نام علمي
Acer saccharinum
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Acer saccharinum افرا نقرهای از تیره Sapindaceae (ناترکسانان) و جنس بزرگ Acer (افرا) است. این گونه یکی از افراهای بخش نرمچوب به شمار میآید و به دلیل رشد سریع و تاج گسترده در منابع جنگلداری اهمیت ویژهای دارد. برگهای عمیقاً بریده، میوههای فندقه بالدار (سامارا) و شیره شیرین، شاخصههای اصلی شناسایی آن در فلور افراها هستند.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
موطن اصلی افرا نقرهای، شرق و مرکز آمریکای شمالی است؛ از جنوب کانادا تا شمال و مرکز ایالات متحده گسترش دارد. این گونه بهطور طبیعی در حاشیه رودخانهها، دشتهای سیلابی و درههای مرطوب میروید و بخش مهمی از جنگلهای سیلابی سختچوب را تشکیل میدهد. توان تحمل خاکهای سنگین و فشرده، به آن اجازه میدهد در زیستگاههایی که بسیاری از گونههای چوبی قادر به استقرار نیستند، جمعیتهای پرپشت ایجاد کند.
زیستگاه و بومشناسی
افرا نقرهای گونهای نورپسند و رطوبتدوست است و در خاکهای مرطوب، موقتا غرقابی و نسبتاً فقیر نیز رشد میکند. ریشههای سطحی گسترده آن سبب تثبیت بستر رودخانه و کاهش فرسایش میشوند. گلهای زودرس پیش از برگی شدن، منبع مهم شهد و گرده برای حشرات گردهافشان اواخر زمستان بهشمار میروند. این گونه با تولید بذر فراوان و سبک، بهسرعت در زیستگاههای باز و تخریبشده استقرار مییابد.
تاریخچه کشف و استفاده علمی
توصیف علمی Acer saccharinum در قرن هجدهم در فلور آمریکای شمالی ثبت شد و بهسرعت در نوشتههای جنگلداری بهعنوان گونهای سریعالرشد شناخته شد. نام گونهای saccharinum به شیره نسبتاً شیرین شاخهها و چوب اشاره دارد، هرچند برای تولید شربت افرا، ارزش اقتصادی گونههای دیگر بیشتر است. در قرن نوزدهم و بیستم، این گیاه بهطور گسترده برای فضای سبز شهری و بادشکن در قارههای مختلف کاشته شد و به الگوی مطالعاتی برای پژوهشهای رشد سریع در درختان سختچوب بدل گشت.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا رسی مرطوب با زهکشی متوسط؛ تحملپذیر نسبت به غرقابی شدن موقت خاک؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 4.5 تا 7.5
|
ساقه و تنه
تنه Acer saccharinum معمولاً راست و بلند است و در سنین جوانی پوستی صاف و خاکستری دارد. با افزایش سن، پوست تنه ترکخورده، فلسدار و به رنگ خاکستری تیره تا قهوهای دیده میشود. شاخهها نازک، شکننده و اغلب دارای زاویههای تیز با تنه هستند که به تاج ظاهری باز و نامنظم میدهند. چوب این افرا نسبتاً سبک، کمدوام و دارای رنگی روشن تا مایل به کرم است.
برگها
برگهای افرا نقرهای پهن، پنجهای و دارای ۵ لوب باریک و عمیق هستند که بریدگیها تقریباً تا نزدیک رگبرگ اصلی میرسد. طول برگها معمولاً ۶ تا ۱۵ سانتیمتر است. سطح بالایی برگ سبز روشن و سطح زیرین آن بهطور مشخص نقرهای تا سفید مایل به خاکستری و کمی براق است؛ همین تضاد رنگی، نام «افرا نقرهای» را توجیه میکند. حاشیه لوبها دندانهدار و نوکتیز بوده و دمبرگها نسبتاً بلند، نازک و گاه متمایل به قرمز هستند.
گلها
گلها پیش از برگدهی در اواخر زمستان تا اوایل بهار ظاهر میشوند. گلآذینها به صورت خوشههای متراکم آویزان یا نیمهآویزان روی شاخههای بدون برگ تشکیل میشوند. گلها کوچک، بدون گلبرگ و اغلب به رنگ سبز-زرد تا مایل به قرمز هستند و به دلیل گردهافشانی بادی، تزئینات گل کاهش یافته است. تفاوت رنگی اندک بین گلهای نر و ماده گاه دیده میشود.
میوه و بذر
میوه از نوع سامارای دوتایی (بالباله) است که هر کدام یک دانه در بر دارند. این ساماراها معمولاً زاویهای نزدیک به ۹۰ درجه با یکدیگر تشکیل میدهند. طول بالها حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر و به رنگ سبز روشن است که در هنگام رسیدگی به زرد مایل به قهوهای تغییر میکند. میوهها سبک و بادبردهاند و باعث پراکنش وسیع بذر در اطراف درخت میشوند.
شرایط محیط رشد
معرفی کلی شرایط محیطی افرا نقرهای (Acer saccharinum)
افرا نقرهای درختی خزانکننده و سریعالرشد است که برای رشد مطلوب به شرایط نسبتاً مرطوب، خاکهای عمیق و نور کافی نیاز دارد. تنظیم همزمان دما، رطوبت، نور و خاک، کلید داشتن درختی سالم و پایدار است.
دما و اقلیم مناسب
افرا نقرهای در اقلیمهای معتدل و نیمهسرد رشد خوبی دارد و در برابر سرمای زمستانی نسبتاً مقاوم است. بهترین رشد آن در مناطقی با تابستانهای خنک تا معتدل و زمستانهای سرد اما نه بسیار شدید دیده میشود. دمای بیش از حد بالا بهویژه همراه با خشکی هوا میتواند موجب سوختگی برگها و کاهش شادابی درخت شود.
نور و میزان تابش
این گونه نورپسند است و در آفتاب کامل تا نیمسایه رشد میکند. در مناطق گرمتر، تأمین سایه ملایم در بعدازظهر مفید است تا استرس گرمایی کاهش یابد. کمبود نور منجر به تاج کمپشت و رشد ضعیف شاخهها خواهد شد.
رطوبت و نیاز آبی
افرا نقرهای به خاک مرطوب و نه غرقابشده علاقه دارد و در حاشیه رودخانهها و مناطق با سطح آب زیرزمینی بالا موفق است. آبیاری منظم در سالهای اولیه کاشت ضروری است. خشکی طولانیمدت، ریزش زودرس برگها و حساسیت بیشتر به آفات و بیماریها را به دنبال دارد.
خاک و ویژگیهای بستر کاشت
این درخت در خاکهای لومی، عمیق و نسبتاً غنی از مواد آلی بهترین عملکرد را دارد و خاکهای کمی اسیدی تا خنثی را ترجیح میدهد. تحمل مناسبی نسبت به خاکهای سنگین و رسی مرطوب دارد، اما زهکشی باید مناسب باشد. فشردگی زیاد خاک و تهویه ضعیف، توسعه ریشه را محدود کرده و پایداری درخت را کاهش میدهد.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس افرا و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره ساپینداسه - ساپنداسه و جنس های آن