نارنج؛ مرکب خوش‌عطر و پرکاربرد برای عرق نارنج و مربا

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/06/15
نارنج؛ مرکب خوش‌عطر و پرکاربرد برای عرق نارنج و مربا
نارنج (*Citrus aurantium*) درختچه/درختی همیشه‌سبز از خانوادهٔ Rutaceae است که در اقلیم‌های نیمه‌گرمسیری بهترین رشد را دارد. **شرایط رشد**: دمای مطلوب حدود ۱۵–۳۰°C بوده و به یخبندان‌های شدید حساس است؛ رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا و خاک با زهکشی مناسب را می‌پسندد. **نور**: آفتاب کامل تا نیم‌سایه (برای گل‌دهی و میوه‌دهی، نور کامل بهتر است). **بومی و زیستگاه**: منشأ آن جنوب‌شرق آسیا دانسته می‌شود و امروزه در نواحی مدیترانه‌ای و شمال و جنوب ایران (به‌ویژه گیلان، مازندران و فارس) کشت و گاه طبیعی‌شده است. **ویژگی‌های ظاهری**: برگ‌ها چرمی و براق، بیضی‌شکل با دمبرگ بال‌دار؛ گل‌ها سفید و بسیار معطر؛ میوه گرد با پوست ضخیم و نارنجی‌رنگ و طعم ترش–تلخ. **نام‌های رایج**: در ایران «نارنج»؛ در جهان “Bitter orange” یا “Seville orange”. **شهرت کاربردی**: اسانس شکوفهٔ نارنج (نِرولی) و اسانس برگ (پِتی‌گرین) در عطرسازی بسیار شناخته‌شده‌اند.

Nargil_Citrus aurantium
نام علمي
Citrus aurantium
نام لاتين
Bitter orange
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی : نارنج هیبریدی بین Citrus maxima و Citrus reticulata می باشد. اکثر گونه های نارنج برای روغن های ضروری آن استفاده می شود. در عطرسازی نیز کاربرد فراوانی دارد. نارنج در گروه گیاهان دارویی نیز قرار می گیرد زیرا ترکیبات فعال شناخته شده ای در این بحث دارد. در فصل بهار درختان نارنج ، شكوفه و گل سفيد معطري ميدهند كه بهار نارنج ناميده مي شود. در ايران، شهرهاي شيراز ، ساری و بابل مراكز بدست آوري بهار نارنج در بهار است .

نارنج

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری :درخت نارنج یک گیاه همیشه سبز بوده و ارتفاع آن تا 9 متر نیز می رسد. گل ها سفید و دوجنسی بوده و هم بصورت آپوماتیک و هم با کمک حشرات گرده افشانی می شود. نارنج میوه درختی بزرگ و زیبا با برگ هایی بزرگتر و خوشبوتر از برگهای درخت لیمو است. در بعضی مناطق در تمام فصول سال می‌توان میوه نارنج را برروی درخت دید. برگهای آن چرمی و به رنگ سبز تیره می باشد.

Bitter orange


بيشتر مطالعه کنيد :


شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز نارنج
معتدل تا گرم
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز نارنج
مرطوب
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه نارنج
زیاد
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز نارنج
سنگین، غنی و زهکش دار

شرایط محیط رشد: درخت نارنج در خاک های لومی و سنگین رشد خوبی خواهد داشت. بهترین رشد را همچنین در خاک هایی که زهکشی خوبی داشته باشند خواهد داشت. در شرایط سایه رشد خوبی نخواهد داشت. از لحاظ رطوبت خاک ، خاک های مرطوب را ترجیح می دهد.

Citrus aurantium

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردهای صنعتی: نارنج بطور وسیعی بعنوان پایه برای پیوند سایر مرکبات شیرین مورد استفاده قرار می گیرد. میوه و برگ های نارنج کف تولید می کنند و در ترکیب صابون ها مفید واقع می شوند. چوب محکم و سفید رنگ نارنج در صنایع چوبی نیز کاربرد داشته و از آن در ساخت چوب بیسبال در کوبا استفاده می شود. در رایحه درمانی، روغن های ضروری نارنج برای پوست و تقویت تنفس استفاده می گردد. از این شکوفه ها مربای لذیذی تهیه می‌شود که خواص مفید شکوفه را دارد. شکوفه نارنج طبیعت گرم و خشک داشته و بوییدن آن شادی آور، تقویت کننده مغز و از بین برنده آبریزش بینی است. نارنج در رفع اختلالات عصبي و درمان تپش قلب موثر و بي خوابي. می باشد. بهار نارنج در عطر سازي ،ساختن اسانس و تهيه مربا ، كاربرد دارد. از آب نارنج برای خوشبو کردن و بهبود طعم غذا استفاده می‌شود.. در درمان ناراحتی‌های معده از مربای آن استفاده می‌شود.درخت نارنج مادر مرکبات است و پایه بسیار خوبی جهت پیوند شاخه‌های نارنگی و یا پرتقال است. فشار خون و ضربان قلب را زیاد می‌کند. به علاوه در رفع دردهای ناشی از گیرافتادن باد در روده بزرگ هم مفید است.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - نارنج

مقابله به آفات نارنج

آفات مهم نارنج

مهم‌ترین آفات Citrus aurantium شامل شپشک‌ها، مینوز برگ، شته‌ها و مگس میوه است. شپشک نرم و شپشک آردآلود با مکیدن شیره، زردی برگ و ریزش میوه را سبب می‌شوند. مینوز برگ نارنج لارو حشری است که با ایجاد دالان در برگ‌ها، فتوسنتز را کاهش می‌دهد. شته‌ها روی برگ‌های جوان تجمع یافته و باعث پیچیدگی برگ و انتقال ویروس می‌شوند. مگس میوه لارو خود را در بافت میوه قرار داده و پوسیدگی داخلی ایجاد می‌کند.

روش‌های کنترل آفات

مدیریت تلفیقی آفات (IPM) برای نارنج توصیه می‌شود. استفاده از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها علیه شته و شپشک، نصب تله‌های زرد چسبنده برای پایش شته و مگس میوه، و حذف میوه‌ها و شاخه‌های آلوده از اقدامات کلیدی است. روغن‌های معدنی در زمستان برای کاهش جمعیت شپشک مؤثرند؛ در صورت ضرورت، مصرف هدفمند حشره‌کش‌های اختصاصی و کم‌خطر طبق توصیه کارشناس گیاه‌پزشکی انجام می‌شود.

بیماری‌های مهم و مقابله

بیماری‌های قارچی مانند گموز (Phytophthora) باعث ترشح صمغ از طوقه و زوال درخت می‌شوند. تهویه خوب خاک، زهکشی مناسب و پرهیز از آبیاری غرقابی برای پیشگیری حیاتی است. ضدعفونی نهال‌ها، استفاده از پایه‌های مقاوم، حذف و سوزاندن شاخه‌های خشک و در موارد شدید، کاربرد قارچ‌کش‌های سیستمیک تحت نظر کارشناس توصیه می‌شود.

نارنج

نحوه تکثیر نارنج

نحوه تکثیر گیاه: بذرهایی که میوه ی حامل آنها کاملا رسیده باشد در گلخانه خوب جوانه می زنند. در زمستان در گلخانه بکارید. جوانه زنی در حدود دو تا سه هفته اتفاق می افتد. این عمل بایستی در دمای 13 درجه سانتی گراد انجام گیرد. گیاهچه ها به عارضه مرگ گیاهچه حساس بوده و باید همگام آبدهی دقت نمود و نیز محل آنها باد خور داشته باشد تا هوای آنجا تهویه گردد. گیاهچه هایی کا حاصل بذر هستند بیماری یا ویروسی را حمل نمی کنند. هنگامی که به اندازه ی دلخواه رسیدند، نهال ها را برداشته و به گلدانها انتقال می دهند. اگر بعنوان پایه پرورش داده شود باید روی آن پیوند زده شود.

Bitter orange

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس مرکبات و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره مرکبات - سدابیان - مرکبات - مرکبات و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.47 از ۵، بر اساس 151 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

شیما ایرانمهر 1391/08/17
سلام من در آپارتمان در کرج زندگی می کنم و 6 ماه پیش نهال نارنج از شیراز خریدم روش نگهداری (میزان آب دادن و دما و...) رو نمیدونم ،البته تا الان در بالکن بود الان که هوا سرد شده نمی دونم کجا براش مناسبه و میزان دقیق آبیاریش رو نمیدونم برا همین خیلی رشد نکرده.
لطفا راهنمایی کنید.
محمد جواد همایونی 1394/02/19
با سلام دقیقا سال چهارم است که درخت نارنج در باغچه حیاط منزل دارم و با توجه به شرایط دمای قم در زمستان درخت  را با پلاستیک محصور میکنم تا از یخ زدگی در امان باشد و تا کنون خوشبختانه سرسبز و سرحال بوده ولی تا کنون گل نداده است و از کود جیوانی و آهن برای درختان و گیاهان استفاده میکنم. علت گل ندادن را نمیدانم. ضمنا درخت لیمو ترش نیز در منزل داریم و 3 سالی که بوده مرتب میوه میدهد و مشکلی ندارد.
مصطفی صالح گوهری 1398/12/17
سلام و درود به دوستداران گل و گیاه



من چند روز پیش در حیاط منزل یکی از اقوام یک درخت نسبتاً بزرگ نارنج دیدم که برگهای آن زرد شده و میوه های آن هم بسیار کوچک شده بود (در حد و اندازه گردو) و البته به تعداد بسیار زیادی میوه داشت. وقتی که سوال کردم، گفتند که تا سال قبل هیچ مشکلی نداشته و میوه های آن هم بزرگ بوده اند. می خواستم اگر لطف کنید به من بگویید که برای این درخت چه کار می شه کرد؟ چند روزیه که فکرم رو مشغول کرده.



پیشاپیش از لطف شما سپاسگزارم.


elahe erami 1393/04/01
با سلام علت ریزش میوه های نارنج چی هستش.ایا نانو کود کلات خضرا پتاسیم مناسبه.
نوید 1396/06/11
با سلامچند سال پیش کنار باغچه یه خورده هسته نارنج کاشتم که سال های اول بوته کوچکی داشت اما کم کم رشد کرد. ولی تا کنون نه گل داده و قاعدتا نه میوه.علاوه بر درخت نارنج یک درخت انگور و یه درخت یاس هم در باغچه وجود دارد--- اول اینکه همینطور که در عکس مشخصه درخت ها در کنار هم رشد کردند. می خواستم ببنم که آیا نیازهست اینها را از هم جدا کنم و با فاصله بکارم؟ چطوری این کار را بکنم؟ کی و در چه زمانی از سال از هم جداشون کنم؟ تصویر ارسالی کاربر--- سوال دومم اینه که همین طور که در عکس دیگه مشخصه رشد نسبتا خوبی داشتند ولی تا کنون گل و میوه نداده می خواستم ببینم علتش چیه ؟ چه کودی مناسب گل دهی ومیوه دهی درخت نارنج هست؟ آیا نیاز به پیوند دارد؟تصویر ارسالی کاربربا تشکر

ثبت پرسش یا نظر جدید