۱۴۰۴ ششم دی

سکویا غول‌پیکر

این گیاه با نام علمی Sequoiadendron gigan و نام مرسوم (Giant Sequoia) که به فارسي سکویا غول‌پیکر ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cupressaceae بومي بومی غرب ایالات متحده آمریکا، به‌ویژه دامنه‌های غربی سیرا نوادا در کالیفرنیا، در جنگل‌های مرطوب کوهستانی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی عمیق با زهکشی خوب، مرطوب ولی نه غرقابی، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده

Sequoiadendron giganteum که در فارسی اغلب «سِکوویادندرون» یا «سکویا» نامیده می‌شود، گونه‌ای از تبار مخروطیان است. این درخت به راسته Pinales، تیره Cupressaceae (سرو‌سانان) و جنس تک‌گونه‌ای Sequoiadendron تعلق دارد. وجود تنها یک گونه در این جنس، آن را از نظر فیلوژنتیکی و حفاظتی بسیار ارزشمند کرده است.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

زادگاه طبیعی Sequoiadendron giganteum دامنه‌های غربی رشته‌کوه سیرا نوادای کالیفرنیا در ایالات متحده است. رویشگاه‌های طبیعی آن در ارتفاع حدود ۱۴۰۰ تا ۲۱۵۰ متر از سطح دریا و در کمربند جنگل‌های سوزنی‌برگ کوهستانی قرار دارند. این گونه به‌صورت لکه‌ای و در مجموعه‌هایی موسوم به «گروو»‌های سکویا پراکنده است، نه به شکل جنگل‌های پیوسته وسیع.

زیستگاه و شرایط محیطی

سکوویادندرون در خاک‌های عمیق، نسبتاً مرطوب و با زهکش مناسب بهترین رشد را دارد. آب‌وهوای بومی آن با زمستان‌های برفی و تابستان‌های خشک مدیترانه‌ای مشخص می‌شود. آتش‌سوزی‌های با شدت پایین در این زیستگاه نقش بوم‌شناختی مهمی دارند، زیرا با باز کردن مخروط‌ها و کاهش رقابت گیاهان زیرآشکوب، به زادآوری طبیعی کمک می‌کنند. وابستگی بخشی از چرخه زندگی این درخت به آتش، نمونه‌ای بارز از سازگاری گیاهان چوبی با اختلالات طبیعی است.

تاریخچه کشف و مطالعه

بومیان آمریکای شمالی پیش از ورود اروپاییان این درخت را می‌شناختند و از چوب و پوست آن بهره می‌بردند. نخستین توصیف‌های علمی در میانه قرن نوزدهم انجام شد و در سال ۱۸۵۳ نام Sequoiadendron giganteum برای آن تثبیت گردید. در طول قرن نوزدهم قطع بی‌رویه برای بهره‌برداری چوب سبب کاهش بخشی از رویشگاه‌ها شد. امروزه اغلب جمعیت‌های طبیعی آن در پارک‌های ملی و مناطق حفاظت‌شده قرار دارند و به‌عنوان میراث طبیعی جهانی مورد حفاظت جدی هستند.

خصوصیات - معرفی

ساقه و تنه

سکویا غول‌پیکر دارای تنه‌ای استثنائاً قطور و راست‌قامت است که می‌تواند قطری بیش از ۶ تا ۸ متر در قاعده داشته باشد. پوست تنه بسیار ضخیم (گاهی بیش از ۳۰ سانتی‌متر)، اسفنجی و دارای شیارهای عمیق عمودی است. رنگ پوست بیرونی از قهوه‌ای مایل به قرمز تا نارنجی-قرمز متغیر است. این پوست ضخیم و فیبری، گیاه را در برابر آتش‌سوزی، سرما و آفات محافظت می‌کند.

شاخه‌ها و فرم تاج

تاج درخت در جوانی باریک و مخروطی است، اما در سنین بالا گسترده‌تر و نامتقارن می‌شود. شاخه‌های اصلی نسبتاً ضخیم و افقی تا کمی رو به بالا قرار می‌گیرند و به‌تدریج در بخش‌های پایینی می‌ریزند. فرم کلی درخت، ستونی و بسیار بلند است و در برخی نمونه‌ها ارتفاع آن به بیش از ۸۰ متر می‌رسد.

برگ‌ها

برگ‌های سکویا غول‌پیکر سوزنی‌شکل یا فلس‌مانند و همیشه‌سبز هستند. در شاخه‌های جوان، برگ‌ها نرم‌تر و نسبتاً پهن‌تر بوده و به صورت مارپیچی پیرامون شاخه قرار می‌گیرند. در شاخه‌های مسن‌تر، برگ‌ها کوتاه‌تر و فلس‌مانند شده و به ساقه چسبیده‌اند. رنگ برگ‌ها سبز تیره تا سبز مایل به آبی است. تراکم بالای برگ‌ها در تاج، سطح قابل‌توجهی برای فتوسنتز فراهم می‌آورد.

گل‌ها و ساختارهای زایشی

سکویا غول‌پیکر یک‌پایه است؛ یعنی اندام‌های نر و ماده روی یک فرد قرار دارند. گل‌ها به صورت مخروط‌های کوچک و کم‌جلب‌توجه تشکیل می‌شوند. مخروط‌های نر دانه‌گرده‌زا کوچک، تخم‌مرغی‌شکل و زردرنگ بوده و در انتهای شاخه‌های کوتاه ظاهر می‌شوند. مخروط‌های ماده کروی تا تخم‌مرغی، با فلس‌های چوبی به رنگ سبز مایل به زرد هستند که پس از بلوغ قهوه‌ای تیره می‌شوند. دانه‌ها ریز، بالدار و درون این مخروط‌های چوبی محافظت می‌شوند.

شرایط نگهداری سکویا غول‌پیکر

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی عمیق با زهکشی خوب، مرطوب ولی نه غرقابی، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

شرایط دمایی و اقلیمی مناسب سکویا غول‌پیکر

سکویا غول‌پیکر (Sequoiadendron giganteum) بومی دامنه‌های غربی سیرا نوادای کالیفرنیاست و به آب‌وهوای معتدل و خنک عادت دارد. بازه دمایی مناسب برای رشد آن حدود ۵ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد است، هرچند درخت بالغ می‌تواند سرمای ملایم زیر صفر را نیز تحمل کند. تابستان‌های خنک و بدون گرمای شدید برای حفظ شادابی شاخ‌وبرگ ایده‌آل هستند.

نور و شدت تابش

این گونه در جوانی نیم‌سایه را بهتر تحمل می‌کند، اما درختان بالغ به نور کامل خورشید نیاز دارند. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم ملایم در روز برای رشد بهینه توصیه می‌شود. در مناطق بسیار گرم، تابش شدید بعدازظهر می‌تواند موجب سوختگی سوزن‌ها شود، بنابراین کاشت در مکانی با آفتاب صبحگاهی و سایه نسبی بعدازظهر مناسب‌تر است.

رطوبت هوا و آبیاری

سکویا غول‌پیکر در زیستگاه طبیعی خود از مه و بارش منظم بهره می‌برد؛ بنابراین رطوبت نسبی متوسط تا بالا برای آن مطلوب است. خاک باید همواره کمی مرطوب نگه داشته شود اما غرقابی نشود. آبیاری عمیق و منظم، به‌ویژه در سال‌های نخست استقرار، برای توسعه ریشه‌های عمیق ضروری است.

خاک، زهکشی و ترکیب بستر

این درخت در خاک‌های لومی تا لومی‌رسی با مواد آلی فراوان بهترین عملکرد را دارد. زهکشی خوب برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه کاملاً حیاتی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) ترجیح داده می‌شود. افزودن کمپوست پوسیده و مالچ آلی سطحی به حفظ رطوبت، تعدیل دما و تأمین تغذیه پایدار ریشه‌ها کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

ارس خزنده سرو زربین. سکویا سحرگاهی نوش

  محسن شهاب الدین