دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
لیلیوم کاندیدوم از خانواده Liliaceae و از جنس Lilium است. این گونه با نامهای «Madonna lily» و «سوسن سفید» نیز شناخته میشود و از نظر ریختشناسی، گیاهی پیازدار چندساله با برگهای روزت زمستانه و گلآذین خوشهای است.
منطقه بومی و پراکنش
خاستگاه طبیعی Lilium candidum نواحی مدیترانه شرقی، شامل یونان، ترکیه، لبنان، سوریه و سرزمینهای شام است. این گونه در طبیعت اغلب در شیبهای آهکی، حاشیه جنگلهای باز و استپهای کوهستانی با تابستانهای گرم و زمستانهای ملایم دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
این لیلیوم در خاکهای نسبتاً آهکی، با زهکش خوب و نور کامل تا نیمسایه رشد میکند. تحمل نسبی به خشکی فصلی و سازگاری با اقلیم مدیترانهای از ویژگیهای مهم بومشناختی آن است. گلها معطر بوده و برای جذب حشرات گردهافشان شبفعال بهویژه شبپروانهها تخصص یافتهاند.
تاریخچه و اهمیت فرهنگی
لیلیوم کاندیدوم از دوران باستان در تمدنهای یونان، روم و خاورمیانه کشت میشده است. در هنر و متون مذهبی اروپایی، نماد پاکی و تقدس شمرده شده و یکی از قدیمیترین گونههای زینتی است که پیش از دوران مدرن وارد باغهای اروپایی شده است.
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
لیلیوم کاندیدوم از خانواده سوسنیان (Liliaceae) و جنس Lilium است. این گونه یکی از کهنترین سوسنهای اهلیشده در مدیترانه بهشمار میرود و به دلیل گلهای سفید و معطرش در منابع گیاهشناسی به نام Madonna Lily شناخته میشود.
منطقه بومی و پراکنش
خاستگاه اصلی Lilium candidum ناحیه شرقی مدیترانه، شامل یونان، ترکیه، لبنان و بخشهایی از سوریه است. این گیاه بومی دامنههای آهکی، علفزارهای کوهپایهای و حاشیه جنگلهای کمپوشش در اقلیم مدیترانهای است و به تابستانهای خشک و زمستانهای ملایم سازگار شده است.
زیستگاه و بومشناسی
لیلیوم کاندیدوم در خاکهای نسبتاً قلیایی، خوبزهکش و غنی از مواد آلی بهترین رشد را دارد. این گونه در زیستگاههای طبیعی اغلب در شیبهای آفتابگیر ظاهر میشود و با دورهای از رکود تابستانه سازگار است. پیاز زیرزمینی آن اندام اصلی بقا در برابر خشکی و نوسان دما است.
تاریخچه و اهمیت فرهنگی
آثار باستانی از تمدنهای مینوسی، یونان باستان و روم نشان میدهد که لیلیوم کاندیدوم از هزاره دوم پیش از میلاد کشت میشده است. این گونه در نمادپردازی مذهبی مسیحیت، بهویژه بهعنوان نماد پاکی، جایگاهی برجسته یافته است و در باغهای صومعهها بهطور گسترده کاشته میشده است.
![لیلیوم کاندیدوم]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده، لومی، غنی از هوموس
|
گیاه "لیلیوم کاندیدوم" یا "سوسن سفید" یکی از گیاهان خانواده سوسن و بومی یونان، غرب بالکان و آسیای میانه است که در بخش هایی از اروپا (فرانسه، ایتالیا، اوکراین و غیره)، شمال آفریقا، جزایر قناری، مکزیک و نواحی دیگر نیز می روید.
پیازهای این گونه در سطح زمین دیده می شوند و برخلاف دیگر گونه های لیلیوم، برگ های این گونه در طول زمستان به صورت رزت باقی مانده و در تابستان از بین می رود.
ساقه های گلدهنده این گیاه می توانند بیش از 1.2 متر طول داشته و در برخی موارد به بیش از 2 متر نیز می رسند. گل ها در اواخر بهار ظاهر شده و دارای عطری قوی نیز می باشند. این گل ها به رنگ سفید که در پایه مایل به زرد هستند، دیده می شوند.
