۱۴۰۴ ششم دی

یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز

این گیاه با نام علمی Lonicera sempervire و نام مرسوم (Trumpet Honeysuckle) که به فارسي یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز ناميده ميشود، گياهي از خانواده Caprifoliaceae بومي بومی شرق و جنوب‌شرقی آمریکای شمالی، از کانادا تا فلوریدا و تگزاس مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی یا شنی با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه گیاه‌شناسی

Lonicera sempervirens که در فارسی گاه با نام «یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز» شناخته می‌شود، از تیرهٔ Caprifoliaceae (کاپریفولیاسه، تیرهٔ پیچ‌یاس‌ها) است. این گونه به جنس Lonicera تعلق دارد که بیش از ۱۸۰ گونه پیچ‌یاس چوپان‌دوست را در بر می‌گیرد. این گیاه یک پیچ چوبی، بالارونده و عمدتاً همیشه‌سبز تا نیمه‌همیشه‌سبز است و با گل‌های لوله‌ای شکل شناخته می‌شود.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

Lonicera sempervirens بومی شرق و جنوب‌شرق قارهٔ آمریکای شمالی است و در ایالات متحده از کنتاکی و ویرجینیا تا فلوریدا و تگزاس به‌صورت طبیعی می‌روید. زیستگاه اصلی آن شامل لبهٔ جنگل‌ها، تپه‌های سنگی، بوته‌زارهای خشک، حاشیهٔ جاده‌های قدیمی و مناطق با خاک نسبتاً سبک و با زهکش خوب است. این گونه اغلب در نواحی با زمستان‌های ملایم و تابستان‌های گرم مشاهده می‌شود و در عین تحمل خشکی نسبی، به نور فراوان و مکان‌های آفتابی تا نیم‌سایه وابسته است.

ویژگی‌های ریخت‌شناسی و بوم‌شناسی

این پیچ دارای ساقه‌های باریک و چوبی است که می‌تواند چندین متر طول پیدا کند و به تکیه‌گاه می‌پیچد. برگ‌ها متقابل، بیضوی تا بیضوی–کشیده و در بخش‌های انتهایی ساقه گاهی به‌صورت برگ‌های به‌هم‌پیوسته دیده می‌شوند. گل‌ها لوله‌ای، به رنگ قرمز تا قرمز–نارنجی با بخش داخلی زرد و به‌شدت جلب‌کنندهٔ پرندگان گرده‌افشان، به‌ویژه مرغ مگس‌خوار، هستند. میوه‌ها سته‌های کوچک و قرمز رنگ‌اند که برای بسیاری از پرندگان منبع غذایی مهم به‌شمار می‌آیند و در پراکنش بذر نقش کلیدی دارند.

تاریخچه و اهمیت علمی

Lonicera sempervirens در نیمهٔ نخست قرن هجدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی از فلور آمریکای شمالی توصیف شد و به‌سرعت در باغ‌های زینتی معرفی گردید. نام جنس Lonicera به افتخار پزشک و گیاه‌شناس آلمانی، آدم لونیتسر (Adam Lonitzer) برگزیده شده است. این گونه در مطالعات بوم‌شناسی گرده‌افشانی، سازگاری به خشکی و نیز در پژوهش‌های مرتبط با تعامل گیاه و پرندگان بومی آمریکای شمالی به‌عنوان یک مدل مهم به‌کار می‌رود.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه

لونیسرا سمپرویره یک پیچک همیشه‌سبز است که با ساقه‌های بلند و پیچنده خود روی تکیه‌گاه‌ها می‌خزد. اندام‌های رویشی این گیاه به‌گونه‌ای سازگار شده‌اند که حداکثر سطح سبزینه را در ارتفاع‌های مختلف فراهم کنند.

ساقه

ساقه‌ها در جوانی سبز، نرم و انعطاف‌پذیر هستند و با افزایش سن، قهوه‌ای و نیمه‌چوبی می‌شوند. سطح ساقه‌ها اغلب صاف و بدون کرک است و می‌توانند طولی بیش از چند متر پیدا کنند. ساقه‌ها با پیچیدن مارپیچی به دور قیم‌ها و شاخه‌های دیگر گیاهان، گیاه را در معرض نور مناسب قرار می‌دهند.

برگ

برگ‌ها ساده، متقابل و بدون بریدگی هستند. شکل آنها بیضی تا تخم‌مرغی با نوک کمی تیز است و طول هر برگ معمولاً ۳ تا ۸ سانتی‌متر می‌باشد. رنگ سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشن‌تر است. در بخش‌های انتهایی ساقه، گاهی دو برگ روبه‌روی هم به‌صورت تقریباً پیوسته دیده می‌شوند که حالت دیسکی شکل ایجاد می‌کند.

گل

گل‌ها لوله‌ای – شیپوری، کشیده و معمولاً در گروه‌های چندتایی در انتهای ساقه یا در زاویه برگ‌ها ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها اغلب زرد تا نارنجی متمایل به قرمز است و در طول زمان از روشن به تیره تغییر می‌کند. لبه گل‌ها دولبه و کمی برگشته است و پرچم‌ها از دهانه گل خارج می‌شوند. گل‌ها معطر بوده و با شکل لوله‌ای خود برای گرده‌افشانی توسط حشرات و پرندگان شهدخوار سازگار شده‌اند.

میوه و بذر

میوه‌ها توت‌های کوچک، کروی تا بیضوی و به رنگ قرمز براق هستند که به صورت خوشه‌های درخشان در میان برگ‌ها دیده می‌شوند. هر میوه چند بذر کوچک، سخت و قهوه‌ای‌رنگ در بر دارد. رنگ جذاب میوه‌ها عامل جلب پرندگان برای پراکنش بذر است.

شرایط نگهداری یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی یا شنی با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

ویژگی‌های کلی محیط رشد یاس امین‌الدوله همیشه‌سبز

یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز (Lonicera sempervirens) برای رشد پایدار به محیطی نسبتاً معتدل و بدون تنش‌های شدید اقلیمی نیاز دارد. این گیاه بالارونده برای پوشش داربست‌ها، نرده‌ها و دیوارهای آفتاب‌گیر بسیار مناسب است و در صورت تأمین شرایط مناسب محیطی، گل‌دهی طولانی خواهد داشت.

دما و مقاومت به سرما و گرما

بهترین بازهٔ دمایی برای رشد رویشی این گیاه حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. گیاه می‌تواند سرمای ملایم زمستان را تحمل کند، اما یخبندان‌های طولانی و دماهای زیر منفی ۱۰ درجه می‌تواند به شاخه‌های جوان آسیب بزند. در تابستان‌های بسیار گرم، سایهٔ سبک در بعدازظهر به کاهش تنش گرمایی کمک می‌کند.

نور مناسب

این گونه در آفتاب کامل بهترین گل‌دهی را دارد؛ به‌طور معمول حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز توصیه می‌شود. در مناطق خیلی گرم، قرارگیری در مکانی با آفتاب صبح و سایهٔ ملایم عصر، تعادل خوبی میان رشد و جلوگیری از سوختگی برگ‌ها ایجاد می‌کند.

خاک، زهکشی و pH

یاس امین‌الدوله همیشه‌سبز خاک‌های لومی، نسبتاً سبک و غنی از مواد آلی را ترجیح می‌دهد. مهم‌ترین عامل، زهکشی خوب خاک است؛ خاک باتلاقی و غرقاب ریشه‌ها را مستعد پوسیدگی می‌کند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهینهٔ عناصر غذایی مناسب است.

آبیاری و رطوبت هوا

در سال‌های اول استقرار، آبیاری منظم و عمیق ضروری است، اما پس از استقرار، گیاه نسبتاً مقاوم به خشکی می‌شود. اجازه دهید سطح خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود، ولی خشکی طولانی‌مدت موجب ریزش غنچه‌ها خواهد شد. رطوبت نسبی متوسط برای این گیاه کافی است و در هوای بسیار خشک، مالچ‌پاشی خاک به حفظ رطوبت کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه یاس امین‌الدوله معطر زمستانه یاس امین‌الدوله تاتاری امین الدوله ایتالیایی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

امین الدوله ی شیپوری آقطی یاس امین‌الدوله تاتاری امین الدوله ایتالیایی

  محسن شهاب الدین