۱۳۹۴ سیزدهم مهر

سانسوریا دونِری

Sansevieria dooneriFountain Plant که به فارسی سانسوریا دونِری نامیده میشود، گیاهی از خانواده مارچوبه بومی آفریقا، ماداگاسکار و جنوب آسیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دمای محیط: نواحی گرمسیری خاک: خاک های لومی

دانستنیهای علمی

نام علمي

Sansevieria dooneri

نام لاتين

Fountain Plant

خانواده (تيره)

Asparagaceae

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Sansevieria dooneri (سانسوریا دونِری) از نظر رده‌بندی در خانواده Asparagaceae (زیرخانواده Nolinoideae) قرار می‌گیرد. این گروه پیش‌تر در منابع قدیمی‌تر گاهی در خانواده‌های جداگانه‌ای مانند Dracaenaceae یا Ruscaceae گزارش می‌شد، اما شواهد مولکولی جایگاه کنونی را تقویت کرده است. در طبقه‌بندی‌های جدید، بسیاری از گونه‌های «سانسوریا» در سرده Dracaena ادغام شده‌اند؛ با این حال نام Sansevieria هنوز در متون باغبانی و برخی منابع تاکسونومیک کاربرد دارد.

جنس و ویژگی‌های کلی زیستی

این گیاه در گروهی از تک‌لپه‌ای‌ها جای می‌گیرد که به‌طور کلی با رشد روزت‌مانند، برگ‌های شمشیری یا استوانه‌ای، و سازگاری با کم‌آبی شناخته می‌شوند. بسیاری از اعضای این تبار دارای متابولیسم فتوسنتزی CAM هستند؛ یعنی روزنه‌ها را عمدتاً شب‌ها باز می‌کنند تا اتلاف آب کاهش یابد، ویژگی‌ای که با زیست در شرایط خشک یا نیمه‌خشک همخوان است.

منطقه بومی و زیستگاه

گزارش‌های فلورشناسی، خاستگاه سانسوریاها را عمدتاً آفریقا و بخش‌هایی از شبه‌جزیره عربستان می‌دانند. برای S. dooneri نیز در منابع تخصصی به وابستگی آن به زیستگاه‌های گرمسیری/نیمه‌خشک اشاره می‌شود؛ زیستگاه‌هایی مانند دامنه‌های سنگلاخی، خاک‌های کم‌عمق، و بوته‌زارهای باز که در آن‌ها تحمل تنش آبی و نور شدید یک مزیت اکولوژیک محسوب می‌شود.

تاریخچه نام‌گذاری و اهمیت علمی

نام «Sansevieria» در تاریخچه گیاه‌شناسی با موجی از توصیف گونه‌های آفریقایی در سده‌های ۱۹ و ۲۰ پیوند خورده است. بازنگری‌های نوین با تکیه بر داده‌های DNA باعث تغییر دیدگاه نسبت به مرزهای سرده‌ها شده و نمونه‌ای از پویایی علم تاکسونومی در گیاهان زینتی-وحشی را نشان می‌دهد.

خصوصیات - معرفی

سانسوریاها گیاهانی هستند که حدود 70 گونه دارند و اغلب رشدشان به صورت رزت یا بی ساگ می باشد. این گیاهان بومی آفریقا، ماداگاسکار و جنوب آسیا می باشند. یکی از این گونه ها، گونه ی دونِری است. این گیاه که به "سانسوریا آبشاری" نیز معروف است گیاهی علفی با ریزوم های قهوه ای رنگ به ضخامت 1.5 تا 2 سانتیمتر است. ساقه های این گیاه حدود 2.5 تا 8 سانتیمتر طول و حدود 0.5 تا 0.8 سانتیمتر نیز قطر دارند. گاهی اوقات این ساقه ها به طور کامل در بین برگ ها پنهان می شوند.

برگ ها به صورت افراشته، نیمه افراشته و یا آبشاری (در بخش های انتهایی) دیده می شوند. این برگ ها خطی – نیزه ای تا نیزه ای شکل بوده و حدود 20 تا 47 سانتیمتر طول و 0.8 تا 1.4 سانتیمتر نیز عرض دارند. هر گیاه ممکن است حدود 6 تا 18 برگ داشته باشد. برگ ها به رنگ سبز و در هر دو سطح نرم و بدون کرک می باشند. برگ های جوانتر صافتر و نرم تر بوده و دارای خطوط و نوارهای عرضی به رنگ سبز تیره و روشن روی سطح برگ می باشند.

