این گیاه با نام علمی Cornus foemina و نام مرسوم (Swamp Dogwood) که به فارسي داغداغان باتلاقی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cornaceae بومي بومی جنوبشرقی ایالات متحده آمریکا، بهویژه باتلاقها، حاشیه مردابها، رودخانهها و مناطق بسیار مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک مرطوب تا غرقابی، لومی یا رسی با زهکشی ضعیف، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 4.5 تا 6.5)
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری
Cornus foemina گونهای از تیره Cornaceae است که در فارسی با نام «داغداغان باتلاقی» یا «درختچه زغالاخته باتلاقی» شناخته میشود. این گونه در جنس Cornus قرار دارد که شامل درختان و درختچههای زینتی و جنگلی متعدد است. نام گونهای foemina در لاتین به معنی «مؤنث» است و در گذشته برای تمایز ظاهری آن از گونههای مشابه بهکار رفته است.
ویژگیهای ریختشناسی کلی
این گیاه یک درختچه تا درخت کوچک چندساقه است که معمولاً ۳ تا ۸ متر ارتفاع میگیرد. برگها ساده، متقابل و بیضیشکل با رگبرگهای خمیده مشخص هستند. گلها کوچک، سفید و در گرزنهای انتهایی متراکم ظاهر میشوند. میوه شفت کروی کوچک است که هنگام رسیدن به رنگ آبی تا آبی ـ سیاه در میآید. ساختار چندساقه و توانایی تولید ساقههای جدید از ریشه، سازگاری بالای آن با زیستگاههای مرطوب را نشان میدهد.
منطقه بومی و پراکنش
Cornus foemina بومی شرق و جنوبشرقی آمریکای شمالی است و از سواحل اقیانوس اطلس تا بخشهایی از میانه شرق ایالات متحده گسترش دارد. این گونه بهطور طبیعی در حاشیه رودخانهها، مردابها، گودالهای فصلی و جنگلهای سیلابی رشد میکند. تحمل بالای خاکهای غرقاب و متناوباً غرقاب ـ خشک، آن را به یکی از عناصر شاخص جوامع گیاهی باتلاقی تبدیل کرده است.
زیستگاه و نقش بومشناختی
داغداغان باتلاقی در خاکهای رسی تا لومی با زهکش ضعیف حضور دارد و اغلب بخشی از حاشیهپوشش چوبی تالابها است. میوهها منبع غذایی مهمی برای پرندگان آبزی و پرندگان جنگلی محسوب میشوند و شاخههای متراکم آن پناهگاه جانوران کوچک است. سیستم ریشهای گسترده گیاه در تثبیت خاک و کاهش فرسایش سواحل نقش دارد.
تاریخچه مطالعه و کاربردها
این گونه از سده نوزدهم در فلورهای محلی آمریکای شمالی توصیف و در ابتدا با برخی گونههای دیگر Cornus اشتباه گرفته میشد. با گسترش مطالعات فلورستیک، جایگاه آن بهعنوان گونهای مجزا تثبیت شد. امروزه در پروژههای احیای تالابها و کمربندهای حائل رودخانهای برای افزایش تنوع زیستی و بهبود کیفیت آب مورد استفاده قرار میگیرد، هرچند کاربرد دارویی شناختهشدهای مانند برخی خویشاوندان خود ندارد.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Cornus foemina (داغداغان باتلاقی)
Cornus foemina درختچهای خزانکننده و چندساله است که معمولاً 2 تا 5 متر ارتفاع میگیرد و تاجی نسبتاً باز و گسترده ایجاد میکند. شاخهها فراوان، متقاطع و اغلب عمودی تا متمایل به بالا هستند و با افزایش سن، بوته ظاهری پر و انبوه پیدا میکند.
ساقه و پوست
ساقههای جوان باریک، نسبتاً صاف و به رنگ سبز مایل به زیتونی تا قهوهای روشن هستند. با افزایش سن، رنگ ساقه به قهوهای خاکستری تغییر کرده و پوست آن اندکی ترکدار و فلسدار میشود. شاخههای جوان اغلب مقطع تقریباً گرد دارند و فاقد خارند و محل گرهها (گره برگ) بهصورت برجسته و مشخص دیده میشود.
برگها
برگها ساده، متقابل و بدون تقسیم هستند و معمولاً 4 تا 10 سانتیمتر طول و 2 تا 5 سانتیمتر عرض دارند. شکل برگها بیضوی تا بیضوی-کشیده با نوک تیز و قاعده کمی گوهای یا گرد است. حاشیه برگها صاف (بدون دندانه) یا با دندانههای بسیار ظریف و نامحسوس است. رگبرگها کمانی و مشخص بوده و 3 تا 5 رگبرگ اصلی از قاعده برگ به سمت نوک انحنا مییابند. سطح برگ سبز مات تا سبز تیره و پشت برگ روشنتر است.
گلآذین و گلها
گلها در گلآذینهای دیهیم یا چترمانند انتهایی ظاهر میشوند که قطر آن معمولاً 3 تا 6 سانتیمتر است. هر گل کوچک، سفید تا سفید مایل به کرم است و 4 گلبرگ باریک مثلثی تا تخممرغی دارد. تجمع فراوان گلهای کوچک، ظاهری سفید و ابریشکل به تاج گیاه میبخشد. گلها عطر ملایمی دارند و بهطور معمول در اواخر بهار تا اوایل تابستان شکوفا میشوند.
میوه و بذر
میوهها شفتهای کوچک، تقریباً کروی تا بیضوی و به قطر حدود 4 تا 7 میلیمتر هستند. در آغاز رشد سبز بوده و هنگام رسیدن به رنگ آبی تیره تا آبی مایل به سیاه در میآیند. سطح میوه نسبتاً صاف و براق است و درون آن یک بذر سخت و چوبی قرار دارد.
شرایط نگهداری داغداغان باتلاقی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مرطوب تا غرقابی، لومی یا رسی با زهکشی ضعیف، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 4.5 تا 6.5)
|
دمای مناسب و شرایط اقلیمی
Cornus foemina یا داغداغان باتلاقی بومی نواحی مرطوب و نسبتاً گرم آمریکای شمالی است. این گونه در اقلیم معتدل با زمستانهای ملایم تا نسبتاً سرد و تابستانهای گرم بهترین رشد را دارد. دامنه دمایی مناسب برای رشد رویشی حدود ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و گیاه دورهای از سرمای زمستانه را برای تنکی شاخهها و استراحت نیاز دارد. در مناطق بسیار سرد، محافظت ریشهها با مالچپاشی زمستانه توصیه میشود.
نیاز نوری
داغداغان باتلاقی در طبیعت اغلب در حاشیه تالابها و جنگلهای روشن رشد میکند. نور کامل خورشید تا نیمسایه روشن برای حداکثر گلدهی و تراکم شاخهها ایدهآل است. در مناطق گرم و خشک، اندکی سایه عصرگاهی میتواند از تنش گرمایی و تبخیر بیش از حد جلوگیری کند. کمبود نور باعث کشیده شدن شاخهها و کاهش تراکم شاخوبرگ میشود.
رطوبت و آب آبیاری
این گونه به رطوبت بالای خاک و هوا وابسته است و به طور طبیعی در خاکهای باتلاقی و حاشیه آبراههها دیده میشود. خاک باید همواره مرطوب و هرگز به طور کامل خشک نشود. آبیاری منظم و عمیق، بهویژه در فصل رشد، برای توسعه ریشه و جلوگیری از ریزش برگها ضروری است. در گلدان یا کشت شهری، استفاده از زیرگلدانی پرآب یا سیستم آبیاری مداوم مفید است، به شرط آنکه زهکش حداقلی برای جلوگیری از ایستایی مطلق آب وجود داشته باشد.
نوع خاک و ویژگیهای بستر
Cornus foemina خاکهای عمیق، غنی از مواد آلی و نسبتاً اسیدی تا خنثی (pH حدود ۵٫۵ تا ۷) را ترجیح میدهد. بافت خاک باید از رسی-لومی تا لومی-شنی و با قابلیت نگهداری بالای آب باشد. افزودن کمپوست، کود دامی کاملاً پوسیده و مالچ آلی به حفظ رطوبت، بهبود ساختمان خاک و افزایش میکروارگانیسمهای مفید کمک میکند. این گیاه شوری خاک را بهخوبی تحمل نمیکند و در خاکهای سنگین و کاملاً غرقاب بدون تهویه، مستعد پوسیدگی ریشه است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :