نام علمي
Parthenocissus quinquefolia
نام لاتين
Virginia creeper
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه سامانهای
موچسب وحشی با نام علمی Parthenocissus quinquefolia از خانوادهٔ Vitaceae (موئیان) و جنس Parthenocissus است. این گونه یک پیچندهٔ چوبی (woody vine) بوده و بهطور شاخص برگهای مرکب پنجهای با معمولاً پنج برگچه دارد که مبنای نام گونه (quinquefolia) نیز هست.
منطقه بومی و پراکنش
خاستگاه طبیعی این گیاه شرق و مرکز آمریکای شمالی است و از جنوب کانادا تا بخشهایی از ایالات متحده و شمال مکزیک گسترش دارد. به دلیل ارزش زینتی و توان سازگاری بالا، در بسیاری از نواحی معتدل جهان کشت و در برخی مناطق طبیعیشده است.
زیستگاه و بومشناسی
این گونه در زیستگاههای متنوعی از جمله حاشیه جنگلها، بیشهزارها، درهها، کناره رودخانهها و دیوارههای سنگی دیده میشود. توانایی بالای آن در بالا رفتن عمدتاً به کمک پیچکهای منشعب با دیسکهای چسبنده است که امکان استقرار روی سطوح عمودی را فراهم میکند. میوهها توسط پرندگان خورده و بذرها پراکنده میشوند؛ بنابراین، این گیاه میتواند در mosaics زیستگاهی و مناطق نیمهسایه تا آفتاب رشد موفق داشته باشد.
تاریخچه و کاربرد علمی-فرهنگی
Parthenocissus quinquefolia از سدههای اخیر بهعنوان پوشش گیاهی برای نماها و سازهها در باغبانی معرفی شد و در ادبیات گیاهشناسی بهعنوان نمونهای از پیچندههای چسبندهٔ غیرپیچاننده (که به دیسک میچسبند نه به دور تکیهگاه بپیچند) مورد توجه قرار گرفت. جذابیت فصلی رنگپذیری پاییزی نیز یکی از دلایل گسترش جهانی آن در فضای سبز است.
![موچسب وحشی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
بالاتر از 13 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی و کمپوست
|
"موچسب وحشی" پیچ بالارونده ای با برگ های متناوب خزان کننده و است. برگ های این گیاه در فصل پاییز بنفش شفاف و زیبا می شود. این گیاه در صورتی که قیمی داشته باشد از آن بالا می رود، لیکن غالباً به عنوان پوشش سطح خاک به کار می رود. میوه های آن حبه های آبی رنگ است که در فصل پاییز ظاهر می شوند.
برگ های این گیاه مرکب و پنجه ای و حاوی پنج برگچه (به ندرت سه برگچه ای در شاخه های جوان) که در یک نقطه ی مرکزی روی دمبرگ به یکدیگر متصل می شوند، می باشد. و حدود 3 تا 20 سانتیمتر (به ندرت تا 30 سانتیمتر) عرض دارد. حاشیه ی برگچه ها دندانه دار می باشد. این برگ ها در پاییز به رنگ قرمز دیده می شوند.
گل ها کوچک و مایل به سبز بوده که در خوشه هایی نامشخص در اواخر بهار ظاهر می شوند.
میوه ها به صورت سته بوده که در اواخر تابستان تا اوایل پاییز و به رنگ سیاه مایل به ارغوانی تشکیل می شوند. این میوه ها کوچک بوده و حدود پنج تا هفت میلیمتر قطر دارند. این سته ها یکی از منابع مهم غذایی برای پرندگان در فصل زمستان محسوب می شوند.
![Virginia creeper]()
شرایط محیط رشد
موچسب وحشی شرایط نوری سایه- آفتاب را بر سایر نورها ترجیح می دهد. بهتر است از معرض تابش مستقیم اشعه آفتاب دور نگهداشته شود.
حداقل درجه حرارت در زمستان 13 درجه سانتیگراد توصیه می گردد. درجه حرارت طبیعی اتاق در تابستان کافی است.
برای آبیاری این گیاهان باید اجازه دهید سطح خاک گلدان در فاصله بین دو آبیاری خشک شود، از آبیاری بیش از حد بپرهیزید، دو بار آبیاری در هفته در تابستان و هر دو هفته یکبار در زمستان کافی است.
در فصول رشد (بهار و تابستان) هر دو هفته یکبار با کودهای شیمیایی مخصوص گیاهان زینتی طبق دستور گیاه را تغذیه مصنوعی نمایید. خاک مناسب برا آنها، خاک لیمونی و کمپوست است.
![Parthenocissus quinquefolia]()
مقابله به آفات موچسب وحشی
آفات مهم موچسب وحشی
شتهها از شایعترین آفات Parthenocissus quinquefolia هستند که با مکیدن شیره گیاه موجب ضعف و پیچیدگی برگ میشوند.
کنههای تارعنکبوتی در هوای گرم و خشک فعال شده و لکههای زرد ریز روی برگ ایجاد میکنند. گاهی نیز شپشکهای آردآلود روی ساقهها و پشت برگها تجمع مییابند و ترشحات چسبنده (عسلک) تولید میکنند.
بیماریها و اختلالات قارچی
لکه برگی قارچی با لکههای قهوهای یا سیاه روی برگها شناخته میشود و در رطوبت بالا تشدید میگردد.
در خاکهای سنگین و غرقاب، پوسیدگی ریشه و طوقه رخ میدهد که به زردی و ریزش برگها میانجامد. تهویه ضعیف و آبیاری از بالا میتواند شیوع بیماریهای قارچی را افزایش دهد.
روشهای مقابله و مدیریت تلفیقی
کنترل زیستی با استفاده از کفشدوزکها و بالتوریها برای کاهش جمعیت شتهها بسیار مؤثر است. شستوشوی برگها با آب پرفشار و محلول صابون حشرهکش، آفات سطحی را کم میکند.
حذف برگها و شاخههای آلوده، هرس برای بهبود گردش هوا، و آبیاری منظم بدون غرقاب، خطر بیماریهای قارچی را کاهش میدهد. در آلودگی شدید، استفاده هدفمند از قارچکشها و حشرهکشهای کمخطر تحت نظر کارشناس توصیه میشود.
![موچسب وحشی]()
نحوه تکثیر موچسب وحشی
این گیاه از طریق کاشت بذر، جدا کردن پاجوش و قلمه ساقه قابل تکثیر است.
بذرها پس از عبور از دستگاه گوارش پرندگان یا قرار گرفتن در شرایط مناسب رطوبتی، قابلیت جوانهزنی بیشتری پیدا میکنند. جوانهزنی معمولاً پس از گذر از یک دوره سرمادهی (چینهسرما) بهتر انجام میشود و استقرار نهالها در خاکهای نسبتاً مرطوب و دارای زهکشی مناسب موفقتر است.
این گیاه بهطور گسترده برای پوشش دیوار و آلاچیق در باغها و محوطهسازی کشت میشود و بنابراین تکثیر رویشی آن رایج است. قلمهگیری ساقه مهمترین روش تکثیر خانگی و باغی محسوب میشود: قلمههای نیمهخشبی یا خشبی با چند گره، در بستر سبک و مرطوب ریشهدار میشوند و وجود یک یا دو گره زیر خاک، تشکیل ریشه را تقویت میکند.
موچسب وحشی به عنوان یک گیاه زینتی و نیز گیاهی پوششی محسوب می شود زیرا توانایی پوشاندن دیوارها و ساختمان ها را دارد. و برگ های قرمز آن در پاییز، منظره ی زیبایی را ایجاد می کند.
میوه های این گیاهان حاوی اگزالیک اسید بوده که برای انسان و سایر پستانداران ایجاد سمیت می کند.