نام لاتين
Silk Floss Tree
دانستنیهای علمی
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
درخت ابریشم پشمی با نام علمی Ceiba speciosa (همچنین با نام قدیمیتر Chorisia speciosa) عضوی از خانواده Malvaceae است که شامل بسیاری از گیاهان زینتی و اقتصادی مانند ختمیها و پنبه است. این گونه در تیره فرعی Bombacoideae قرار میگیرد و از نظر ریختشناسی با درختان نخلپنبهای (درختان ابریشمی) خویشاوندی نزدیک دارد. این گونه یکی از شناختهشدهترین نمایندگان جنس Ceiba در فضاهای شهری و باغها است.
جنس Ceiba و ویژگیهای شاخص
جنس Ceiba شامل درختان بزرگ، برگریز و اغلب خاردار مناطق گرمسیری قاره آمریکا و آفریقا است. بسیاری از گونههای این جنس به دلیل تنه بادکرده و توانایی ذخیره آب، به عنوان درختان «بطریشکل» شناخته میشوند. وجود خارهای مخروطی روی تنه و شاخهها یکی از ویژگیهای تشخیصی مهم در بسیاری از گونههای Ceiba، از جمله Ceiba speciosa است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه طبیعی Ceiba speciosa جنوب آمریکا است، بهویژه شمال آرژانتین، پاراگوئه، جنوب برزیل، اوروگوئه و بخشهایی از بولیوی. این گونه از آنجا به بسیاری از مناطق گرم و نیمهگرم دنیا، از جمله حاشیه مدیترانه، خاورمیانه، آفریقای شمالی و بخشهایی از آسیا و اقیانوسیه، معرفی شده است. در بسیاری از این مناطق، درخت بیشتر به عنوان گونهای زینتی کاشته میشود تا عنصر بومی اکوسیستم.
زیستگاه و بومشناسی
در زیستگاه طبیعی، این درخت در جنگلهای نیمهبرگریز گرمسیری، حاشیه جنگلها و نواحی باز با خاک نسبتاً عمیق و زهکشی خوب رشد میکند. تحمل دورههای کوتاه خشکی و توانایی ذخیره آب در تنه باعث شده است که با اقلیمهای دارای فصل خشک مشخص سازگار باشد. گلهای بزرگ و نمایان این گونه منبع مهم شهد برای حشرات و پرندگان گردهافشان هستند و نقش بومشناختی آن در شبکه گردهافشانی مناطق بومی قابل توجه است.
تاریخچه شناخت و استفاده
این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان اروپایی از آمریکای جنوبی توصیف شد و به سرعت در باغهای گیاهشناسی و سپس فضاهای شهری سراسر جهان رواج یافت. الیاف پشمی موجود در کپسول میوه آن که شبیه کاپوک است، به طور محدود برای پر کردن بالشت و عایق به کار رفته است. جذابیت اصلی Ceiba speciosa در تاریخ کشت گیاهان، رنگآمیزی چشمگیر گلها و تنه خاردار و بطریشکل آن است که آن را به موضوع مطالعات زیباییشناسی و ریختشناسی گیاهی تبدیل کرده است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک سبک تا متوسط با زهکشی بسیار خوب، شنی یا لومی، با pH خنثی تا کمی اسیدی (حدود 6 تا 7.5)
|
ساقه و تنه
Ceiba speciosa درختی برگریز با تنه قطور و اغلب بطریشکل است. قطر تنه در درختان بالغ میتواند به بیش از ۱ متر برسد و در بخش میانی کمی متورم میشود. پوست تنه در جوانی سبز مایل به خاکستری است و بهدلیل وجود کلروفیل، در فتوسنتز مشارکت میکند؛ با افزایش سن به خاکستری تا قهوهای تیره تغییر رنگ میدهد. سطح ساقه و شاخهها بهطور مشخص پوشیده از خارهای هرمیشکل و نسبتاً درشت است که رنگی سبز تا خاکستری دارند و نقش حفاظتی در برابر علفخواران ایفا میکنند.
