نام علمي
Prunus fasciculata
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نام علمی
Prunus fasciculata که در فارسی به «بادام بیابانی» شناخته میشود، گونهای از تیرهٔ Rosaceae (تیرهٔ گلسرخ) است. این گیاه در گذشته در جنس Prunus قرار میگرفت، اما در برخی ردهبندیهای جدید در گروه فرعی Prunus sect. Emplectocladus بررسی میشود. بادام بیابانی خویشاوند نزدیک بادام معمولی، زردآلو و هلو است و از نظر ساختار میوه و دانه شباهتهای آشکاری با آنها دارد.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
زادگاه طبیعی Prunus fasciculata جنوبغربی آمریکای شمالی است. گسترهٔ اصلی آن کالیفرنیا، نوادا، آریزونا و بخشهایی از باخا کالیفرنیا در مکزیک را در بر میگیرد. این گونه به ویژه در حاشیهٔ حوضه مرگ (Death Valley) و دشتهای خشک مجاور آن شناخته شده است. پراکنش لکهای و وابسته به شرایط خاص خاک و رطوبت، الگوی استقرار این بوته را مشخص میکند.
زیستگاه و بومشناسی
بادام بیابانی یک بوتهٔ زرهیِ مقاوم به خشکی است که در بیابانهای گرم، دامنههای سنگریزهای، بستر رودخانههای فصلی و خاکهای شنی تا سنگلاخی رشد میکند. این گونه به خاکهای قلیایی و کمموادغذایی نیز سازگار است. ریشههای عمیق و گسترده به گیاه امکان میدهد از ذخایر آب زیرسطحی بهرهبرداری کند. Prunus fasciculata مأمن و منبع غذایی پرندگان و پستانداران کوچک بیابانی است و با تولید میوههای سخت اما پرانرژی در زنجیره غذایی مناطق خشک نقش دارد.
تاریخچه مطالعات و اهمیت علمی
این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان اکتشافگر آمریکای غربی توصیف شد و از آن زمان به عنوان مدل تطابق گیاهان چوبی با تنش خشکی و شوری ملایم مورد توجه قرار گرفته است. مطالعات آناتومی چوب، برگ و سامانه ریشهای Prunus fasciculata اطلاعات ارزشمندی درباره تکامل بوتههای بیابانی در تیرهٔ Rosaceae فراهم کرده است. پژوهشهای اخیر بر تنوع ژنتیکی جمعیتهای پراکنده و پتانسیل استفاده از این گونه در احیای زیستبومهای تخریبشده متمرکز شدهاند.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی
|
ویژگیهای کلی اندامهای رویشی
Prunus fasciculata درختچهای خاردار و کمقد است که معمولاً بین ۰٫۵ تا ۲ متر ارتفاع دارد. ساقهها بهشدت منشعب، متراکم و تشکیلدهنده تودهای فشرده و پرشاخه هستند. پوست ساقهها خاکستری تا قهوهای مایل به خاکستری است و در شاخههای مسنتر اندکی پوستهپوسته میشود. شاخههای جوان ظریف، استوانهای و اغلب سبز مایل به زیتونیاند و روی آنها خارهای کوتاه تا نسبتاً بلند دیده میشود.
برگها: شکل، اندازه و آرایش
برگها کوچک، ساده و بیشتر در دستههای فشرده روی گرهها ظاهر میشوند. طول برگ معمولاً بین ۵ تا ۱۵ میلیمتر و عرض آن ۱ تا ۴ میلیمتر است. شکل برگها باریک، خطی تا نیزهای باریک بوده و نوک آنها تیز یا کمی کند است. حاشیه برگها صاف یا اندکی موجدار است و دمبرگ بسیار کوتاه یا تقریباً بدون دمبرگ دیده میشود. رنگ سطح فوقانی برگ سبز تا سبز خاکستری و سطح زیرین کمی روشنتر است و گاهی پوشش نازکی از کرک ریز دارد که به کاهش تعرق کمک میکند.
گلها: ساختار و رنگ
گلها کوچک، به قطر حدود ۳ تا ۶ میلیمتر و معمولاً بهصورت دستههای چندتایی روی شاخههای کوتاه قرار میگیرند. هر گل دارای کاسبرگهای کوچک سبز و گلبرگهای سفید تا سفید مایل به کرم است. تعداد پرچمها نسبتاً زیاد و ظریف بوده و پیرامون مادگی مرکزی قرار میگیرند. گلها فاقد نمایش شدید هستند اما در زمان گلدهی، لکههای سفید ظریفی روی تاج سبز بوته ایجاد میکنند.
میوه و بذر
میوهها کوچک، شفتمانند و کروی تا تخممرغیاند و قطر آنها معمولاً کمتر از ۸ میلیمتر است. رنگ میوه در حالت نارس سبز و در رسیدگی کامل به زرد مایل به قهوهای یا قهوهای تیره تغییر میکند. درون هر میوه یک هسته چوبی سخت با سطح نسبتاً صاف تا کمی ناهموار وجود دارد که دانه حقیقی را در بر میگیرد.
شرایط محیط رشد
کلیات شرایط رشد بادام بیابانی (Prunus fasciculata)
بادام بیابانی یک درختچه بومی نواحی خشک است و به شدت به شرایط محیطی مقاوم میباشد. این گیاه برای رشد به محیطی آفتابی، خشک و با زهکش عالی نیاز دارد. در زیستگاه طبیعی خود در دامنههای سنگی و شنی استقرار مییابد و با کمترین رطوبت خاک نیز زنده میماند.
دما و نیازهای حرارتی
بادام بیابانی به تابستانهای گرم و زمستانهای نسبتاً سرد عادت دارد. دامنه دمایی مناسب رشد آن حدود ۱۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد است، اما میتواند سرماهای کوتاهمدت زیر صفر و گرمای بالای ۴۰ درجه را نیز تحمل کند. یخبندانهای طولانی و مرطوب، بیش از گرمای شدید، برای آن آسیبزا هستند.
نور و تابش خورشید
این گونه کاملاً آفتابدوست است و در سایه رشد مطلوبی ندارد. حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای رشد سالم و گلدهی آن ضروری است. در مناطق بسیار گرم، جریان هوای مناسب برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دمای سطح برگ توصیه میشود.
رطوبت و نیاز آبی
بادام بیابانی برای نواحی با بارندگی اندک (اغلب کمتر از ۲۵۰ میلیمتر در سال) سازگار است. تحمل خشکی این گیاه بسیار بالا است و آبیاری سنگین یا ماندابی بودن خاک برای آن مضر است. در کشت کنترلشده، آبیاری سبک و عمیق با فواصل طولانی بهترین کارایی را دارد.
خاک، زهکش و pH مناسب
خاکهای شنی، شنیلومی و سنگلاخی با زهکش عالی برای این گیاه ایدهآل هستند. بادام بیابانی خاکهای فقیر و کممواد غذایی را بهتر از خاکهای سنگین رسی تحمل میکند. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷ تا ۸) مناسب است و وجود بستر عمیق و غیرمتراکم، توسعه ریشه را تسهیل میکند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس آلو و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن