این گیاه با نام علمی Nyssa sylvatica و نام مرسوم (Black Tupelo) که به فارسي توپلو سیاه (نایسا جنگلی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cornaceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی؛ از جنوب کانادا تا جنوبشرق ایالات متحده، بهطور طبیعی در جنگلهای مرطوب، باتلاقها، حاشیه رودخانهها و خاکهای اسیدی رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی مرطوب و غنی از مواد آلی با زهکشی متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای خیس؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامشناسی
Nyssa sylvatica که در فارسی گاه «توپلو سیاه» یا «نایسا جنگلی» نامیده میشود، گونهای از تیره Cornaceae (برخی منابع: Nyssaceae) و از جنس Nyssa است. این جنس شامل چندین گونه درختی رطوبتپسند است که در نیمکره شمالی پراکنش دارند. واژه Nyssa از اسطورهشناسی یونان گرفته شده و sylvatica به معنای «جنگلی» است و به زیستگاه طبیعی آن اشاره دارد. این گونه در منابع انگلیسی با نام Black tupelo یا Black gum شناخته میشود.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
Nyssa sylvatica بومی آمریکای شمالی است و گستره آن از جنوب انتاریوی کانادا تا تگزاس، فلوریدا و مناطق ساحلی خلیج مکزیک امتداد مییابد. بیشترین تنوع جمعیتی آن در جنگلهای شرقی ایالات متحده، بهویژه در نواحی آپالاچی و ساحل آتلانتیک مشاهده میشود. این درخت در ترکیب جنگلهای مخلوط پهنبرگ و گاه در حاشیه تالابهای جنگلی حضور دارد.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه طبیعی Nyssa sylvatica شامل خاکهای نسبتاً اسیدی، مرطوب تا نیمهمرطوب و بهخوبی زهکششده است. این گونه تحمل بالایی به رطوبت و سیلابهای دورهای دارد، اما در عین حال میتواند در دامنههای خشکتر نیز استقرار یابد. میوههای آبیرنگ و گوشتی آن منبع غذایی مهمی برای پرندگان مهاجر و پستانداران کوچکاند و در گردهافشانی آن عمدتاً حشرات نقش دارند.
تاریخچه علمی و کاربردی
توصیف علمی Nyssa sylvatica در قرن هجدهم و در جریان مطالعات فلور آمریکای شمالی انجام شد و از آن زمان بهعنوان یکی از اجزای شاخص «جنگلهای سفتچوب شرقی» شناخته میشود. چوب آن به دلیل سختی و مقاومت در برابر پوسیدگی، در گذشته برای الوار، تیرک و برخی مصارف صنعتی استفاده میشد. امروزه اهمیت علمی آن بیشتر در مطالعات تغییرات اقلیمی، اکولوژی جنگلهای معتدل و تنوع ژنتیکی گونههای درختی نمود دارد.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
ساقه و تنه Nyssa sylvatica درختی، مستقیم و معمولاً راستقامت است و میتواند به ارتفاع ۱۵ تا ۲۵ متر برسد. پوست تنه در سنین جوانی خاکستری و نسبتاً صاف است، اما با افزایش سن بهشدت شیاردار، فلسدار و تیره تا سیاهفام میشود. ظاهر ترکخورده و تیرهی پوست، یکی از ویژگیهای بارز تشخیصی این گونه در جنگلهای مرطوب است. چوب نسبتاً سنگین و سخت بوده و بافتی یکنواخت و ریزدار دارد.
برگها
برگها ساده، متناوب و بیگوشوارک هستند و عمدتاً شکلی بیضوی تا واژتخممرغی دارند. طول برگها معمولاً ۵ تا ۱۲ سانتیمتر و عرض آنها ۳ تا ۶ سانتیمتر است. حاشیه برگها صاف (بدون دندانه) و نوک برگ اغلب تیز یا کمی کشیده است. سطح فوقانی برگها سبز تیره، براق و سطح زیرین کمرنگتر است. در پاییز، برگها طیفی زیبا از زرد، نارنجی، قرمز تا ارغوانی تیره ایجاد میکنند که از جذابترین ویژگیهای ظاهری این درخت است.
گلها
گلها کوچک، نسبتاً نامشهود و به رنگ سبز مایل به زرد هستند. گلآذین به صورت خوشههای آویخته در انتهای شاخههای همان سال ظاهر میشود. این گونه اغلب دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی درختان جداگانه قرار میگیرند، هرچند فرمهای چندپایه نیز گزارش شدهاند. اندازهی ریز و رنگ نامحسوس گلها سبب میشود زیبایی گیاه بیشتر در برگها و میوهها نمود یابد تا در گلها.
میوهها و سایر اندامها
میوهها شفتمانند، کوچک، بیضوی تا تخممرغی و به طول حدود ۱ سانتیمتر هستند و پس از رسیدن به رنگ آبی تیره تا تقریباً سیاه در میآیند. هر میوه معمولاً یک بذر سخت در بر دارد و به صورت خوشههای کوچک بر روی دممیوههای باریک آویزان است. ریشهها عمیق و نسبتاً قویاند و در خاکهای مرطوب توسعهیافته، به استقرار و ایستادگی درخت کمک میکنند. ترکیب تنه تیره، برگهای براق و پاییزپررنگ و میوههای آبیتیره، سیمای ظاهری ویژهای به Nyssa sylvatica میبخشد.
شرایط نگهداری توپلو سیاه (نایسا جنگلی)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا رسی مرطوب و غنی از مواد آلی با زهکشی متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای خیس؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
|
دمای مناسب برای رشد نایسا جنگلی (Nyssa sylvatica)
نایسا جنگلی در اقلیمهای معتدل سرد تا معتدل گرم بهترین عملکرد را دارد. این گونه دمای حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد را برای رشد رویشی و رشدی یکنواخت ترجیح میدهد. در دوره خواب زمستانه میتواند سرمای زیر صفر را تحمل کند، اما یخبندانهای طولانی همراه با باد شدید ممکن است به جوانههای انتهایی آسیب بزند. قرارگیری در محلهای دارای اختلاف دمای شب و روز ملایم به رنگگیری بهتر برگها در پاییز کمک میکند.
رطوبت و نیاز آبی
نایسا جنگلی به رطوبت نسبی متوسط تا بالا و خاک همیشه کمی مرطوب نیاز دارد. این درخت به خشکی طولانیمدت حساس است و در صورت کمبود آب، ریزش زودرس برگ و کاهش رشد را نشان میدهد. آبیاری منظم در سالهای اولیه استقرار بسیار مهم است. در اقلیمهای خشک، استفاده از مالچ آلی برای حفظ رطوبت خاک و کاهش تبخیر توصیه میشود.
نور و شدت تابش
این گونه در آفتاب کامل تا نیمسایه رشد میکند، اما برای رنگ پاییزی درخشان، آفتاب کامل ترجیح داده میشود. در مناطق بسیار گرم، دریافت نور شدید در بعدازظهر میتواند تنش گرمایی ایجاد کند؛ بنابراین کاشت در مکانی با سایه بعدازظهر یا کنار درختان بلندتر گزینه مناسبی است. در نیمسایه، رشد قابل قبول است اما تراکم تاج و شدت رنگ برگها کاهش مییابد.
خاک، زهکش و pH
نایسا جنگلی خاکهای عمیق، مرطوب، با زهکش خوب و بافت لومی یا لومیرسی را ترجیح میدهد. این گونه نسبت به خاکهای کمی اسیدی (pH حدود ۵ تا ۶/۵) سازگاری بالایی دارد و در خاکهای قلیایی دچار زردی برگ و کاهش رشد میشود. خاکهای متراکم و غرقابی ماندگار برای ریشهها نامناسب است؛ با این حال رطوبت یکنواخت بدون آبماندگی ایدهآل است. افزودن مواد آلی مانند کمپوست به بهبود ساختمان خاک و توسعه بهتر ریشه کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :