این گیاه با نام علمی Ambrosia dumosa و نام مرسوم (White Bursage) که به فارسي آمبروزیا بیابانی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Compositae بومي بومی بیابانهای جنوبغرب ایالات متحده و شمال مکزیک؛ بهویژه بیابانهای موهاوی و سونوران، در مناطق بسیار خشک و گرم رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک شنی یا سنگریزهای با زهکشی بسیار عالی؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای بسیار فقیر؛ pH خنثی تا کمی قلیایی حدود 6.5 تا 8
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
Ambrosia dumosa که در فارسی گاهی «آمبروزیا بیابانی» نامیده میشود، به خانواده Asteraceae (کاسنیان) تعلق دارد؛ همان خانوادهای که آفتابگردان و کاسنی در آن قرار دارند. این گونه در تیرهای قرار میگیرد که به تولید فراوان گرده و سازگاری بالا با تنشهای محیطی مشهور است. جنس Ambrosia شامل چندین گونه علفهرز آلرژیزا است که در مناطق خشک و نیمهخشک آمریکای شمالی گسترش یافتهاند.
پراکنش جغرافیایی و زیستگاه
Ambrosia dumosa بومی صحرای موهاوی و بخشهایی از صحرای سونورا در جنوبغرب ایالات متحده و شمال مکزیک است. این گیاه بهویژه در نواحی بسیار خشک، با بارندگی سالانه کمتر از ۱۵۰ میلیمتر، فراوان دیده میشود. رویشگاههای معمول آن دامنههای سنگلاخی، دشتهای شنی و بستر وارههای سیلابی با خاکهای سبک، قلیایی و فقیر از مواد آلی است. توانایی تشکیل ریشههای عمیق و گسترده، به آن امکان دسترسی به ذخایر آب زیرسطحی را میدهد.
ویژگیهای بومشناختی
این گونه یک درختچه کوتاهقد، خزانپذیر و بسیار مقاوم به خشکی است. برگها کوچک و دوشاخه بوده و سطح تبخیر را کاهش میدهند. Ambrosia dumosa یکی از عناصر کلیدی پوشش گیاهی بیابانی است و با تثبیت خاک و کاهش فرسایش بادی، در پایداری اکوسیستم نقش دارد. همچنین بهعنوان پناهگاه و منبع غذا برای بندپایان و برخی جانوران کوچک عمل میکند.
تاریخچه مطالعات و اهمیت علمی
Ambrosia dumosa از اواخر قرن نوزدهم در فلورهای صحرای موهاوی توصیف و مطالعه شد. پژوهشگران بومشناسی بیابانها از این گونه بهعنوان «مدل» برای بررسی سازوکارهای تحمل خشکی، رقابت ریشهای و تولید بذر در شرایط حدی استفاده کردهاند. این گیاه نمونهای مهم برای درک فرایندهای تکاملی در گیاهان مناطق فراخشک و راهبردهای بقا در برابر تغییرات اقلیمی است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی آمبروزیا بیابانی
آمبروزیا بیابانی (Ambrosia dumosa) درختچهای کوتاه، پرشاخه و کرویشکل است که معمولاً ارتفاع آن بین ۳۰ تا ۹۰ سانتیمتر متغیر است. فرم بوتهای متراکم آن باعث میشود تاج گیاه شبیه تودهای نیمکرهای و نسبتاً فشرده بهنظر برسد. رنگ کلی بوته بهعلت وجود کرکهای ریز، خاکستریـسبز و تا حدودی نقرهای است که به انعکاس نور و کاهش تبخیر کمک میکند.
ساقه و شاخهها
ساقههای اصلی چوبی، محکم و چندسالهاند و از پایه بهوفور منشعب میشوند. شاخههای جوان باریک، شکننده و اغلب شیاردار یا کمی خطدار هستند. رنگ ساقه از سبز مایل به خاکستری در سنین پایین به قهوهای خاکستری در شاخههای مسن تغییر میکند. سطح ساقهها اغلب با کرکهای بسیار ریز یا پوشش مومی ظریف پوشیده شده که بافتی خشن و مات به آنها میدهد.
