Malva sylvestris subsp. mauritiana Mallow که به فارسی پنیرک موریتانی نامیده میشود، گیاهی از خانواده پنیرک، بومی شمال آفریقا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: مرطوب دمای محیط: آب و هوای مدیترانه ای خاک: خاک هایی با بافت متوسط و غنی از مواد و عناصر غذایی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Malva sylvestris subsp. mauritiana
ردهبندی علمی
پنیرک موریتانی با نام علمی Malva sylvestris subsp. mauritiana زیرگونهای از پنیرک کبیر است. این گیاه در خانواده Malvaceae (پنیرکیان) و در جنس Malva جای میگیرد؛ جنسی که با حضور موکوس (لعاب گیاهی) در بافتها و گلهای پنجگلبرگی مشخص میشود.
منطقه بومی و پراکنش
این زیرگونه عمدتاً به ناحیه مدیترانهای نسبت داده میشود و در بخشهایی از جنوب اروپا و شمال آفریقا گزارش شده است. در بسیاری از مناطق معتدل جهان نیز به صورت گسترده و گاه طبیعیشده دیده میشود؛ پراکنشی که با توان سازگاری بالا و تولید بذر فراوان تقویت میگردد.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه معمول پنیرک موریتانی شامل زمینهای آشفته و انسانساخت مانند حاشیه راهها، باغها، مزارع، خاکریزها و اراضی بایر است. این گیاه غالباً در خاکهای نسبتاً غنی از مواد آلی و با زهکشی متوسط رشد میکند و در شرایط آفتاب تا نیمسایه توان بقا دارد. گلها منبع گرده و شهد برای حشرات گردهافشان به شمار میآیند و حضور آن میتواند بخشی از شبکه غذایی حاشیه زیستگاههای کشاورزی را پشتیبانی کند.
تاریخچه نامگذاری و اشارههای علمی
نام جنس Malva ریشه در واژگان کهن لاتین/یونانی مرتبط با «نرمی» دارد که به ماهیت لعابدار بافتها اشاره میکند. صفت mauritiana به پیوند تاریخی-جغرافیایی با «موریتانیا/مغرب باستان» دلالت دارد. تمایز این زیرگونه از سایر جمعیتهای M. sylvestris در آثار فلوریستیک بر پایه تفاوتهای ریختشناسی (مانند ویژگیهای گل و کرکپوشی) تثبیت شده است.
![پنیرک موریتانی]()
![پنیرک موریتانی]()
خصوصیات - معرفی
پنیرک موریتانی گیاهی علفی و چندساله است. منشأ این گیاه شمال آفریقا گزارش شده و در این منطقه به طور وسیعی می روید.
ریشه گیاه سفید رنگ، مخروطی شکل و طول آن بین 20 تا 30 سانتیمتر است. ریشه انشعاب های کمی دارد. در مناطق خشک طول ریشه به 150 تا 200 سانتیمتر هم می رسد. ساقه مستقیم، استوانه ای، منشعب و کم و بیش چوبی است. ارتفاع ساقه متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بستگی دارد و به 150 تا 200 سانتیمتر می رسد.
برگ ها متناوب، تخم مرغی یا به شکل نیم دایره و دارای بریدگی می باشد. بریدگی برگ ها به 3 تا 7 عدد می رسد. گل های پنیرک موریتانی به رنگ بنفش تیره تا قرمز روشن است و از زاویه بین برگ ها و ساقه منشعب می شوند. گل ها از اواسط خرداد به تدریج باز و تا قبل از سرما روی گیاه مشاهده می شوند. اندام های گل (گلبرگ ها، کاسبرگ ها و پرچم ها) مضربی از پنج می باشند.
میوه مسطح و دارای 9 تا 11 قسمت است.
برگ ها و گل های پنیرک موریتانی دارای ترکیبات متفاوت و ارزشمندی است که همواره مورد استفاده قرار می گیرند. مهمترین این مواد را ترکیبات موسیلاژی تشکیل می دهند. مقدار ترکیبات موسیلاژی در گل ها 8 تا 10 درصد و در برگ ها 6 تا 8 درصد است. ترکیبات قندی، گالاکتوز، آرابینوز، گلوکز و رامنوز نیز در گل های این گیاه وجود دارد.
گل ها نیز حاوی مواد رنگی متعلق به گروه آنتوسیانین ها است که مهمترین آنها را مالویدین و گلیکوزید مالوین تشکیل می دهند. مواد تلخ نیز از دیگر ترکیبات موجود در پنیرک موریتانی است.
![Mallow]()
![Mallow]()
شرایط نگهداری پنیرک موریتانی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
آب و هوای مدیترانه ای
خاک مورد نياز
خاک هایی با بافت متوسط و غنی از مواد و عناصر غذایی
|
پنیرک موریتانی در طول رویش به درجه حرارت مناسب و نور زیاد نیاز دارد. این گیاه را نباید در مناطق بادخیز کشت کرد.
خاک هایی با بافت متوسط و غنی از مواد و عناصر غذایی، خاک های مناسبی برای کشت این گیاه است.
گیاهان در طول رویش به مقادیر زیادی آب نیاز دارند. بطوریکه عملکرد محصول رابطه مستقیم با مقدار آبیاری و میزان عناصر و مواد غذایی خاک دارد.
این گیاه بهتر است با غلات یا با گیاهان وجینی به تناوب کشت شود. تکرار کشت این گیاه در یک زمین پس از سه سال امکان پذیر است.
![Malva sylvestris subsp. mauritiana]()
![Malva sylvestris subsp. mauritiana]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
پنیرک موریتانی از گیاهان دارویی ارزشمندی است که گل ها و برگ های آن خاصیت دارویی دارند. از مواد مؤثره این گیاه برای مداوای بیماری های تنفسی مربوط به نای و نایژه ها استفاده می شود. این مواد همچنین ضد سرفه و معالجه کننده التهاب مجاری فوقانی تنفسی و استعمال خارجی آنها نرم کننده است.
از مواد و ترکیبات رنگی گل ها نیز در صنایع غذایی به عنوان مواد رنگ کننده استفاده می شود. شهد گل های این گیاه عسل دهنده است.
پنیرک موریتانی در برخی کشورهای اروپایی در سطوح مختلفی کشت می شود.
![پنیرک موریتانی - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
![پنیرک موریتانی - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
مقابله به آفات پنیرک موریتانی
قارچ عامل بیماری زنگ از بیماری هایی است که در تمام مراحل رویش، گیاهان را تهدید می کند. استفاده از بذرهای سالم نقش عمده ای در کنترل این بیماری دارد. برای مبارزه با این بیماری می توان از محلول 0.4 درصد زینب یا محلول 0.2 درصد دیتان به صورت محلول پاشی استفاده کرد. پنیرک موریتانی به قارچ یاد شده بسیار حساس است. در صورت ابتلاء گیاهان به این قارچ صدمه ها و خسارت های سنگینی به محصول وارد می شود. چون مبارزه با بیماری زنگ هزینه های زیادی را در بر دارد، معمولاً این گیاه در بسیاری از کشورهای اروپایی به صورت محصولی یکساله کشت می شود.
![پنیرک موریتانی]()
![پنیرک موریتانی]()
نحوه تکثیر پنیرک موریتانی
تکثیر پنیرک موریتانی توسط بذر و به صورت ردیفی انجام می گیرد. پس از کشت ردیفی بذرها در زمین اصلی، بلافاصله زمین را باید آبیاری کرد.
چنانچه بذرها به روش کپه ای کشت شوند در هر چاله باید 5 تا 6 بذر قرار داد و پس از سبز شدن به حذف بوته های ضعیف اقدام نمود.
اواخر اسفند تا اوایل فروردین زمان مناسبی برای کشت مستقیم پنیرک موریتانی است. بذرها در ردیف هایی به فاصله 60 تا 80 سانتیمتر باید کشت شوند. برای هر هکتار زمین به 3 تا 4 کیلوگرم بذر با کیفیت مطلوب نیاز می باشد.
در صورتی که بذرها به روش کپه ای کشت شوند، فاصله ردیف ها 60 تا 80 سانتیمتر و فاصله دو بوته در طول ردیف 30 تا 40 سانتیمتر است. در هر دو روش عمق بذر در هنگام کاشت یک تا دو سانتیمتر مناسب است. در این روش برای هر هکتار زمین به 1 تا 1.5 کیلوگرم بذر با کیفیت مطلوب نیاز است.
امیدبیگی، ر. 1387. تولید و فرآوری گیاهان دارویی. انتشارات آستان قدس رضوی، جلد سوم، چاپ پنجم، 397 صفحه.