![Madonna lily]()
شرایط محیط رشد
این گیاه برای رشد بهینه خاک های به خوبی آبیاری شده، لومی، غنی از هوموس نیاز دارد.
همچنین ریشه های گیاه به مکان های سایه و اندام هوایی و گلدهنده آن به مکان های آفتابی نیاز دارد.
کشت این گیاه در خاک باغچه معمولی نیز موفقیت آمیز بوده است. همچنین به خوبی در خاک های اسیدی و خاک های آهکی رشد می کند ولی خاک های آهکی را برای رشد ترجیح می دهد.
در زمین های شیبدار و صخره ای و یا درختچه زارها تا ارتفاع 600 متر بالاتر از سطح دریا نیز می روید.
این گونه از سوسن نسبت به سایر گونه ها به خاک های خشک مقاوم است.
![Lilium Candidum]()
مقابله به آفات لیلیوم کاندیدوم
آفات رایج و نشانهها
لیلیوم کاندیدوم بیشتر درگیر شتهها، تریپس، کنه تارتن و سوسک لیلیوم میشود. شته و تریپس با مکیدن شیره، موجب پیچیدگی برگ، کاهش رشد و لکههای نقرهای روی برگ و گل میشوند. کنه تارتن با تارهای ظریف و زردی نقطهای برگ همراه است. سوسک لیلیوم و لاروهای آن با تغذیه از برگها، گیاه را اسکلتمانند میکنند. پایش هفتگیِ پشت برگها و غنچهها کلید کنترل زودهنگام است.
بیماریهای مهم
پوسیدگی پیاز (فوزاریومی/باکتریایی)، بوتریتیس (کپک خاکستری) و لکهبرگیهای قارچی از شایعترین بیماریها هستند. پوسیدگی پیاز با نرمشدن و بوی نامطبوع پیاز و زردی برگها بروز میکند. بوتریتیس در هوای مرطوب لکههای قهوهای و پرز خاکستری روی برگ و گل ایجاد میکند. آبیاری بیش از حد و ماندابیشدن خاک مهمترین عامل تشدید بیماریهاست.
روشهای مقابله و پیشگیری
برای آفات، از شستوشوی گیاه با آب، حذف دستی سوسکها، تلههای چسبی آبی/زرد و صابون حشرهکش یا روغنهای باغبانی در ساعات خنک استفاده کنید؛ در آلودگی شدید، با نظر کارشناس از حشرهکشهای مناسب تریپس/شته بهره ببرید. برای بیماریها، زهکشی عالی، ضدعفونی ابزار، حذف برگهای آلوده و افزایش گردش هوا ضروری است. در پوسیدگی پیاز، پیازهای بیمار را دور ریخته و از پیاز سالم و بستر استریل استفاده کنید؛ در بوتریتیس، در صورت نیاز قارچکشهای مجاز (مانند ترکیبات مسی) بهصورت پیشگیرانه بهکار رود.
![لیلیوم کاندیدوم]()
نحوه تکثیر لیلیوم کاندیدوم
یکی از روش های ازدیاد این گیاهان کشت بذرهای آنها است. این بذرها به زودی جوانه می زنند. بهتر است بذرها را اواخر زمستان تا اوایل بهار در گلدان هایی در شاسی سرد کشت کنید. بذرهای کشت شده حدود 2 تا 4 هفته پس از کشت جوانه خواهند زد. گیاهچه های تشکیل شده به مواد غذایی و کوددهی مناسب برای کشت نیاز دارند.
یکی دیگر از روش های ازدیاد آنها تقسیم پیازهای جوان در زمان خواب آنها است. پیازها را در گلدان های جداگانه ای و در عمق 2 تا 3 اینچی خاک کشت می کنند. تقسیم پیازها باید با دقت و در فصل پاییز زمانیکه برگ ها در حال از بین رفتند هستند صورت گیرد. می توان فلس پیازها را نیز در اوایل پاییز از روی آن جدا کرد. در صورت نگهداری پیازها در انبارهای تاریک و گرم و در کیسه های پیت مرطوب، آنها پیازچه های جدیدی تولید خواهند نمود. برای کشت می توان از این پیازچه ها استفاده نمود و آنها را در بستر مناسبی در گلخانه کشت کرد.