نام علمي
Asparagus plumosus
نام لاتين
Climbing asparagus
دانستنیهای علمی
عليرغم اينکه گياه آسپاراگوس کمتر در کتاب ها و رساله ها مورد بررسی قرار می گيرد اما خصوصيات مشابه زيادی با ذرت و نيشکر دارد. در اين گياه ساقه توسط اپيدرم که دارای کوتيکول ضخيم و روزنه مي باشد پوشيده شده است. لايه خارجی ساقه اين گياه دارای دستجات آوندی ظريف و کوچکی است که با بافت کلرانشيم (پارانشيم فتوسنتزی) احاطه شده است. بدنبال آن ديواره ضخيمی از سلول های اسکلرانشيمی ظاهر می گردد. هرچه به سمت مرکز ساقه می رويم٬ دستجات آوندی بزرگتر می شوند. در يک دسته آوندی بافت آبکش توسط بافت چوب به شکل U احاطه شده است. اطراف يک دسته آوندی بافت اسکلرانشيم وجود ندارد لذا فاقد غلاف آوندی می باشد.
![مارچوبه نرمه / گل گردی بالارونده]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
18 تا 24 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های سبک و زهکش دار
|
در خانواده مارچوبه گیاهان متنوعی وجود دارد که بسیاری از آنها همانند مارچوبه زبره به عنوان گیاهی زینتی پرورش داده می شوند. گونه ی آسپاراگوس پلاموسوس یکی از گونه های جنس مارچوبه است که در فارسی به آن "مارچوبه نرمه" یا "گردی" گفته می شود. این گیاه برگ هایی به طول 4 تا 7 میلیمتر و عرض 0.5 میلیمتر دارد و از نظر ظاهری انبوه تر از مارچوبه زبره است. میوه های این گیاه از نوع سته ای و کروی شکل بوده که در هنگام بلوغ، سیاه رنگ می شوند. ساقه های این گونه تا حدودی می تواند در صورت وجود قیم به دور آن بپیچد و بالا برود. همچنین نسبت به عمل هرس نیز به خوبی عکس العمل نشان می دهد و با هرس مناسب می توان رشد آن را کنترل نمود.
اين گياهان دائمی و دارای ساقه های نازک و منشعب می باشند. اغلب به دلیل شاخه های برگ مانند تغيير شکل يافته که کلادود نام دارند٬ پرورش داده می شوند. مارچوبه نرمه بومی آفريقای جنوبی است و يک واريته رونده دارد که به طول ۲ تا ۳ متر با گسترش ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر می رسد.
این گیاه در زمان جوانی دارای منظره ای پرپشت و متراکم بوده و به عنوان گياه گلدانی پرورش داده می شود. ولی به تدريج گياه به صورت بالا رونده در آمده و ساقه های اصلی، توليد شاخه های افقی می کند.
![Climbing asparagus]()
شرایط محیط رشد
این گیاه در آب و هوای نسبتاً گرم بهتر رشد می کند. مناطقی که خطر یخبندان در آن وجود دارد و یا مناطق بادخیز، برای کشت و پرورش این گیاه مناسب نیست. نور و گرمای کافی به خصوص در نیمه دوم سال برای رشد و پرورش آن ضروری است. این گیاه در مقابل سرمای بدون یخبندان های مداوم مقاوم است. در طی روز دمای 21 تا 24 درجه و در شب 18 درجه سانتیگراد برای رشد آن مناسب است. دمای زیر 12 درجه موجب ریزش برگ ها و در نهایت از بین رفتن گیاه خواهد شد. تغییرات دمایی ناگهانی محیط از جمله دلایل زرد شدن برگ های گیاه است.
به خاکی سبک با زهکشی مناسب نیاز دارد. در ترکیب بستر کاشت می توان از شم نیز استفاده کرد. همچنین اگر خاک کمی اسیدی باشد به رشد گیاه کمک خواهد کرد. بنابراین در مخلوط کشت از کمی پیت موس نیز استفاده کنید.
سطح بستر خاک را به شکل روزانه بررسی کنید و در صورتی که تا حدودی رطوبت از دست داده بود، گیاه را ابیاری نمایید. آب باید تمامی خاک گلدان را مرطوب کرده و از منافذ انتهایی گلدان بیرون آید. در این صورت می توان گفت آبیاری به شیوه مناسبی صورت گرفته است.
![Asparagus plumosus]()
مقابله به آفات مارچوبه نرمه / گل گردی بالارونده
آفات رایج
در Asparagus plumosus شایعترین آفات شامل کنه تارتن، شپشک آردآلود، شپشک سپردار و شته هستند. کنه تارتن با ایجاد لکههای زرد و تارهای ظریف روی شاخههای نازک، در هوای گرم و خشک تشدید میشود. شپشکها با ترشح عسلک، چسبندگی و رشد کپک دودهای را بهدنبال دارند و موجب ضعف عمومی گیاه میشوند.
برای کنترل، ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و اندامهای بسیار آلوده را حذف نمایید. شستوشوی ملایم با آب ولرم و صابون حشرهکش یا محلولهای مبتنی بر روغن (روغن ولک/نیم) در فواصل ۷–۱۰ روزه مؤثر است. افزایش رطوبت محیط و کاهش تنش خشکی تکثیر کنه را کم میکند؛ از غبارپاشی سنگین روی تاج و خاکِ همیشه خیس پرهیز کنید.
بیماریها و مشکلات قارچی
پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از قارچهای خاکزاد) در اثر آبیاری زیاد، زهکش ضعیف و خاک سنگین رخ میدهد و با زردی، پژمردگی و سیاهشدن ریشهها همراه است. کپک دودهای معمولاً ثانویه و بهدنبال عسلک آفات ظاهر میشود و فتوسنتز را کاهش میدهد.
برای پیشگیری و درمان، آبیاری را تنظیم کرده و اجازه دهید سطح خاک بین دو آبیاری خشک شود؛ گلدان با زهکش مناسب و بستر سبک استفاده کنید. در موارد شدید، تعویض خاک و حذف ریشههای پوسیده ضروری است. کنترل آفات مکنده مهمترین راه کاهش کپک دودهای است و برگها را میتوان با دستمال مرطوب تمیز کرد.
![مارچوبه نرمه / گل گردی بالارونده]()
نحوه تکثیر مارچوبه نرمه / گل گردی بالارونده
آسپارگوس را می توان از طریق كاشت بذر در بهار، در دمای حدود 21 درجه سانتیگراد در كمپوست مخصوص بذر و قلمه تكثیر كرد. رشد گیاه در این روش بسیار كند است. حتی زمانی كه نشاءها جوانه می زنند، میزان رشد گیاه به قدری كند است كه برای داشتن گیاهی به اندازه معقول و دلخواه، لازم است چند ماه منتظر بمانید.
روش بهتر، برای تكثیر سریع تر گیاه، تقسیم بوته مادری، در اواسط بهار و تابستان است. ابتدا خاك را مرطوب كرده و گیاه مادری را از گلدان بیرون آورید. ریشه های گیاه را از هم باز كنید و با استفاده از یك چاقوی تیز، توده ریشه ها را به قسمت های مساوی و مرتب تقسیم كرده، هر كدام را در گلدانی با قطر دهانه 9 سانتیمتر، حاوی كمپوست گلدانی با پایه پیت قرار دهید دقت كنید كه خاك را همیشه مرطوب نگاه داشته و گیاهان را در محیطی با نور مناسب ولی دور از تابش مستقیم خورشید قرار دهید تا رشد كنند.