برگها
برگهای Ceiba speciosa کفدستی مرکب هستند و از چند برگچه باریک تشکیل شدهاند. هر برگ معمولاً شامل ۵ تا ۷ برگچه است که به صورت شعاعی از انتهای دمبرگ گسترش مییابند. طول هر برگچه میتواند به ۱۰–۱۵ سانتیمتر برسد و شکل آنها نیزهای تا خطی–بیضوی با رأس باریک است. رنگ برگها سبز روشن تا سبز تیره و سطح آنها کمی براق است. حاشیه برگچهها اغلب صاف و بدون دندانه است و دمبرگ نسبتاً بلند، برگها را از ساقه فاصله میدهد. در فصل خشک، درخت اغلب خزان میکند و تاج آن تقریباً عاری از برگ میشود.
گلها
گلهای درخت ابریشم پشمی بسیار درشت، نمایان و زینتی هستند. قطر هر گل حدود ۱۰–۱۵ سانتیمتر است و پنج گلبرگ بلند و صاف دارد که در انتها باز و کمی برگشته میشوند. رنگ گلها معمولاً صورتی تا ارغوانی با مرکز روشنتر مایل به کرم یا سفید است و روی گلبرگها ممکن است لکهها یا رگههای تیرهتر دیده شود. سطح داخلی گلبرگها کمی مخملی است. پرچمها فراوان و برجستهاند و در مرکز گل دستهای سفید تا زرد تشکیل میدهند. گلها پیش از برگدهی کامل یا همزمان با آن روی شاخههای انتهایی ظاهر میشوند.
میوه و بذر
میوهها کپسولهای دوکی تا تخممرغیشکل به طول حدود ۱۰–۲۰ سانتیمتر هستند که در ابتدا سبز و در زمان رسیدن قهوهای میشوند. با شکاف میوه، تودهای از الیاف سفید و پنبهمانند نمایان میشود. این الیاف، بذرهای قهوهای کوچک را در بر میگیرند و ظاهر «ابریشمی–پشمی» شاخص گونه را ایجاد میکنند.
شرایط محیط رشد
شرایط دمایی مناسب
درخت ابریشم پشمی (Ceiba speciosa) گیاهی گرمادوست است و در مناطق معتدل گرم تا نیمهگرمسیری بهترین رشد را دارد. دمای ایدهآل برای رشد آن حدود ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است. این گیاه تحمل سرما و یخبندان را ندارد و دماهای کمتر از ۲- درجه به بافتهای جوان آسیب میزند. در مناطق سرد، کاشت در مکانهای محافظتشده یا استفاده از پوشش زمستانه توصیه میشود.
نور و محل کاشت
Ceiba speciosa برای رشد مطلوب به نور کامل خورشید نیاز دارد و بهتر است روزانه حداقل ۶ ساعت نور مستقیم دریافت کند. سایهی زیاد موجب کاهش رشد و کاهش گلدهی میشود. این درخت برای فضاهای باز مانند باغها، بوستانها و حاشیهی خیابانها مناسب است، اما باید فاصلهی کافی از ساختمانها و تأسیسات زیرزمینی رعایت شود زیرا ریشههای آن میتوانند گسترده شوند.
رطوبت و نیاز آبی
این گونه نسبتاً مقاوم به خشکی است و پس از استقرار، به آبیاری متوسط نیاز دارد. آبیاری عمیق و با فواصل منظم، بهویژه در فصل رشد، بهترین نتیجه را میدهد. در خاکهای سنگین، آبیاری بیش از حد میتواند موجب پوسیدگی ریشه شود. در مناطق با رطوبت نسبی متوسط تا کم نیز بهخوبی سازگار میشود، اما تهویهی مناسب اطراف تنه و شاخسار برای پیشگیری از بیماریهای قارچی اهمیت دارد.
خاک و زهکش
بهترین بستر برای Ceiba speciosa خاکی لومی، سبک تا متوسط، با زهکش بسیار خوب است. این درخت خاکهای کمی قلیایی را تحمل میکند، اما در خاکهای خیلی فشرده یا غرقابشونده دچار ضعف رشد میشود. افزودن مواد آلی مانند کمپوست به بهبود ساختمان خاک و افزایش نگهداشت رطوبت بدون ایجاد ماندآب کمک میکند. pH حدود ۶/۵ تا ۷/۵ برای جذب بهینهی عناصر غذایی مناسب است.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس درخت پنبه و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره پنیرک و جنس های آن