۱۴۰۴ ششم دی

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه

این گیاه با نام علمی Lonicera fragrantis و نام مرسوم (Winter Honeysuckle) که به فارسي یاس امین‌الدوله معطر زمستانه ناميده ميشود، گياهي از خانواده Caprifoliaceae بومي بومی چین، به‌ویژه نواحی مرکزی و غربی، در دامنه‌ها و جنگل‌های باز مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی با زهکشی خوب، نسبتاً غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی گیاه‌شناسی

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه با نام علمی Lonicera fragrantis (در متون قدیمی‌تر بسیار نزدیک و گاه مترادف با Lonicera fragrantissima)، متعلق به خانواده Caprifoliaceae (کام‌پسندیان) است. این خانواده شامل درختچه‌ها و پیچک‌های معطر متعددی است که به‌طور گسترده در مناطق معتدل نیم‌کره شمالی پراکنش دارند. این گونه جزو دولپه‌ای‌ها، راسته Dipsacales و جنس Lonicera (یاس امین‌الدوله‌ها) به‌شمار می‌آید.

جنس Lonicera و ویژگی‌های آن

جنس Lonicera بیش از ۱۸۰ گونه درختچه‌ای و پیچکی را دربر می‌گیرد که بسیاری از آن‌ها به‌علت گل‌های معطر و توانایی سازگاری با شرایط متنوع، به‌صورت زینتی کشت می‌شوند. ویژگی شاخص جنس Lonicera، گل‌های لوله‌ای‌شکل و اغلب بسیار معطر است که توسط حشرات و گاهی پرندگان گرده‌افشانی می‌شوند. بسیاری از گونه‌های این جنس، میوه‌های سمی یا نیمه‌سمی تولید می‌کنند که عمدتاً توسط پرندگان مصرف می‌شود.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

Lonicera fragrantis بومی آسیای شرقی، به‌ویژه چین مرکزی و جنوبی، و تا حدی نواحی مرطوب و نیمه‌کوهستانی این منطقه است. زیستگاه طبیعی آن بیشتر حاشیه جنگل‌های برگریز، دره‌های مرطوب و پرنور، و دامنه‌های شیبدار با خاک‌های نسبتاً غنی و زهکشی مناسب است. این گونه در اقلیم‌های معتدل با زمستان‌های سرد ملایم بهترین رشد را دارد و توان تحمل یخبندان سبک را نشان می‌دهد.

تاریخچه معرفی و کاربرد باغبانی

در قرن نوزدهم جمع‌آوری‌کنندگان گیاهان چینی، این گونه را به باغ‌های اروپا معرفی کردند و سپس به آمریکای شمالی راه یافت. به‌دلیل گل‌دهی زمستانه و بوی بسیار قوی و شیرین، به‌سرعت به یکی از درختچه‌های معطر محبوب در باغ‌های تاریخی و باغ‌های botanic تبدیل شد. گزارش‌های قدیمی باغبانی نشان می‌دهد که از این گونه در طراحی باغ‌های زمستانه و برای تأمین منبع شهد زودهنگام برای حشرات گرده‌افشان استفاده می‌شده است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و رشد رویشی

Lonicera fragrantis یک درختچه پیچان و نیمه‌همیشه‌سبز است که ساقه‌های بلند، باریک و خم‌شونده دارد. ساقه‌ها ابتدا سبز روشن و نرم‌اند و با افزایش سن، به رنگ قهوه‌ای تا قهوه‌ای مایل به خاکستری با بافتی کمی چوبی و ترک‌دار تبدیل می‌شوند. طول شاخه‌ها می‌تواند به ۲ تا ۳ متر برسد و به کمک پیچیدن دور تکیه‌گاه‌ها بالا می‌روند. میان‌گره‌ها نسبتاً کوتاه‌اند و انشعابات جانبی فراوان، فرم انبوه و متراکم به گیاه می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌های یاس امین‌الدوله معطر زمستانه ساده، متقابل و بی‌گوشوارک هستند. شکل برگ‌ها بیضی تا بیضی-کشیده با رأس نوک‌تیز و قاعده گرد تا کمی قلبی است. طول برگ‌ها معمولاً ۲ تا ۵ سانتی‌متر و عرض آن‌ها ۱ تا ۲ سانتی‌متر است. سطح فوقانی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشن‌تر با رگبرگ میانی کاملاً مشخص است. حاشیه برگ‌ها صاف و بدون دندانه بوده و دمبرگ‌ها کوتاه و باریک‌اند. در زمستان‌های ملایم بخش قابل‌توجهی از برگ‌ها روی شاخه باقی می‌مانند.

گل‌ها

گل‌ها مهم‌ترین اندام زینتی این گونه محسوب می‌شوند. گل‌ها لوله‌ای-شیپوری، دو لبه‌ای و معمولاً به صورت جفت در محور برگ‌ها قرار می‌گیرند. طول جام گل حدود ۱.۵ تا ۳ سانتی‌متر است. رنگ گل‌ها در مرحله غنچه زرد مایل به کرم تا سفید شیری بوده و با افزایش سن به زرد طلایی متمایل می‌شود. پرچم‌ها کشیده و از دهانه جام بیرون‌زده‌اند و به جلوه ظاهری گل می‌افزایند. عطر گل‌ها شیرین، قوی و در هوای سرد زمستانی بسیار محسوس است.

میوه و سایر ویژگی‌ها

میوه‌ها به صورت سته‌های کوچک، گرد تا تخم‌مرغی، به قطر حدود ۵ تا ۷ میلی‌متر ظاهر می‌شوند و هنگام رسیدن به رنگ قرمز تا قرمز-ارغوانی درخشان در می‌آیند. کاسه گل پس از گلدهی پایدار مانده و در قاعده میوه دیده می‌شود. سیستم ریشه‌ای فیبری و گسترده است و ریشه‌های نازک فراوان به گیاه امکان استقرار خوب در خاک‌های مختلف را می‌دهند.

شرایط نگهداری یاس امین‌الدوله معطر زمستانه

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی با زهکشی خوب، نسبتاً غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دما و اقلیم مناسب برای یاس امین‌الدوله معطر زمستانه

این گیاه نیمه‌مقاوم به سرما است و در اقلیم‌های معتدل تا خنک بهترین رشد را دارد. بازهٔ دمایی ایده‌آل بین ۵ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد است و گلدهی زمستانه در هوای خنک‌تر تشدید می‌شود. سرماهای کوتاه‌مدت تا حدود منفی ۱۰ درجه را تحمل می‌کند، اما در مناطق با یخبندان شدید و طولانی باید در محل‌های محافظت‌شده یا کنار دیوارهای رو به جنوب کاشته شود. تابستان‌های بسیار گرم و خشک می‌تواند موجب سوختگی برگ‌ها و کاهش عطر گل‌ها شود.

نور و شدت تابش

بهترین عملکرد این پیچ در نیم‌سایه تا آفتاب ملایم است. در مناطق خنک‌تر می‌توان آن را در آفتاب کامل کاشت، اما در مناطقی با تابستان داغ، نور فیلترشدهٔ صبحگاهی و سایهٔ بعدازظهر توصیه می‌شود. کمبود نور باعث رشد علفی، کاهش گلدهی و کاهش عطر گل‌ها می‌گردد. کاشت در مجاورت دیوار یا نرده که نور کافی و تکیه‌گاه عمودی فراهم کند، برای این گونه ایده‌آل است.

خاک، زهکشی و آبیاری

این گیاه خاک‌های لومی تا لومی-رسی با مواد آلی کافی را ترجیح می‌دهد. زهکشی خوب برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه کاملاً ضروری است. pH اندکی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب‌ترین بازه است، هرچند نسبتاً سازگار است. رطوبت یکنواخت خاک در فصل رشد و تشکیل غنچه‌ها اهمیت دارد؛ خاک نباید کاملاً خشک شود، ولی از آبیاری غرقابی نیز باید پرهیز کرد. در زمستان، آبیاری کاهش می‌یابد اما خشکی مطلق توصیه نمی‌شود.

رطوبت هوا و تهویه

یاس امین‌الدوله معطر زمستانه در رطوبت نسبی متوسط بهتر عمل می‌کند. در مناطق با هوای بسیار خشک، مالچ آلی و آبیاری منظم به حفظ رطوبت محیط ریشه کمک می‌کند. تهویهٔ ملایم هوا در اطراف شاخساره از بروز بیماری‌های قارچی پیشگیری می‌کند؛ با این حال، مکان‌های کاملاً بادخیز می‌توانند باعث خشکی سریع‌تر و سرمازدگی شاخه‌ها شوند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

پیچ امین الدوله یاس امین‌الدوله معطر زمستانه یاس امین‌الدوله تاتاری امین الدوله ایتالیایی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

امین الدوله ی شیپوری یاس امین‌الدولهٔ همیشه‌سبز مروارید سفید والرین قرمز

  محسن شهاب الدین