گيلاس

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی : گیلاس بومی نواحی بین دریای خزر و دریای سیاه می باشد و به احتمال زیاد بذر آن در زمان های بسیار قدیم ، توسط پرندگان ، به نقاط مختلف آسیا و اروپا برده شده است .ایران با تولید ۲۲۵ هزار تن (۱۲درصد تولیددنیا) سومین تولید کننده گیلاس در جهان می‌باشد (بعد از ترکیه و آمریکا) یکی از قطب‌های عمده تولید گیلاس در ایران دشت کهریز ارومیه و شهرستان اشنویه ( پایتخت گیلاس ایران) میباشند.

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری : درخت گیلاس بزرگ بوده و معمولا در برخی ارقام ارتفاع آن به 20 متر هم می رسد. برگهای گیلاس دارای دندانه های نا منظم و غده های قرمز رنگ در ناحیه دمبرگ می باشند. میوه آن دارای یک هسته بوده و سطح آن صاف می باشد. اکثر ارقام گیلاس دیپلوئید بوده و خودناسازگار هستند. برای تولید میوه نیاز به رقم گرده زا دارند. از ارقام گیلاس می توان به وان، بینگ، لامبرت و ویکتوریا اشاره کرد. درخت گیلاس بدون خار و دارای میوه ی گوشت‌ دار است. گیلاس میوه ی کوچک، گرد و ملین است که در هنگام چیدن به رنگ قرمز یا سیاه می‏ باشد و در واقع در طبیعت سه نوع گیلاس به رنگ‏ های قرمز، سیاه و زرد یافت می ‏شود.

شرایط نگهداری گيلاس

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز زمستان خنک و تابستان آفتابی خاک مورد نياز غنی و زهکش دار

شرایط محیط رشد: درختان جنس Prunusنسبت به تنش زهكشي ضعيف و به غرقآب شدن بسيار حساس هستند. ریشه گیلاس ، همانند سایر میوه های هسته دار به نسبت سطحی بوده به 5/1-1 متر خاک نیاز دارد . از نظر نياز آبی برای نگهداری اندازه مناسب ميوه وباردهی ساليانه اجتناب از تنش خشکی شديد مهم است و باید گفت که عدم زهکشی به گیلاس آسیب وارد می آورد . براى گيلاس، خاک‌هاى لومى - شنى برتری دارد. خاکهای با بافت سنگین به هیچ عنوان برای گیلاس مناسب نیست. این گیاه در مناطقی که زردالو و هلو به خاطر سرما رشد خوبی ندارند به خوبی رشد کرده و شایان ذکر است که در مناطقی که دارای تابستان های خنک و خشک هستند بهتر رشد می کند . بهترین بافت خاک برای کشت گیلاس رسی شنی با مقدار مناسب از مواد آلی و PH برابر 6 تا 7 است. گیلاس با 500 تا 1500 ساعت دمای کمتر از 7 درجه سانتیگراد از استراحت بیرون می آید .

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردهای صنعتی: صمغ معطر حاصل از درخت گیلاس را می توان به عنوان یک جایگزین برای آدامس بر شمرد. از گیلاس علاوه بر مصرف به عنوان میوه خام، مربا و کمپوت ساخته می‌شود. برگ آن به صورت دم کرده برای درمان بیماری کلیه و کبد مورد استفاده قرار می‌گیرد. میوه گیلاس در سلامت چشم و پوست و کاهش وزن بسیار موثر بوده و همچنین مسکن اعصاب ، ملین ، خون را پاک و معده را نیز تمیز می ‏کند و جوشانده ی دم گیلاس برای دفع سنگ‏ های مثانه و تمیز کردن مجاری ادرار در طب تجربی مصرف دائم دارد. گیلاس‏ ها منبع غنی آنتی ‏اکسیدان‏ ها هستند و امروزه به غیر از مصرف تازه ی آن، می ‏توان به خوبی از میوه ی خشک آن و یا به صورت آب میوه استفاده کرد. گواتر مزمن با خوردن گیلاس تا حد زیادی کنترل می‏ شود و مصرف آن در حد مناسب به مبتلایان به دیابت و ورم مفاصل توصیه می ‏شود زیرا میوه‏ ای است که نشاسته ی کمی دارد و قندش برای افراد دیابتی زیان بار نیست.

مقابله به آفات گيلاس

آفات مهم گیلاس Prunus avium

مهم‌ترین آفات گیلاس شامل مگس میوه گیلاس، شته‌ها، كرم میوه و كَنّه‌های تارعنکبوتی هستند. مگس میوه با تخم‌ریزی در میوه باعث پوسیدگی و كرم‌خوردگی می‌شود. شته‌ها با مكیدن شیره، رشد برگ و جوانه را مختل كرده و دوده سیاه تولید می‌كنند. كرم میوه (لارو پروانه‌ها) درون میوه و سرشاخه‌ها تونل ایجاد می‌كند. كنه‌ها با تغذیه از سطح برگ، زردی، ریزش زودرس و كاهش فتوسنتز را سبب می‌شوند.

امراض قارچی و باكتریایی گیلاس

بلایت باكتریایی، شانكر باكتریایی و پوسیدگی قهوه‌ای مهم‌ترین بیماری‌های گیلاس‌اند. بلایت باكتریایی موجب پژمردگی ناگهانی شكوفه و برگ‌های جوان می‌شود. در شانكر باكتریایی، زخم‌های طوقه و شاخه با ترشح صمغ دیده می‌شود. پوسیدگی قهوه‌ای (Monilinia) روی میوه لكه‌های قهوه‌ای، پوسیدگی نرم و مومیفیكه شدن میوه را ایجاد می‌كند.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

مدیریت تلفیقی (IPM) بهترین راه كنترل آفات و بیماری‌های گیلاس است. حذف و سوزاندن میوه‌های آلوده، شاخه‌های بیمار و مومیفیكه، كاهش منبع آلودگی را تضمین می‌كند. استفاده از تله زرد چسبنده برای رصد مگس میوه و كاهش جمعیت آن مفید است. رعایت هرس به‌موقع، تهویه تاج درخت و آبیاری منظم، حساسیت به بیماری‌های قارچی را كم می‌كند. در صورت طغیان، كاربرد هدفمند حشره‌كش و قارچ‌كش‌های مجاز، مطابق توصیه كارشناس گیاه‌پزشك، ضروری است.

نحوه تکثیر گيلاس

نحوه تکثیر گیاه: افزایش درخت گیلاس به طور معمول از راه پیوند و گاهی به روش قلمه گیری و خوابندن انجام می شود . فاصله رديف های کشت معمولا 6-5 متر است. فاصله روی رديف بسته به پايه ونحوه هرس ممکن است کمتر از 3متر باشد. فاصله کشت در درختان گيلاس معمولا 6در6 یا 8 در8 می باشد.

درخت بادام بادام کوهی بادام بیابانی آلوچه ژاپني

علف مبارک بادام کوهی بونسای چری فوتینیا نوک‌سرخ