بونسای سرو کوهی

نام علمي

California Juniper Bonsai

نام لاتين

Mike Page

خانواده (تيره)

Cupressaceae

دانستنیهای علمی

رده‌بندی علمی

بونسای سرو کوهی کالیفرنیا معمولاً به گونه Juniperus californica نسبت داده می‌شود. این گیاه در خانواده Cupressaceae (سروسانان) و در جنس Juniperus (ارس‌ها) قرار می‌گیرد؛ گروهی از مخروطیان همیشه‌سبز که با برگ‌های پولکی/سوزنی و میوه‌های گوشتی‌مانند (کُن) شناخته می‌شوند.

منطقه بومی و زیستگاه

پراکنش طبیعی Juniperus californica عمدتاً در جنوب‌غرب ایالات متحده (به‌ویژه کالیفرنیا) و بخش‌هایی از شمال باخا کالیفرنیا در مکزیک است. زیستگاه شاخص آن بوته‌زارهای خشک، دامنه‌های سنگلاخی، تپه‌های شنی و جنگل‌زارهای باز در اقلیم مدیترانه‌ای تا نیمه‌بیابانی است؛ جایی که با بارندگی کم، خاک‌های کم‌عمق و تابش شدید سازگار شده و معمولاً در ارتفاعات پایین تا میان‌کوهی دیده می‌شود.

تاریخچه کشف و نام‌گذاری

این گونه در ادبیات گیاه‌شناسی سده نوزدهم توسط گیاه‌شناسانی که فلور کالیفرنیا را بررسی می‌کردند توصیف شد و نام علمی آن به Élie-Abel Carrière نسبت داده می‌شود. شناخت رسمی آن هم‌زمان با گسترش مطالعات فلوریستیک غرب آمریکای شمالی و تفکیک گونه‌های مختلف ارس‌ها بر پایه صفات مخروط، برگ و الگوی رشد انجام گرفت.

نام‌های رایج

نام جهانی رایج آن California juniper است. در فارسی، در بازار بونسای اغلب با عنوان‌های بونسای سرو کوهی یا ارس کالیفرنیا معرفی می‌شود؛ هرچند از نظر علمی «سرو» (Cupressus) با «ارس» (Juniperus) یکسان نیست و این گیاه در اصل ارس محسوب می‌شود.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک مخلوط خاک هوموسی و پیت و تورب

ساقه و تنه

ساقه‌ی California Juniper Bonsai تنه‌ای چوبی، پیچ‌خورده و به‌تدریج ستبر شونده دارد. پوست تنه خاکستری تا قهوه‌ای و به‌شکل الیافی، پوسته‌پوسته و ترک‌خورده است که با افزایش سن ظاهری کهنه و باستانی ایجاد می‌کند. انشعابات کوتاه و متراکم بوده و امکان فرم‌دهی به سبک‌های مختلف بونسای را فراهم می‌کنند. چوب گیاه سخت و مقاوم به خشکی است.

برگ‌ها

برگ‌ها فلس‌مانند و به‌صورت متراکم روی شاخه‌های نازک قرار می‌گیرند. رنگ برگ‌ها سبز متمایل به خاکستری تا سبز آبی است که در نور زیاد جلوه‌ای مومی و مات پیدا می‌کند. برگ‌ها کوچک، به طول چند میلی‌متر و به‌شکل پولک‌های روی‌هم‌نشسته هستند و بافتی فشرده و لطیف به توده شاخ‌وبرگ می‌دهند. در برخی شاخه‌های جوان، برگ‌های سوزنی‌شکل نیز دیده می‌شود.

گل و میوه

این سرو کوهی دوپایه است و گل‌ها بسیار ریز و غیرنمایان‌اند. میوه‌ها به‌صورت مخروط‌های توت‌مانند کروی تا تخم‌مرغی کوچک ظاهر می‌شوند که ابتدا سبز بوده و سپس به رنگ آبی مایل به خاکستری تا قهوه‌ای می‌رسند. سطح میوه‌ها دارای لایه‌ای مومی و کمی سفیدک‌مانند است که تضاد زیبایی با رنگ برگ‌ها ایجاد می‌کند.

شرایط محیط رشد

نور و دما

California Juniper Bonsai به نور بسیار زیاد و مستقیم نیاز دارد. حداقل ۴ تا ۶ ساعت آفتاب مستقیم روزانه ضروری است. در فضای باز بهترین رشد را دارد و فقط در زمستان‌های بسیار سرد به محافظت نیازمند است. دمای ایده‌آل بین ۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است؛ در برابر گرما مقاوم است، اما در گلدان نباید اجازه داد ریشه بیش از حد داغ شود.

رطوبت و آبیاری

این بونسای نسبت به خشکی مقاوم است و تحمل خاک همیشه خیس را ندارد. بین دو آبیاری اجازه دهید سطح خاک کمی خشک شود. رطوبت نسبی متوسط برای گیاه کافی است و از پاشیدن مداوم آب روی شاخ‌وبرگ خودداری کنید تا از بروز قارچ جلوگیری شود.

خاک و زهکشی

خاک باید بسیار سبک و با زهکشی عالی باشد. ترکیبی از آکاداما، پوماس و سنگ لاوا یا پرلیت مناسب است. خاک‌های رسی و سنگین برای California Juniper مضرند و باعث پوسیدگی ریشه می‌شوند. گلدان باید سوراخ‌های تخلیه کافی داشته باشد تا آب اضافی سریع خارج شود.

مقابله به آفات بونسای سرو کوهی

آفات رایج بونسای سرو کوهی (California Juniper)

شپشک‌های سپردار و آردآلود با ایجاد لکه‌های چسبناک، ضعف عمومی و زردی شاخساره دیده می‌شوند؛ ایزوله‌کردن گیاه و پاک‌سازی مکانیکی با پنبه آغشته به الکل در مراحل اولیه مؤثر است. کنه تارعنکبوتی در هوای خشک باعث کدرشدن سوزن‌ها و تارهای ظریف می‌شود؛ افزایش رطوبت محیط و شست‌وشوی منظم شاخساره کمک‌کننده است. شته‌ها نیز با مکیدن شیره، رشد جوانه‌ها را مختل می‌کنند؛ استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن باغبانی به‌صورت محلول‌پاشی کنترل مناسبی می‌دهد.

بیماری‌های قارچی و فیزیولوژیک

پوسیدگی ریشه (معمولاً ناشی از Phytophthora) در اثر آبیاری زیاد و زهکش ضعیف رخ می‌دهد و با قهوه‌ای‌شدن ریشه و افت ناگهانی طراوت همراه است؛ تعویض بستر به خاک بسیار زهکش‌دار، کاهش آبیاری و حذف ریشه‌های آسیب‌دیده ضروری است و در صورت نیاز از قارچ‌کش‌های مناسب طبق برچسب استفاده شود. سوختگی سرشاخه و لکه‌برگی نیز در تهویه ضعیف تشدید می‌شود؛ هرس بخش‌های آلوده، ضدعفونی ابزار و بهبود گردش هوا از گسترش بیماری جلوگیری می‌کند.

راهکارهای پیشگیری و مدیریت

پیشگیری مهم‌ترین خط دفاعی است: آبیاری فقط پس از نیمه‌خشک‌شدن سطح بستر، نور کافی، گردش هوا، قرنطینه گیاهان جدید و بازبینی هفتگی زیرشاخه‌ها. محلول‌پاشی روغن باغبانی در زمان مناسب می‌تواند جمعیت آفات را کاهش دهد و حذف بقایای آلوده، فشار بیماری را پایین می‌آورد.

نحوه تکثیر بونسای سرو کوهی

تولیدمثل بونسای سرو کوهی کالیفرنیا در طبیعت

California Juniper (Juniperus californica) در طبیعت عمدتاً از طریق تولید مخروط‌های نر و ماده تکثیر می‌شود. گرده‌افشانی با باد انجام شده و سپس مخروط‌های ماده (میوه‌های گوشتیِ شبه‌توت) طی یک تا دو فصل می‌رسند. دانه‌ها پس از خورده‌شدن توسط پرندگان و پستانداران کوچک، با پخش شدن در فضولات در نقاط دورتر جوانه می‌زنند. پوشش سخت بذر و خواب بذر باعث می‌شود جوانه‌زنی اغلب پس از زمستان‌گذرانی و فرسایش طبیعی در خاک رخ دهد.

روش‌های تکثیر در خانه

برای تکثیر خانگی، دو روش رایج‌تر است: بذر و قلمه. در روش بذر، دانه‌های سالم را پس از تمیزکردن، برای شکستن خواب به سرمادهی (چند هفته تا چند ماه) نیاز دهید و سپس در بستر سبک و زهکش‌دار بکارید؛ جوانه‌زنی ممکن است کند و نامنظم باشد. در روش قلمه، از شاخه‌های نیمه‌خشبی در اواخر تابستان تا پاییز استفاده کنید؛ انتهای قلمه را با هورمون ریشه‌زایی آغشته کرده و در بستر پرلیت/کوکوپیت با رطوبت بالا و تهویه مناسب قرار دهید. تکثیر از خوابانیدن شاخه نیز ممکن است، اما کندتر است.

گياهان ديگر از همين خانواده :

اردوج

ارس فنیقی

سدر سفید

ارس یوتا