نام علمي
Hymenoclea salsola
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خویشاوندی گیاه
Hymenoclea salsola که در فارسی به «بوته خرگوشی بیابانی» شناخته میشود، گیاهی گلدار از تیره Asteraceae (کاسنیان) است. این گونه به جنس Hymenoclea تعلق دارد که شامل چند بوته بومی مناطق خشک آمریکای شمالی است. از نظر خویشاوندی، با بسیاری از تیرهبوتههای بیابانی خانواده کاسنیان مانند Ambrosia قرابت دارد. ساختار بوتهای و شاخههای سبز و نازک آن سازگاریهای آشکار با اقلیمهای خشک را نشان میدهد.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی Hymenoclea salsola جنوب غرب ایالات متحده و شمال مکزیک است. این گونه در ایالات آریزونا، نوادا، کالیفرنیا و بخشهایی از یوتا و نیومکزیکو بهخوبی شناخته شده است. پراکنش طبیعی آن بیشتر در بیابانهای موهاوی، سونوران و گاهی گرGreat Basin دیده میشود و معمولاً به صورت لکهای و پراکنده در چشماندازهای بیابانی ظاهر میگردد.
زیستگاه و بومشناسی
این بوته در خاکهای شنی تا ریگزارهای نیمهمتراکم، دامنههای خشک، و حاشیه آبراهههای فصلی رشد میکند. توانایی تحمل خشکی شدید، دمای بالا و خاکهای کممواد غذایی از مهمترین ویژگیهای بومشناختی آن است. سیستم ریشهای عمیق و گسترده، به گیاه امکان میدهد از رطوبت لایههای زیرین خاک بهرهبرداری کرده و در تثبیت خاکهای سست و کاهش فرسایش بادی نقش ایفا کند.
تاریخچه پژوهش و اهمیت علمی
Hymenoclea salsola در سده نوزدهم توسط گیاهشناسان فعال در فلور آمریکای شمالی توصیف شد و بهتدریج بهعنوان یکی از نمادهای گیاهان بوتهای بیابانی شناخته شد. پژوهشها بر روی این گونه، اطلاعات ارزشمندی درباره سازگاریهای فیزیولوژیک گیاهان با تنش خشکی، شوری و گرما فراهم کرده است. همچنین، نقش آن در احیای زیستگاههای تخریبشده بیابانی، این گیاه را به مدلی مهم در مطالعات بوممهندسی و مرمت اکوسیستمهای خشک تبدیل کرده است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک و شنی یا ریگی با زهکشی عالی، تحملپذیر نسبت به خاکهای شور، با pH خنثی تا قلیایی
|
مشخصات کلی ظاهری
بوته Hymenoclea salsola گیاهی بوتهای، چندساله و بسیار شاخهدار است که قامت آن معمولاً بین ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر متغیر است. تاج بوته حالتی نیمکروی تا نامنظم دارد و انبوهی شاخهها ظاهری پرپشت ایجاد میکند. بافت کلی گیاه خشکپسند و سازگار با محیطهای بیابانی و شنی است.
ساقه و شاخهها
ساقه اصلی چوبی و قهوهای مایل به خاکستری بوده و در سنین بالا پوستهپوسته میشود. شاخههای جوان باریک، استوانهای، نسبتاً شکننده و به رنگ سبز تا سبز مایل به زرد هستند. سطح شاخهها ممکن است کمی شیاردار یا صاف و بدون کرک تا کمکرک باشد. انشعابهای متراکم و ریز، ساختاری ظریف و ظاهری بوتهزار مانند به گیاه میدهند.
برگها
برگها کوچک، باریک و اغلب نخمانند تا نیزهای شکل هستند و طول آنها معمولاً چند میلیمتر تا حدود ۲ سانتیمتر است. رنگ برگها سبز روشن تا سبز مایل به خاکستری است که به کاهش جذب گرما و بازتاب نور کمک میکند. برگها ساده، بدون بریدگی و اغلب به صورت پراکنده یا کمتراکم روی شاخهها قرار میگیرند. در شرایط خشکی شدید ممکن است ریزش برگ یا کاهش اندازه آنها مشاهده شود.
گلآذین و گلها
گلها کوچک، نسبتاً نامشخص و اغلب زرد کمرنگ تا مایل به سبزند. گلآذینها معمولاً در انتهای شاخهها یا در زاویه برگها تشکیل میشوند و به صورت خوشههای ریز یا سرمانند دیده میشوند. هر گل از قطعات کوچک گلپوش تشکیل شده و پرچمها نسبتاً نمایاناند. عطر گلها ضعیف یا ناچیز است و بیشتر با باد گردهافشانی میشود.
میوه و بذر
میوهها خشک، کوچک و معمولاً فندقهای شکل هستند. رنگ آنها پس از رسیدن قهوهای مایل به زرد یا خاکستری میشود. بذرها ریز بوده و با کمک باد و گاه آب باران در سطح خاک پراکنده میشوند. شکل و اندازه کوچک بذرها به استقرار آنها در شکافها و بسترهای شنی بیابان کمک میکند.
شرایط محیط رشد
معرفی کلی شرایط رشد Hymenoclea salsola
Hymenoclea salsola که در فارسی به بوته خرگوشی بیابانی شناخته میشود، یک گیاه کاملاً سازگار با محیطهای خشک و بیابانی است. این گیاه بومی نواحی نیمهخشک آمریکای شمالی بوده و برای استفاده در مناطق کمآب و پروژههای بیابانزدایی مناسب است.
دما و تحمل گرما و سرما
بوته خرگوشی بیابانی در بازه دمایی وسیع، از حدود ۵- درجه تا بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد، به خوبی زنده میماند. شرایط ایدهآل رشد آن شامل تابستانهای گرم و زمستانهای ملایم تا نسبتاً سرد است. این گیاه نسبت به گرمای شدید و تابش مستقیم آفتاب استرس کمی نشان میدهد و برای اقلیمهای گرم و خشک بسیار مناسب است.
رطوبت، بارندگی و نیاز آبی
Hymenoclea salsola به عنوان یک گیاه زرووفیت، نیاز آبی بسیار پایینی دارد. این گونه در مناطقی با بارندگی سالانه کم (حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ میلیمتر) به خوبی رشد میکند. خاک با زهکشی خوب و آبیاری بسیار محدود کافی است و آبیاری سنگین یا ماندگاری رطوبت در ریشه میتواند موجب پوسیدگی و کاهش عمر گیاه شود.
نور و شدت تابش
این گیاه برای رشد مطلوب به نور کامل و بدون سایه نیاز دارد. قرارگیری در آفتاب مستقیم طی بیشتر ساعات روز بهترین شرایط نوری برای افزایش تراکم شاخوبرگ و بذردهی است. در سایه یا نیمسایه، رشد گیاه کمپشت و کشیده میشود.
خاک، شوری و ویژگیهای بستر کاشت
بوته خرگوشی بیابانی در خاکهای سبک تا متوسط با زهکشی بالا، مانند خاکهای شنی، شنی-لومی و حتی قلوهسنگی بهترین عملکرد را دارد. این گیاه نسبت به شوری خاک نسبتاً متحمل است و در خاکهای فقیر از نظر مواد غذایی نیز دوام میآورد. pH کمی قلیایی (حدود ۷ تا ۸) برای رشد آن مناسب است و نیاز چندانی به کوددهی ندارد.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره کلاپرکها و جنس های آن