این گیاه با نام علمی Populus tremuloides و نام مرسوم (Quaking Aspen) که به فارسي صنوبر لرزان ناميده ميشود، گياهي از خانواده Salicaceae بومي بومی آمریکای شمالی؛ گسترده از آلاسکا و کانادا تا شمال مکزیک، در جنگلهای کوهستانی و مناطق سردسیر مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ تحمل دامنه وسیعی از خاکها؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Populus tremuloides
ردهبندی و نامشناسی
Populus tremuloides که در فارسی گاهی «صنوبر لرزان آمریکایی» نامیده میشود، گونهای از تیرهٔ Salicaceae (بیدیان) و از جنس Populus است. این گونه از نظر تقسیمبندی، در گروه دو لپهایها و راستهٔ Malpighiales قرار میگیرد. نام گونهای «tremuloides» به معنای «شبیه لرزان» است و به شباهت آن با Populus tremula اروپایی اشاره دارد که هر دو دارای برگهای لرزان در برابر نسیماند.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
Populus tremuloides گستردهترین درخت پهنبرگ بومی آمریکای شمالی از نظر سطح پراکنش است. این گونه از آلاسکا تا نیوفاندلند و از آنجا تا نواحی مرتفع مکزیک یافت میشود. دامنهٔ رویش آن از مناطق بورئال سرد تا جنگلهای کوهستانی معتدل امتداد دارد و در ارتفاعات متنوعی، از درههای کمارتفاع تا شیبهای کوهستانی بالا، حضور دارد.
زیستگاه و بومشناسی
Populus tremuloides معمولاً در خاکهای نسبتاً سبک، با زهکشی خوب و نور فراوان رشد میکند. این گونه از پیشگامان کلاسیک است و پس از آتشسوزیها یا تخریبهای طبیعی، به سرعت رویشگاه را اشغال میکند. توانایی تولید مکون (pclone) از طریق ریشههای زیرزمینی باعث تشکیل کلونهای بزرگ و همزاد ژنتیکی میشود که گاهی بهصورت تودههای وسیع تکگونهای دیده میشوند.
تاریخچه و اهمیت علمی
گونهٔ Populus tremuloides از دیرباز در بومشناسی جنگلهای سردسیر آمریکای شمالی مورد مطالعه بوده است. پژوهشها نشان دادهاند که برخی کلونهای این درخت میتوانند هزاران سال سن ژنتیکی داشته باشند، هرچند اندامهای هوایی جوانتر هستند. سامانهٔ کلون مشهور «پاندو» در ایالت یوتا که از نظر برخی پژوهشگران یکی از سنگینترین و قدیمیترین جانداران روی زمین است، به یک گونهٔ نزدیک (Populus tremuloides یا خویشاوند بسیار نزدیک آن در برخی منابع) نسبت داده میشود. این ویژگیها Populus tremuloides را به مدلی مهم برای مطالعهٔ کلونالیسم، پویایی جنگلها و پاسخ گیاهان چوبی به تغییرات اقلیمی تبدیل کرده است.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
تنهٔ Populus tremuloides راست و باریک است و در جوانی پوستی سبز مایل به خاکستری و بسیار صاف دارد. با افزایش سن، رنگ آن به خاکستری نقرهای تبدیل میشود و شکافهای کمعمق طولی در آن پدیدار میگردد. قطر تنه درختان بالغ معمولاً باریک تا متوسط است و چوب آن سبک و کمدانسیته میباشد. جوانهها کوچک، تخممرغی و به رنگ قهوهای تا زیتونی تیرهاند و اغلب نوکتیز و به صورت متناوب روی شاخه قرار میگیرند.
برگها
برگها ساده، منفرد و به صورت متناوب روی شاخه قرار دارند. پهنک برگ تقریباً مدور تا تخممرغی است و لبهها بهوضوح دندانهدار و نامنظم میباشند. سطح رویی برگ سبز براق و سطح زیرین کمرنگتر است. دمبرگها نسبتاً دراز و از پهلو فشردهاند؛ همین ویژگی باعث لرزش شدید برگها در باد میشود. اندازهٔ برگها معمولاً کوچک تا متوسط (حدود ۳ تا ۷ سانتیمتر طول) است و در پاییز به طیفی از زرد درخشان تا طلایی تبدیل میگردند.
گلآذین و گلها
این گونه دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی درختان جداگانه تشکیل میشوند. گلآذین به صورت سنبلههای آویزان (شاتون) است که پیش از ظهور برگها در اوایل بهار ظاهر میشود. شاتونهای نر معمولاً کلفتتر و دارای بساکهای قرمز تا زرد هستند، در حالیکه شاتونهای ماده باریکتر و ظریفترند. گلها فاقد گلبرگ مشخص بوده و ظاهر نسبتاً ساده و کمزینت دارند.
میوه و بذر
میوه به صورت کپسول کوچک و دوخانه است که هنگام رسیدن شکافته میشود. درون هر کپسول، دانههای بسیار ریز قرار دارند که با دستهای از کرکهای سفید و پنبهمانند احاطه شدهاند. این کرکها باعث سبک شدن بذر و پراکنش مؤثر آن توسط باد میشوند و ظاهری «پوشالی و ابریشکل» به میوههای باز شده میدهند.
شرایط نگهداری صنوبر لرزان
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ تحمل دامنه وسیعی از خاکها؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)
|
ویژگیهای کلی محیط رشد صنوبر لرزان
صنوبر لرزان (Populus tremuloides) در اصل گونهای سردسیری و نیمهخشک است. این درخت در مناطق با زمستانهای سرد و تابستانهای خنک تا معتدل بهترین رشد را دارد و به دلیل ریشههای گسترده، برای جنگلکاری و تثبیت خاک مناسب است.
دما و دامنه حرارتی مناسب
صنوبر لرزان دمای زمستانی تا حدود ۳۰- درجه سانتیگراد را تحمل میکند، اما رشد رویشی مطلوب آن در دمای حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد رخ میدهد. گرمای شدید تابستان بالاتر از ۳۰ درجه، همراه با خشکی هوا، موجب تنش، سوختگی برگ و کاهش رشد میشود، بنابراین کاشت در مناطق با تابستانهای بسیار داغ توصیه نمیشود.
رطوبت، بارندگی و نیاز آبی
این گونه به رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا نیاز دارد و در مناطقی با بارندگی سالانه متوسط رشد خوبی نشان میدهد. خاک باید همواره کمی مرطوب باشد اما غرقاب نشود. خشکی طولانیمدت، بهویژه در سالهای ابتدایی استقرار، باعث ضعف ریشه و حساسیت به آفات و بیماریها میشود.
نور و شدت تابش
صنوبر لرزان گونهای نورپسند است و در سایهی سنگین عملکرد ضعیفی دارد. بهترین رشد در آفتاب کامل یا نیمسایهی سبک حاصل میشود. کاهش شدید نور سبب باریک شدن تنه، طویل شدن غیرطبیعی شاخهها و کاهش تراکم برگها میشود.
خاک، بافت و pH مناسب
این درخت در خاکهای لومی یا لومی شنی با زهکشی خوب بهترین رشد را دارد. خاکهای سنگین رسی و غرقاب برای ریشهها مضر است. pH نسبتاً خنثی تا کمی قلیایی (حدود ۶ تا ۷٫۵) مطلوب است، هرچند این گونه تا حدی در خاکهای اسیدی نیز تحمل نشان میدهد. افزودن مواد آلی به بهبود تهویه، نگهداشت رطوبت و استقرار بهتر نهالها کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :