۱۴۰۴ ششم دی

توت‌فرنگی وحشی آمریکایی

این گیاه با نام علمی Fragaria virginiana و نام مرسوم (Wild Strawberry) که به فارسي توت‌فرنگی وحشی آمریکایی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی آمریکای شمالی، از کانادا تا ایالات متحده، در مراتع، جنگل‌های باز و دامنه‌های کوهستانی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک لومی یا شنی با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری

Fragaria virginiana که در فارسی گاهی «توت‌فرنگی ویرجینیایی» نامیده می‌شود، گونه‌ای از سرده Fragaria در خانواده Rosaceae است. این گیاه یکی از اجداد اصلی توت‌فرنگی باغی (Fragaria × ananassa) به‌شمار می‌رود. این گونه دارای سطح پلوئیدی اکتوپلوئید (۸n=56) است و همین ویژگی ژنتیکی در برنامه‌های اصلاح نژادی توت‌فرنگی اهمیت زیادی دارد. نام گونه به ناحیه ویرجینیا در آمریکای شمالی اشاره دارد، جایی که نخستین‌بار به‌طور علمی توصیف شد.

منطقه بومی و پراکنش

زادگاه طبیعی Fragaria virginiana آمریکای شمالی است. این گونه در بخش وسیعی از کانادا تا جنوب ایالات متحده، از دشت‌های مرکزی تا مناطق جنگلی شرقی، پراکنش دارد. حضور آن در مراتع باز، حاشیه جنگل‌ها، دامنه‌های نسبتاً خشک و گاهی حاشیه جاده‌ها گزارش شده است. قدرت تطابق بالا با خاک‌های نسبتاً فقیر و شرایط آب‌وهوایی سرد تا معتدل، به پراکنش گسترده‌اش کمک کرده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Fragaria virginiana اغلب در مکان‌های نیمه‌آفتابی تا آفتابی رشد می‌کند و خاک با زهکش مناسب را ترجیح می‌دهد. این گونه از طریق استولُن‌ها (رانرها) به‌سرعت گسترش می‌یابد و فرش‌های متراکم گیاهی تشکیل می‌دهد. گل‌های سفید آن در بهار ظاهر می‌شوند و میوه‌ها خوراک پرندگان، پستانداران کوچک و حشرات هستند؛ در نتیجه در چرخه بذرپراکنی و تغذیه جانوران نقش بوم‌شناختی مهمی دارد.

تاریخچه و اهمیت علمی

از قرن هفدهم میلادی، بومیان آمریکای شمالی میوه و اندام‌های مختلف این گیاه را برای تغذیه و مصارف دارویی سنتی به‌کار می‌بردند. در سده هجدهم، تلاقی Fragaria virginiana با گونه شیلیایی Fragaria chiloensis منجر به پیدایش توت‌فرنگی باغی امروزی شد. این رویداد، یکی از نمونه‌های کلاسیک اصلاح نژاد در گیاهان باغی است. امروزه این گونه همچنان در ژنتیک، اکولوژی و برنامه‌های به‌نژادی به عنوان منبع تنوع ژنتیکی و مقاومت به تنش‌ها مطالعه می‌شود.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Fragaria virginiana

گونه فراگاریا ویرجینیایی یک گیاه علفی چندساله خزنده از تیره گل‌سرخیان است. فرم رشد آن روزت‌مانند و نزدیک به سطح خاک بوده و به کمک استولون‌ها (ساقه‌های رونده) به‌سرعت گسترش می‌یابد. اندام‌های هوایی گیاه ظریف اما مقاوم‌اند و بافت‌ها غالباً نرم و سبز روشن تا سبز متوسط هستند.

ساقه و استولون‌ها

ساقه اصلی بسیار کوتاه و فشرده است و برگ‌ها در قاعده به‌صورت طوقه‌ای قرار می‌گیرند. استولون‌ها افقی، باریک، استوانه‌ای و به رنگ سبز تا مایل به قرمز بوده و طول آن‌ها معمولاً بین ۱۵ تا ۶۰ سانتی‌متر است. گره‌های روی استولون محل تشکیل ریشه و روزت‌های جدید هستند که به کلونی‌شدن گیاه کمک می‌کنند.

برگ‌ها

برگ‌ها مرکب شانه‌ای سه‌برگی (تری‌فولیوله) و روی دمبرگ نسبتاً بلند قرار دارند. هر برگچه واژتخم‌مرغی تا واژبیضوی، با نوک نسبتاً گرد تا کمی نوک‌تیز و حاشیه کاملاً دندانه‌دار است. سطح رویی برگ سبز تیره و نسبتاً براق، سطح زیرین سبز روشن تا کمی متمایل به آبی است. برگ‌ها اغلب پوشیده از کرک‌های ظریف‌اند که به کاهش تبخیر و محافظت مکانیکی کمک می‌کند.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها روی ساقه‌های نازک و ایستاده (پدانکل) کمی بالاتر یا هم‌سطح برگ‌ها ظاهر می‌شوند. گل‌آذین معمولاً چتر ساده یا شبه‌چتر با چند گل است. هر گل دارای پنج گلبرگ سفید پهن و گرد، پنج کاسبرگ سبز و اغلب یک ردیف کاسبرگ‌های فرعی (اپی‌کالیکس) است. مرکز گل متشکل از تعداد زیادی پرچم زرد و مادگی‌های متعدد روی نهنج برجسته است. رنگ سفید گلبرگ‌ها در تضاد با پرچم‌های زرد، گیاه را در زمان گل‌دهی کاملاً جلب‌توجه‌کننده می‌کند.

میوه و دانه‌ها

میوه حقیقی فندقه‌های ریز زرد تا قهوه‌ای است که روی سطح نهنج متورم و گوشتی قرار می‌گیرند. نهنج رسیده به رنگ قرمز روشن تا قرمز تیره، شیره‌دار و آبدار است و سطح آن کمی برجسته و دارای حفره‌های کوچک محل قرارگیری فندقه‌هاست. اندازه میوه در این گونه معمولاً کوچک تا متوسط و اغلب مخروطی تا تقریباً گرد است.

شرایط نگهداری توت‌فرنگی وحشی آمریکایی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک لومی یا شنی با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

معرفی کلی شرایط محیطی Fragaria virginiana

Fragaria virginiana یا توت‌فرنگی وحشی ویرجینیایی، گونه‌ای چندساله است که برای رشد پایدار به محیطی نسبتاً خنک، مرطوب و خاکی غنی نیاز دارد. درک نیازهای بوم‌شناختی این گونه برای موفقیت در کشت آن در باغ یا مزرعه بسیار مهم است.

دما و اقلیم مناسب

این گیاه بومی نواحی معتدل آمریکای شمالی است و به بهترین شکل در دمای متوسط روزانه ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد رشد می‌کند. زمستان‌های سرد (۰ تا منفی ۱۵ درجه) را در صورت وجود پوشش برف یا مالچ تحمل می‌کند. گرمای بالای ۳۰ درجه همراه با خشکی، رشد و تشکیل میوه را به‌شدت کاهش می‌دهد.

نور و شدت تابش

Fragaria virginiana در زیستگاه طبیعی اغلب در حاشیه جنگل‌ها و فضاهای نیمه‌آفتابی دیده می‌شود. بهترین عملکرد میوه‌دهی در آفتاب کامل تا نیم‌سایه (حدود ۶ ساعت نور مستقیم ملایم در روز) به‌دست می‌آید. در مناطق خیلی گرم، وجود سایه‌ی بعدازظهر برای جلوگیری از سوختگی برگ و میوه ضروری است.

خاک، بافت و pH

این گونه خاک‌های لومی تا لومی-شنی با زهکشی خوب را ترجیح می‌دهد. ریشه‌ها به غرقابی حساس‌اند؛ بنابراین خاک باید مرطوب ولی نه باتلاقی باشد. pH مناسب بین ۵٫۵ تا ۶٫۸ است؛ خاک کمی اسیدی با مواد آلی بالا (کمپوست برگ، کود دامی کاملاً پوسیده) بهترین نتایج را می‌دهد. خاک‌های سنگین و رسی بدون اصلاح، موجب پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر بوته می‌شوند.

رطوبت، آبیاری و مدیریت سطح خاک

رطوبت یکنواخت خاک به‌ویژه از زمان تشکیل گل تا رسیدن میوه اهمیت حیاتی دارد. آبیاری منظم با حجم کم و تکرار بیشتر، نسبت به شوک‌های آبی بهتر است. استفاده از مالچ آلی (کاه، برگ خردشده، تراشه چوب) به حفظ رطوبت، کاهش نوسان دما و محدود کردن علف‌های هرز کمک می‌کند. خیس ماندن طولانی برگ‌ها، خطر بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد؛ بنابراین آبیاری ترجیحاً در صبح و پای بوته انجام شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

توت فرنگی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

رز فرانسوی بادام معمولی فتینیا قرمزبرگ فوتینیا نوک‌سرخ

  محسن شهاب الدین