشی بسیار خوب، فقیر تا متوسط، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Vachellia tortuosa
ردهبندی و جایگاه تکوینی
Vachellia tortuosa که پیشتر در جنس Acacia طبقهبندی میشد، امروزه در جنس Vachellia قرار دارد و به خانواده بزرگ بقولات (Fabaceae) و زیرخانواده Caesalpinioideae تعلق دارد. این جابهجایی ردهبندی حاصل مطالعات مولکولی و ریختشناسی در دهههای پایانی قرن بیستم و آغاز قرن بیستویکم است.
ویژگیهای گیاهشناسی
Vachellia tortuosa درختچهای تا درختی کوچک، اغلب خاردار و خزانپذیر است که شاخههای پیچخورده و خارهای جفتی مشخص دارد. برگها دوباره شانهای و گلها به صورت کُرههای زرد مایل به طلایی روی خوشههای فشرده ظاهر میشوند. وجود گرههای ریشهای همزیست با باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن، آن را به گونهای مهم در بهبود حاصلخیزی خاکهای فقیر تبدیل میکند.
منطقه بومی و زیستگاه
زادگاه اصلی Vachellia tortuosa نواحی خشک و نیمهخشک قاره آمریکا است؛ از جنوب ایالات متحده و مکزیک تا کارائیب، آمریکای مرکزی و بخشهایی از شمال آمریکای جنوبی. این گونه در بوتهزارهای خشک، ساواناهای خاردار، دامنههای سنگلاخی و خاکهای آهکی فقیر رشد میکند. تحمل بالای آن به خشکی، شوری ملایم و دمای بالا، موجب شده در اکوسیستمهای گرم و خشک نقش گونه پیشگام را ایفا کند.
تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی
این گونه ابتدا زیر نامهای مختلف در جنس Acacia توصیف شد و با گسترش مطالعات فیلوژنتیک، به جنس Vachellia منتقل گردید. پژوهشها بر روی آن در زمینه سازگاری به تنش خشکی، نقش در تثبیت نیتروژن و تعامل با گردهافشانها و علفخواران متمرکز بوده است. Vachellia tortuosa نمونهای برجسته برای مطالعه همتکامل گیاهان خاردار و چرندگان در زیستبومهای خشک به شمار میرود.
خصوصیات - معرفی
ساقه و شاخهها
Vachellia tortuosa (آکاسیا پیچیده) دارای ساقههای چوبی، بسیار منشعب و خاردار است. شاخهها غالباً پیچخورده و کجومعوج بوده و به همین دلیل «پیچیده» نام گرفته است. پوست ساقه در گیاهان جوان سبز تا سبز ـ زیتونی و در نمونههای مسنتر قهوهای تا خاکستری تیره، نسبتاً زبر و شکافدار است. خارها معمولاً جفتجفت در گرهها قرار گرفته و صاف، نوکتیز و به رنگ سفید مایل به کرم تا قهوهای روشن هستند که طول آنها اغلب بین ۱ تا ۵ سانتیمتر متغیر است.
برگها
برگها دو بار شانهای (دوپینه) و کوچک هستند و ظاهر گیاه را بهصورت پرمانند و ریزبرگ نشان میدهند. هر برگ از چند جفت محوری فرعی تشکیل شده که روی هر محور، ردیفی از برگچههای بسیار ریز بیضی تا خطی قرار دارد. رنگ برگها عموماً سبز روشن تا سبز مایل به خاکستری است که بافت نسبتاً نازک ولی مقاوم به خشکی دارد. برگها در گرههای همراه با خار ظاهر میشوند و اندازه کل برگ معمولاً کوتاه و فشرده است تا تبخیر آب کاهش یابد.
گلها
گلهای آکاسیا پیچیده کوچک، فراوان و به صورت گلآذین کروی یا شبهکروی متراکم ظاهر میشوند. رنگ گلها زرد روشن تا زرد طلایی است و هر گلآذین مانند گلولهای کوچک روی شاخهها قرار میگیرد. پرچمها بلند و متعدد بوده و سطح گلآذین را حالت پرمانند و کرکی میبخشند. عطر گلها ملایم تا نسبتاً محسوس است و در زمان گلدهی، شاخهها با کرههای زردرنگ پوشیده میشوند.
میوه و بذر
میوه به صورت نیام باریک و کشیده است که ممکن است اندکی خمیده یا موجدار باشد. رنگ نیام در ابتدا سبز و در حالت رسیده قهوهای تا قهوهای تیره میشود. سطح نیام معمولاً صاف و نسبتاً ضخیم است و بذرهای کوچک، سخت و قهوهای تا سیاهرنگ را در خود جای میدهد. این ویژگیها به پراکنش بذر در زیستگاههای خشک و نیمهخشک کمک میکند.
شرایط نگهداری آکاسیا پیچیده
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک سبک تا شنی با زهکشی بسیار خوب، فقیر تا متوسط، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
دما و بازه حرارتی مناسب
گیاه Vachellia tortuosa بومی نواحی گرم و نیمهخشک است و در دمای روزانه ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. این گونه میتواند گرمای بالاتر از ۴۰ درجه را نیز تحمل کند، بهشرط آنکه خاک عمیق و ریشهها به رطوبت نسبی دسترسی داشته باشند. دمای زیر ۵ درجه سانتیگراد بهویژه در صورت تداوم، به بافتهای جوان آسیب میزند و باید از یخبندان محافظت شود.
نور و شدت تابش
Vachellia tortuosa یک گونه شدیداً آفتابدوست است و برای رشد به نور کامل نیاز دارد. کاشت این گیاه در سایه یا نیمسایه موجب کاهش رشد، نازک شدن شاخهها و کاهش توان ریشهدوانی میشود. در اقلیمهای بسیار گرم، تابش مستقیم در تمام طول روز قابلتحمل است و سایهدهی تنها در مرحله نهال و در خاکهای سبک توصیه میشود.
رطوبت و نیاز آبی
این آکاسیا به خشکی مقاوم است و پس از استقرار ریشه، با بارندگی محدود نیز زنده میماند. آبیاری باید عمیق و با فاصله انجام شود تا ریشهها به عمق خاک نفوذ کنند. رطوبت بالای هوا و آبیاری سطحی و مکرر باعث توسعه ریشههای سطحی و حساسیت بیشتر به تنش خشکی و باد میشود. در مناطق خشک، مالچپاشی سبک به حفظ رطوبت خاک کمک میکند.
خاک، زهکشی و pH
Vachellia tortuosa در خاکهای شنی، شنیرسی و حتی خاکهای نسبتاً فقیر به خوبی رشد میکند، به شرط آنکه زهکشی مناسب باشد. ایستابی آب در اطراف ریشهها برای این گیاه بسیار زیانآور است و موجب پوسیدگی ریشه میشود. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷–۸) برای آن مناسب است و تحمل شوری ملایم خاک را نیز دارد. افزودن مواد آلی سبک میتواند استقرار نهالها را در سالهای نخست بهبود بخشد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :