نام علمي
Citrus australasica
نام لاتين
Australian finger lime
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Citrus australasica با نام رایج «لیمو انگشتی استرالیایی» در خانواده Rutaceae (تیره سدابیان) قرار میگیرد؛ خانوادهای که بسیاری از مرکبات اقتصادی را نیز شامل میشود. این گونه در جنس Citrus طبقهبندی میشود و از نظر فرگشتی در گروه مرکباتِ بومی استرالیا جای میگیرد که با تنوع بالای شکل میوه و ترکیبات معطر شناخته میشوند.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
این گیاه بومی بخشهایی از شرق استرالیا، بهویژه نواحی ساحلی و پسکرانهای کویینزلند و نیو ساوت ولز است. زیستگاه معمول آن در جنگلهای بارانی نیمهگرمسیری و حاشیههای جنگلی مرطوب است؛ جایی که خاکها معمولاً دارای ماده آلی و زهکشی مناسباند و رطوبت نسبی بالاتر از مناطق داخلی حفظ میشود. تحمل سایهپسندی نسبی در مراحل جوانی و سازگاری با ریزاقلیمهای مرطوب از ویژگیهای بومشناختی مهم آن است.
ویژگیهای علمی برجسته
میوهها کشیده و انگشتیشکلاند و بافت درونی آنها شامل وزیکولهای آبدار جدا از هم است که ظاهری شبیه «مرواریدهای مرکباتی» ایجاد میکند. این ساختار به پخش عطر و اسیدیته کمک میکند و از نظر مطالعه ریختشناسی میوه در مرکبات اهمیت دارد. تنوع ژنتیکی بالا در جمعیتهای وحشی این گونه را به منبعی ارزشمند برای بهنژادی و پژوهشهای سازگاری محیطی تبدیل کرده است.
تاریخچه و گسترش کشت
لیمو انگشتی از دیرباز در زیستبومهای بومی استرالیا حضور داشته و بعدها با توجه به ویژگیهای حسی و ترکیبات معطر، توجه باغبانی و پژوهشی را جلب کرد. در دهههای اخیر، کشت آن در مناطق مناسب اقلیمی و برنامههای اصلاحی برای انتخاب ارقام با کیفیت میوه بهتر گسترش یافته است. امروزه این گونه هم از منظر حفاظت تنوع زیستی و هم از منظر اقتصاد گیاهان باغی اهمیت دارد.
![لیمو انگشتی استرالیایی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل
خاک مورد نياز
خاک های حاصلخیز و دارای مواد آلی کافی
|
درخت "فینگر لایم استرالیایی" یا "لیمو انگشتی استرالیایی" درختی کوچک یا درختچه ای خاردار، بومی زمین های پست نواحی نیمه گرمسیری و جنگل های بارانی در استرالیا هستند. این گیاهان دارای میوه های خوراکی که پتانسیل تولید به عنوان یک محصول اقتصادی را دارند، می باشند.
فینگر لایم استرالیایی از خانواده سدابیان (Rutaceae) و جنس مرکبات یا سیتروس (Citrus) می باشد. این گیاه حدود 2 تا 7 متر ارتفاع دارد. برگ ها کوچک، به طول 1 تا 6 سانتیمتر و پهنای 3 تا 25 میلیمتر، صاف و بدون کرک، با انتهای دندانه دار و نوک کنگره دار می باشند.
گل ها به رنگ سفید، با گلبرگ هایی به طول 6 تا 9 میلیمتر دیده می شوند. میوه ی این گیاه استوانه ای شکل به طول 4 تا 8 سانتیمتر، در برخی موارد دارای کمی انحنا و به رنگ های متنوع از صورتی تا سبز تیره می باشند. این میوه به اندازه یک سوسیس و دارای پوستی شبیه لیمو می باشد.
زمان گلدهی آنها از اواخر پاییز تا تابستان است. برداشت میوه ها نیز معمولاً در فصل تابستان و پاییز انجام می شود. به محض برش زدن پوست میوه دانه های پر آب لیمو مثل تخم های خاویار از داخل میوه بیرون می زند.
![Australian finger lime]()
شرایط محیط رشد
این گیاه در جنوب شرق کوئیزیلند و بخش های شمالی ولز در دامنه گسترده ای از خاک ها یافت می شود. نهال لیمو انگشتی یک بار کاشته و تا 15 سال قادر به رشد و میوه دهی می باشد. این گیاه آبدوست است و به دوره های منظم و کوتاه آبیاری نیاز دارد.
در نواحی معتدل با خاک های لومی عمیق و آبیاری کافی، بهترین رشد را خواهند داشت. خاک مورد نیاز این گیاه باید کمی اسیدی بوده و دارای بیشترین سطح مواد آلی و غنی از مواد غذایی باشد. استفاده از مالچ و رژیم آبیاری مناسب در طول فصل بهار برای نگهداری آب در طول تابستان و نیز انجام هرس سالیانه ی سبک در طول زمستان برای رشد این گیاهان مفید می باشد.
![Citrus australasica]()
مقابله به آفات لیمو انگشتی استرالیایی
آفات رایج لیمو انگشتی استرالیایی
در Citrus australasica آفات مکنده مانند شتهها، شپشکهای آردآلود و سپردار و نیز کنهها باعث پیچیدگی برگ، ترشح عسلک و رشد کپک دودهای میشوند. پایش هفتگی پشت برگها و سرشاخههای جوان برای تشخیص زودهنگام ضروری است.
برای کنترل، ابتدا روشهای غیرشیمیایی بهکار ببرید: حذف سرشاخههای شدیداً آلوده، شستوشوی شاخوبرگ با آب، و استفاده از صابون حشرهکش یا روغنهای معدنی/ولک در زمانهای خنک روز. حفظ دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها و بالتوریها با پرهیز از سموم پایروتروئیدی به کاهش جمعیت آفات کمک میکند.
امراض مهم و نشانهها
پوسیدگی ریشه و طوقه (معمولاً فیتوفتورا) با زردی عمومی، ریزش برگ و پوسیدگی طوقه همراه است و در خاکهای سنگین تشدید میشود. بیماریهای قارچی برگی مانند لکهبرگی و آنتراکنوز میتوانند لکههای تیره و ریزش برگ ایجاد کنند. تهویه ضعیف و خیسماندن طولانی برگها ریسک را بالا میبرد.
روشهای پیشگیری و مدیریت
مهمترین اقدام، مدیریت آب و زهکشی است: آبیاری بر اساس نیاز، اجتناب از ماندابی، و استفاده از بستر سبک. برگهای آلوده را جمعآوری و حذف کنید و هرس را برای افزایش گردش هوا انجام دهید. در صورت تداوم بیماری، طبق برچسب و با نظر کارشناس از قارچکشهای مسی برای لکهبرگی و از ترکیبات مناسب فیتوفتورا (مانند فسفیتها) بهصورت هدفمند استفاده شود.
![لیمو انگشتی استرالیایی]()
نحوه تکثیر لیمو انگشتی استرالیایی
ازدیاد آنها به وسیله کشت بذرها و یا پیوند شاخه یا جوانه صورت می گیرد. لیمو انگشتی گیاهی کند رشد است و در صورت کشت بذرها ممکن است نهال های بذری کشت شده حدود 15 سال پس از کشت، بالغ گشتده و تولید میوه کنند. روش دیگر تکثیر این گیاه استفاده از قلمه های چوب نیمه سخت می باشد که گیاه در این روش نیز مانند روش کشت بذر، کند رشد خواهد بود. استفاده از هورمون های ریشه زایی، به رشد بهتر قلمه ها کمک خواهد کرد.
لیمو انگشتی یکی از میوه های سرشار از ویتامین C و پتاسیم و همچنین دارای محتوای آب بالاست. پوست لیمو انگشتی در تهیه سالاد استفاده می شود و خود میوه را نیز بصورت تازه می خورند و یا از آن نوشیدنی تهیه می شود. همچنین برای طعم دادن به غذا نیز استفاده می شود. میوه ها دقیقاً دارای طعم و مزه ی لیمو هستند اما بخش خوراکی داخل میوه مانند خاویار است و برای تزیین روی سالاد و غذاهای دریایی به وفور استفاده می شود.