این گیاه با نام علمی Ardisia escallonoides و نام مرسوم (Marlberry) که به فارسي آردیسیا مارلبری ناميده ميشود، گياهي از خانواده Primulaceae بومي بومی جنوب فلوریدا، کارائیب، آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی؛ بهطور طبیعی در جنگلهای گرمسیری و نیمهگرمسیری، زیر اشکوب جنگلها و مناطق مرطوب رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
دانستنیهای علمی
نام علمي
Ardisia escallonoides
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Ardisia escallonoides که در فارسی گاه با نام آردیسیا مارلبری یاد میشود، گونهای چوبی از تیره Primulaceae است. این گونه در گذشته در خانواده Myrsinaceae قرار میگرفت که امروزه در Primulaceae ادغام شده است. جنس Ardisia دارای بیش از ۵۰۰ گونه است و بهدلیل میوههای توپی و همیشهسبز بودن شناخته میشود. Ardisia escallonoides یکی از نمایندگان بخش گرمسیری این جنس در قاره آمریکا است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی Ardisia escallonoides آمریکای مرکزی و بخشهایی از کارائیب است. این گونه بهطور طبیعی در مکزیک (بهویژه یوکاتان)، بلیز، گواتمالا، کوبا، جامائیکا و برخی جزایر کارائیب رشد میکند. همچنین در فلوریدای جنوبی ایالات متحده بهعنوان گونه بومی یا دیرینهزیست گزارش شده است. گستره پراکنش آن عمدتاً در نواحی نیمهگرمسیری تا گرمسیریِ ساحلی و حاشیهای است.
زیستگاه و بومشناسی
Ardisia escallonoides عموماً در جنگلهای همیشهسبز ساحلی، جنگلهای آهکی کمارتفاع و حاشیه مانگروها دیده میشود. این گونه خاکهای آهکی و نسبتاً قلیایی با زهکش مناسب را ترجیح میدهد و نسبت به شوری ملایم مقاوم است. بوتهها یا درختچههای آن با تولید میوههای گوشتی، منبع غذایی مهمی برای پرندگان و برخی پستانداران کوچک بهشمار میآیند و در چرخه پراکنش بذر نقش دارند.
تاریخچه مطالعه و کاربردهای سنتی
گونههای جنس Ardisia از قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان اروپایی در جنگلهای گرمسیری آمریکا و آسیا توصیف شدهاند. Ardisia escallonoides نخستینبار در توصیفهای فلور آمریکای گرمسیری بهعنوان درختچهای زینتی و بومی سواحل کارائیبی ثبت شد. در برخی نواحی، از قسمتهای هوایی آن در طب سنتی محلی برای تهیه جوشاندههای ملایم استفاده میشده، هرچند دادههای فارماکولوژیک مدرن درباره این گونه محدود است و مصرف دارویی آن نیازمند احتیاط و پژوهشهای بیشتر است.
خصوصیات - معرفی
ساقه و فرم کلی گیاه
گیاه Ardisia escallonoides درختچهای همیشهسبز است که معمولاً به ارتفاع ۲ تا ۶ متر میرسد. ساقهها چوبی، نسبتاً راست و چندساقهای هستند و پوستی خاکستری تا قهوهای روشن با بافت نسبتاً صاف دارند. شاخهبندی گیاه متراکم و اغلب از بخشهای پایینی ساقه آغاز میشود و تاجی فشرده و نیمهگِرد ایجاد میکند. شاخههای جوان سبز تا سبز مایل به قهوهای بوده و با گذر زمان چوبی و ضخیمتر میشوند.
برگها
برگها ساده، چرمی و همیشهسبز هستند و معمولاً بهصورت متناوب روی ساقه قرار میگیرند. شکل برگها از بیضوی تا کشیده ـ بیضوی است و طول آنها حدود ۵ تا ۱۲ سانتیمتر و عرض آنها ۲ تا ۵ سانتیمتر است. سطح رویی برگها سبز تیره و براق و سطح زیرین آنها روشنتر و ماتتر است. حاشیه برگها صاف (بدون دندانه) و نوک آنها کمی تیز یا اندکی کشیده است. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگهای فرعی ظریف اما قابل مشاهدهاند.
گلها
گلهای Ardisia escallonoides کوچک، ستارهایشکل و عمدتاً سفید تا صورتی کمرنگ هستند. گلها معمولاً در خوشههای آویزان یا نیمهآویزان در انتهای شاخهها یا در زاویه برگ و ساقه ظاهر میشوند. هر گل دارای ۵ گلبرگ باریک تا نسبتاً پهن است که بهسمت عقب کمی باز میشوند. قطر گلها معمولاً بین ۶ تا ۱۰ میلیمتر است و پرچمهای زرد تا زرد مایل به نارنجی در مرکز گل جلوهی مشخصی دارند.
میوه و بذر
میوهها توتمانند، گرد تا اندکی بیضوی و ابتدا سبز رنگ هستند. با رسیدن میوه، رنگ آن به قرمز روشن تا قرمز تیره تغییر میکند. قطر میوهها معمولاً حدود ۵ تا ۸ میلیمتر است. میوهها براق و چشمگیر بوده و اغلب به صورت خوشهای روی شاخهها باقی میمانند. درون هر میوه معمولاً یک تا چند بذر نسبتاً سخت و گرد وجود دارد.
شرایط نگهداری آردیسیا مارلبری
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
|
دمای مناسب برای رشد آردیسیا مارلبری
گیاه Ardisia escallonoides بومی مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری است و در دمای معتدل بهترین رشد را دارد. بازه دمایی ایدهآل برای این گیاه حدود 18 تا 28 درجه سانتیگراد است. دمای کمتر از 10 درجه میتواند به برگها آسیب برساند و رشد را متوقف کند. نوسان شدید دما، بهویژه بین شب و روز، باید تا حد امکان کاهش یابد.
رطوبت و آبیاری
این گیاه رطوبتدوست است و در شرایطی با رطوبت نسبی 50 تا 70 درصد عملکرد بهتری دارد. خاک باید همواره کمی مرطوب باشد اما غرقآبی نشود. اجازه ندهید لایه بالایی خاک کاملاً خشک شود، ولی بین دو آبیاری، سطح خاک اندکی خشک گردد تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود. استفاده از زیرگلدانی سنگریزهدار و مهپاشی ملایم میتواند رطوبت اطراف گیاه را افزایش دهد.
نور مناسب
آردیسیا مارلبری نور روشن غیرمستقیم را ترجیح میدهد. قرار گرفتن در نور فیلترشده کنار پنجره شرقی یا شمالی ایدهآل است. نور مستقیم و شدید خورشید، بهخصوص در ظهر، باعث سوختگی برگها میشود. در محیطهای کمنور، گیاه رشد کندتر و تولید برگ و میوه کاهش مییابد.
خاک، زهکشی و تغذیه
این گیاه به خاکی با زهکشی مناسب و درعینحال نگهدارنده رطوبت نیاز دارد. مخلوطی از خاک برگ، کوکوپیت، پرلیت و مقدار کمی کمپوست بستر مطلوبی فراهم میکند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7) برای جذب بهتر عناصر غذایی مناسب است. در فصل رشد، استفاده ماهانه از کود کامل مایع با غلظت کم به تقویت برگها و میوهدهی کمک میکند، اما کوددهی در زمستان باید کاهش یابد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :