۱۴۰۴ ششم دی

درخت ابریشم پشمی سفید

این گیاه با نام علمی Ceiba insignis و نام مرسوم (White Silk Floss Tree) که به فارسي درخت ابریشم پشمی سفید ناميده ميشود، گياهي از خانواده Malvaceae بومي بومی آمریکای جنوبی، به‌ویژه پرو، بولیوی و اکوادور، در نواحی نیمه‌خشک و گرمسیری مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک شنی یا لومی با زهکشی بسیار خوب، مقاوم به خشکی پس از استقرار، با pH خنثی تا کمی اسیدی (حدود 6 تا 7.5)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و ویژگی‌های گیاهشناسی

Ceiba insignis که به «درخت ابریشم پشمی سفید» شناخته می‌شود، متعلق به خانواده Malvaceae و جنس Ceiba است. این گونه پیش‌تر در خانواده Bombacaceae طبقه‌بندی می‌شد، اما در بازنگری‌های مولکولی در Malvaceae ادغام شد. درختی است برگریز، با رشد نسبتاً سریع و قامتی که در زیستگاه طبیعی می‌تواند به بیش از ۱۵ متر برسد. تنه اغلب ضخیم و در جوانی دارای خارهای مخروطی است که نقش حفاظتی در برابر علف‌خواران دارد.

منطقه بومی و گستره پراکنش

زادبوم اصلی Ceiba insignis نواحی خشک و نیمه‌خشک آمریکای جنوبی، به‌ویژه بخش‌هایی از پرو، اکوادور و شمال‌غرب آرژانتین است. این گونه به‌طور خاص با جنگل‌های خشک فصلی و نواحی حاشیه‌ای جنگل‌های گرمسیری سازگار شده است. به دلیل تحمل نسبی به خشکی، در برخی مناطق دیگر جهان با اقلیم مدیترانه‌ای یا نیمه‌خشک نیز به‌عنوان گونه زینتی کاشته شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Ceiba insignis معمولاً در خاک‌های نسبتاً سبک تا متوسط، با زهکش خوب و بارش سالانه محدود رشد می‌کند. ریشه عمیق آن امکان دسترسی به منابع آب زیرسطحی را فراهم می‌کند. گل‌های درشت و نمایان، که اغلب پیش از ظهور کامل برگ‌ها باز می‌شوند، برای جذب گرده‌افشان‌ها از جمله پرندگان و حشرات بزرگ اهمیت دارند. این درخت در ساختار جنگل‌های خشک به‌عنوان گونه‌ای شاخص و ایجادکننده سایه و ریززیستگاه برای سایر ارگانیسم‌ها نقش دارد.

تاریخچه، کاربردهای سنتی و مطالعات علمی

اعضای جنس Ceiba در فرهنگ‌های بومی آمریکای لاتین معمولاً در اسطوره‌ها و باورهای محلی جایگاه ویژه‌ای داشته‌اند و گاهی به‌عنوان درختان مقدس شناخته می‌شوند. الیاف پشمی مانند موجود در نیام‌های میوه برخی گونه‌های Ceiba برای پرکردن بالش و عایق استفاده می‌شده است، هرچند در Ceiba insignis این استفاده کمتر گزارش شده است. در سال‌های اخیر، این گونه به دلیل سازگاری با گرما و کم‌آبی، در پژوهش‌های مرتبط با فضای سبز شهری و تنوع ژنتیکی درختان مناطق خشک مورد توجه قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و تنه

Ceiba insignis دارای تنه‌ای ضخیم، استوانه‌ای و بطری‌مانند است که در سنین جوانی نسبتاً صاف و سبز روشن بوده و با افزایش سن به رنگ خاکستری تا قهوه‌ای متمایل می‌شود. سطح تنه پوشیده از خارهای مخروطی، نوک‌تیز و نسبتاً بزرگ است که به صورت پراکنده یا متراکم قرار گرفته‌اند و نقش حفاظتی در برابر علف‌خواران دارند. قطر تنه در شرایط مناسب می‌تواند به چند ده سانتی‌متر برسد و به دلیل ذخیره آب در بافت پارانشیمی، ظاهری متورم و پرحجم پیدا می‌کند.

شاخه‌ها و آرایش تاج

شاخه‌ها نسبتاً ضخیم، شکننده و به صورت افقی یا مایل گسترش می‌یابند و تاجی نامنظم اما باز ایجاد می‌کنند. درخت در زمان گلدهی بخش زیادی از برگ‌ها را از دست می‌دهد و شاخه‌های تقریباً عریان، گل‌ها را به خوبی نمایان می‌سازند. رنگ شاخه‌های جوان سبز تا سبز مایل به خاکستری است و ممکن است خارهای کوچکتر از تنه نیز بر روی آنها دیده شود.

برگ‌ها

برگ‌ها مرکب کف‌دستی و متشکل از 5 تا 7 برگچه باریک و نوک‌تیز هستند. هر برگچه به شکل نیزه‌ای، با حاشیه صاف و طولی حدود چند سانتی‌متر دیده می‌شود. سطح برگچه‌ها سبز تیره در رو و کمی روشن‌تر در زیر است. دمبرگ نسبتاً بلند بوده و برگ‌ها به صورت مارپیچی روی شاخه‌ها قرار می‌گیرند. در فصل خشک، ریزش قابل توجه برگ‌ها رخ می‌دهد و درخت نیمه‌برگ‌ریز تا کاملاً برگ‌ریز می‌شود.

گل‌ها

گل‌های Ceiba insignis درشت، نمایان و بسیار زینتی هستند و معمولاً پیش از ظهور مجدد برگ‌ها بر روی شاخه‌های عاری از برگ ظاهر می‌شوند. جام گل دارای 5 گلبرگ گوشتی، نسبتاً ضخیم و کشیده است. رنگ گلبرگ‌ها عمدتاً سفید خامه‌ای تا سفید مایل به صورتی بوده و در قاعده ممکن است لکه‌ها یا رگه‌های زرد و کرم دیده شود. مرکز گل دارای پرچم‌های متعدد با گرده فراوان است که به گرده‌افشانی توسط حشرات و گاه پرندگان کمک می‌کنند. قطر هر گل می‌تواند به چند سانتی‌متر برسد و به دلیل تضاد رنگی با شاخه‌های تیره، جلوه‌ای برجسته بر روی درخت ایجاد می‌کند.

شرایط نگهداری درخت ابریشم پشمی سفید

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک شنی یا لومی با زهکشی بسیار خوب، مقاوم به خشکی پس از استقرار، با pH خنثی تا کمی اسیدی (حدود 6 تا 7.5)

دمای مناسب و محدوده تحمل

Ceiba insignis گیاهی گرمادوست است و در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. این درخت در کوتاه‌مدت می‌تواند دماهای حدود ۱۰ درجه را تحمل کند، اما در برابر یخبندان و دمای زیر ۵ درجه حساس است. برای کاشت در فضای باز، مناطق بدون سرمای شدید زمستانی مناسب‌اند. در گلدان، در فصل سرد باید به فضای سرپوشیده و بدون یخ‌زدگی منتقل شود.

نور و شدت تابش

این گونه عاشق آفتاب مستقیم و نور فراوان است. در فضای باز، کاشت در مکانی با حداقل ۶ ساعت آفتاب مستقیم روزانه توصیه می‌شود. در محیط داخلی، بهترین مکان نزدیک پنجره جنوبی یا غربی با نور شدید است. کمبود نور موجب رشد علفی، کاهش استحکام ساقه و کاهش گل‌دهی می‌شود.

رطوبت هوا و آبیاری

Ceiba insignis به رطوبت نسبی معمول (۳۰–۵۰٪) سازگار است و به رطوبت هوای خیلی بالا نیاز ندارد. آبیاری باید متوسط و با خشکی میان دو آبیاری انجام شود. خاک نباید برای مدت طولانی خیس بماند، زیرا این گیاه نسبت به باتلاقی شدن و پوسیدگی ریشه حساس است. در زمستان، با کاهش رشد، میزان آبیاری را کم کنید.

خاک، زهکشی و بستر کاشت

مهم‌ترین نیاز این درخت، خاک با زهکشی عالی است. ترکیبی از خاک باغچه سبک، ماسه شسته و مقدار کمی کمپوست برای آن مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) ایده‌آل است. در گلدان، حتماً از گلدان دارای سوراخ خروج آب و لایه‌ای از شن یا لیکا در کف استفاده کنید تا از ماندن آب اضافی جلوگیری شود.

مکان کاشت و شرایط محیطی

این درخت برای فضاهای باز گرم، حیاط‌های آفتابی و باغ‌های سبک مدیترانه‌ای یا خشک‌پسند مناسب است. محیط باید گرم، آفتابی، با باد شدید محدود و خاک سبک باشد. کاشت در نقاط کم‌ارتفاع که آب باران جمع می‌شود مناسب نیست. در گلدان، انتخاب مکان ثابت و پرنور، با حداقل تنش دمایی و جابه‌جایی، به استقرار بهتر گیاه کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

درخت ابریشم پشمی (سیبا) درخت کاپوک

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

گل کاکائو ابوتیلون گل گاوپنبه‌ای دوریا گرندی فلوروس بونسای ختمی

  محسن شهاب الدین