گل ها به صورت خوشه ای و در گل آذین هایی حساس و شکننده تولید می شوند. هر خوشه ی گل می تواند حدود 30 تا 50 سانتیمتر نیز طول داشته باشد. پوشش گل حدود 21 تا 23 میلیمتر طول داشته و به رنگ صورتی کم رنگ تا سفید دیده می شود.

میوه به صورت سته ای و به رنگ زرد و به قطر 5 تا 8 میلیمتر می باشد.

شرایط نگهداری سانسوریا دونِری

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی خشک

دماي مورد نياز

نواحی گرمسیری

خاک مورد نياز

خاک های لومی

این گیاهان، تمامی ریزوم دار بوده و از نواحی گرمسیر آفریقا منشأ گرفته اند. کشت و کار و نگهداری آنها بسیار آسان است و کاملاً مقاوم به سایه و نور کم منازل می باشند.

نور کامل بهترین شرایط نوری این گیاه است ولی در سایه هم قادر به ادامه زندگی است، تابش مستقیم آفتاب را تحمل نمی کند .

در زمستان تا درجه حرارت 10 درجه سانتیگراد قدرت تحمل دارد ولی درجه حرارت مطلوب در این فصل 16 درجه سانتیگراد است، در تابستان، درجه حرارت مطلوب برای آن 24 درجه سانتیگراد می باشد. نسبت به سرما حساس است و سرمای بیش از اندازه را تحمل نمی کند و دچار یخ زدگی می شود.

در زمستان هر 3 هفته یکبار و در تابستان یکبار در هفته آبیاری کافی است. به دلیل برگ های گوشتی گیاه که سرشار از آب است از آبیاری زیاد از اندازه پرهیز نمایید چون باعث پوسیدگی گیاه می گردد. در بین دو آبیاری اجازه دهید تا سطح خاک خشک شود.

بهترین خاک، خاک لوم است (مخلوطی از شن ، رس و مواد آلی مانند خاک برگ پوسیده یا کود دامی به مقدار کم) است. استفاده بیش از حد از مواد آلی باعث پوسیدگی ساقه گیاه و از بین رفتن آن می گردد .

مقابله به آفات سانسوریا دونِری

آفات شایع سانسوریا دونِری

شته‌ها، شپشک‌های آردآلود و کنه‌های ریز مهم‌ترین آفات سانسوریا دونِری هستند. شپشک‌های آردآلود به‌صورت توده‌های سفید پنبه‌ای در کنار برگ‌ها و طوقه دیده می‌شوند و با مکیدن شیره، گیاه را تضعیف می‌کنند. کنه‌ها بیشتر در هوای گرم و خشک فعال‌اند و با ایجاد لکه‌های زرد و کدر روی برگ‌ها شناخته می‌شوند.

روش‌های مقابله با آفات

برای پاک‌سازی اولیه، می‌توان آفات را با پنبه آغشته به الکل ۷۰ درصد از روی برگ‌ها پاک کرد. استفاده از محلول صابون حشره‌کش یا مایع ظرف‌شویی بسیار رقیق، هفته‌ای یک‌بار، به کنترل آفات سبک کمک می‌کند. در صورت آلودگی شدید، استفاده از حشره‌کش سیستمیک مخصوص گیاهان آپارتمانی طبق دستور برچسب ضروری است.

بیماری‌ها و پیشگیری

مهم‌ترین بیماری سانسوریا دونِری پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف است. علائم آن نرم و قهوه‌ای شدن پایه برگ‌ها و بوی نامطبوع خاک است. آبیاری تنها پس از خشک شدن کامل خاک، گلدان دارای زهکش مناسب و پرهیز از ماندن آب در زیرگلدانی، بهترین راه پیشگیری است. در موارد پیشرفته، باید بخش‌های پوسیده حذف و گیاه در بستر تازه و استریل کاشته شود.

نحوه تکثیر سانسوریا دونِری

تکثیر آنها از طریق تقسیم بوته و قلمه برگی در بهار صورت می گیرد. مناسب ترین خاک برای آنها مخلوطی از دو قسمت خاک برگ پوسیده و یک قسمت خاک لومی است. قلمه های برگ به طول 10 تا 15 سانتیمتر در ماسه ی شسته قرار می گیرند. در درجه حرارتی حدود 18 تا 20 درجه سانتیگراد، قلمه ها در ظرف یک تا دو ماه ریشه دار می شوند و جوانه هایی از کناره ی برگ ها شروع به رشد و نمو می کنند و برگ های جدید ظاهر می گردند.