برگها
برگها کوچک، دو یا چندباری شانهای (پرمانند) و کاملاً بریدهبریدهاند و به همین دلیل سطح تعرقکننده کاهش مییابد. طول برگ معمولاً بین ۵ تا ۱۵ میلیمتر است و هر برگ به چند لوب باریک تقسیم میشود. رنگ آنها خاکستریـسبز تا سبز کدر است و بهدلیل وجود کرکهای ریز، ظاهری مخملی یا پودری دارند. برگها عمدتاً متناوب روی ساقه قرار میگیرند و در شرایط خشکی شدید ممکن است کوچکتر یا کمشمارتر شوند.
گلآذین و گلها
آمبروزیا بیابانی گیاهی تکپایه با گلهای نر و مادهٔ جدا از هم روی یک بوته است. گلآذینهای نر به صورت خوشهها یا سنبلههای کوچک در انتهای شاخهها ظاهر میشوند و شامل گلهای ریز زرد مایل به سبز هستند که گرده فراوان تولید میکنند. گلهای ماده معمولاً در بخشهای پایینیتر شاخه، کوچکتر و کمتر جلب توجهاند و در میان برگها پنهان میمانند. فاقد گلبرگهای درشت و رنگیناند و عمدتاً از براکتهها و اندامهای زایشی تشکیل شدهاند.
میوه و بذر
میوهها فندقههای کوچک، سخت و فشردهاند که اغلب دارای برجستگیها یا خارکهای کوتاه روی سطح خود هستند. رنگ میوه در زمان رسیدن، قهوهای تا قهوهای تیره میشود. بذرها بسیار ریز، سبک و سازگار با پراکنش باد و جریانهای سطحی خاکاند و ساختار سخت میوه از جنین در برابر خشکی و دمای بالا محافظت میکند.
شرایط نگهداری آمبروزیا بیابانی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک سبک شنی یا سنگریزهای با زهکشی بسیار عالی؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای بسیار فقیر؛ pH خنثی تا کمی قلیایی حدود 6.5 تا 8
|
شرایط کلی محیط رشد Ambrosia dumosa
Ambrosia dumosa یا امبروسیا بوتهای یک گیاه بومی بیابانهای گرم و خشک است. این گونه به شرایط سخت کمآبی و تابش شدید خورشید کاملاً سازگار است و در زیستگاه طبیعی خود معمولاً روی شیبهای سنگلاخی و ماسهای رشد میکند. برای کشت موفق آن باید محیطی شبیه زیستگاه بیابانیاش فراهم شود.
دما و نیاز سرمایی–گرمایی
این گیاه دمای بالا را بهخوبی تحمل میکند و در تابستانهای بسیار گرم مناطق خشک نیز زنده میماند. بهترین رشد در دمای حدود ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد مشاهده میشود. دمای زیر صفر را تا حدی تحمل میکند، اما یخزدگی طولانیمدت میتواند به بافتهای جوان آسیب برساند؛ بنابراین مناطق با زمستانهای ملایم برای آن مناسبترند.
نور و شدت تابش
Ambrosia dumosa به نور کامل خورشید نیاز دارد. قرارگیری در آفتاب مستقیم حداقل ۶ تا ۸ ساعت در روز برای حفظ فرم بوتهای متراکم و رشد سالم ضروری است. سایهاندازی درختان یا ساختمانها میتواند باعث کاهش رشد، طویل شدن شاخهها و کاهش مقاومت گیاه به تنشهای محیطی شود.
رطوبت و آبیاری
این گونه مخصوص نواحی بسیار کمباران است و تحمل خشکی آن بسیار بالا است. رطوبت نسبی پایین برای آن مناسبتر است و در رطوبت بالای هوا احتمال بیماریهای قارچی افزایش مییابد. آبیاری باید بسیار محدود، با دورههای خشک طولانی بین دو آبیاری باشد؛ خاک همیشه خیس برای این گیاه مضر است.
خاک، زهکشی و شوری
بهترین بستر رشد، خاکهای سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب است. ایستابی آب در اطراف ریشهها مهمترین عامل شکست در کشت این گیاه است. خاکهای فقیر از نظر مواد آلی نیز قابلقبول هستند، زیرا امبروسیا بوتهای به کمغذایی سازگار است. تا حدی شوری خاک را تحمل میکند، اما تجمع نمک در سطح و اطراف ریشه باید با زهکشی کافی کنترل شود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :