معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات غیر برگی - خیار مصری

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/10/08
معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات غیر برگی - خیار مصری
خیار مصری (*Luffa aegyptiaca*) یک گیاه علفی یک‌ساله و رونده از تیرهٔ کدوییان است که در فصل گرم رشد مطلوبی دارد. **شرایط رشد** آن شامل دمای نسبتاً بالا (حدود 20 تا 30 درجهٔ سانتی‌گراد)، رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا و **نور کامل آفتاب** (حداقل 6–8 ساعت در روز) است؛ به سرما و یخبندان حساس است. **بومی و زیستگاه** این گونه عمدتاً مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری (به‌ویژه آفریقای شمالی و خاورمیانه) دانسته می‌شود و در کشتزارها، باغ‌ها و مناطق با فصل گرم طولانی به‌خوبی استقرار می‌یابد. از نظر **ویژگی‌های ظاهری** ساقه‌های بلند و پیچنده با پیچک، برگ‌های درشتِ پنجه‌ای، گل‌های زرد و میوهٔ کشیده تولید می‌کند؛ میوهٔ رسیده دارای شبکهٔ الیافی داخلی است. **نام رایج** آن در ایران بیشتر «خیار مصری» و «لیف/لیفهٔ گیاهی» و در جهان معمولاً *Luffa*، *Sponge gourd* و *Egyptian luffa* است. این گیاه به‌طور ویژه به دلیل تولید الیاف طبیعیِ میوهٔ رسیده، در صنعت و مصرف خانگی برای ساخت «لیف گیاهی» شهرت دارد.

Nargil_Luffa aegyptiaca
نام علمي
Luffa aegyptiaca
نام لاتين
Egyptian cucumber
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

طبقه‌بندی و خویشاوندی گیاه‌شناسی

Luffa aegyptiaca متعلق به تیره Cucurbitaceae (کدوئیان) و جنس Luffa است. این گونه خویشاوند نزدیک خیار، کدو و طالبی محسوب می‌شود. نام‌های مترادف آن شامل Luffa cylindrica در ادبیات قدیمی‌تر است.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

خاستگاه اصلی خیار مصری به‌احتمال زیاد شبه‌قاره هند، آسیای جنوب‌شرقی و شاید شمال‌شرق آفریقا است. از دوران باستان همراه با تجارت بذر و گیاهان دارویی به مناطق مدیترانه، خاورمیانه، چین و بعدتر به قاره آمریکا منتقل شد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گونه در اقلیم‌های گرم نیمه‌گرمسیری و گرمسیری، در حاشیه مزارع، باغ‌ها و حاشیه رودخانه‌های آفتاب‌گیر می‌روید. به خاک‌های سبک، زهکشی خوب و رطوبت کافی وابسته است و به‌صورت بالارونده روی قیم یا گیاهان دیگر رشد می‌کند.

تاریخچه و کاربردهای علمی‌ـ‌فرهنگی

میوه رسیده و الیافی‌شده آن از دیرباز به‌عنوان «لیف لوُفا» برای اسفنج گیاهی استفاده شده است. متون گیاه‌پزشکی سنتی آسیایی و عربی به کاربرد احتمالی آن در تنظیم هضم و شست‌وشوی پوست اشاره کرده‌اند. این گونه نمونه‌ای مهم برای مطالعه اهلی‌سازی کدوئیان و گذار از مصرف خوراکی به مصرف صنعتی به‌شمار می‌رود.

خیار مصری

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه خیار مصری
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  خیار مصری
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  خیار مصری
نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  خیار مصری
خاک های غنی از مواد غذایی

"خیار مصری" گیاهی میوه دهنده ار خانواده کدوئیان است. این گیاه یکساله و بومی جنوب و جنوب شرق آسیا می باشد. 
خیار مصری گیاهی بالارونده است. برگ های این گیاه حدود 7 تا 20 سانتیمتر پهنا دارد و دارای سه لُب می باشد. این گیاه دارای میوه هایی به طول 30 سانتیمتر و به رنگ زرد روشن بوده که شباهت زیادی به خیار معمولی دارند. در برخی موارد طول میوه ها به 60 سانتیمتر نیز می رسد. میوه های رسیده بصورت فیبری و به رنگ قهوه ای هستند.

Egyptian cucumber

شرایط محیط رشد

خیار مصری با کمک کاربست به خوبی می تواند رشد کند. همچنین برای رشد بهتر، باید شرایط آب و هوای بسیار گرم باشد و خاک نیز از رطوبت کافی و زیادی برخوردار باشد. این گیاه نسبت به سرما مقاوم نست و برای بالغ شدن به 150 تا 200 روز گرما نیاز دارد. خاک مورد نیاز این گیاه باید از نظر مواد غذایی غنی و مخصوص کشت کدو یا خیار باشد. 
گیاه باید برای رشد روی داربست های ویژه قرار گیرد. درصورت تمام طولانی مدت میوه ها با خاک، احتمال پوسیدگی میوه ها افزایش می یابد.

Luffa aegyptiaca

مقابله به آفات خیار مصری

میوه های این گیاه به عنوان غذا برای لارو برخی از گونه های لپیدوپتراها مانند Hypercompe albicornis مورد استفاده قرار می گیرند. 

خیار مصری

نحوه تکثیر خیار مصری

تکثیر خیار مصری از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد.

Egyptian cucumber

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

میوه های جوان آن مانند خیار بصورت خام و به عنوان سبزی خورده می شود و اغلب به همین مقصود در نواحی گرمسیر آسیا کشت می شود. میوه های رسیده دارای فیبر زیاد بوده و غیرقابل خوردن می باشند و به عنوان یک شوینده یا لیف در حمام یا جهت شستن ظروف استفاده می شوند. این میوه بسیار مورد علاقه ی مردم چین و ویتنام است. و در برخی نواحی به آن "بامیه ی چینی" نیز می گویند.
خیار مصری زمانی که هنوز کوچک است و کمتر از 12 سانتیمتر طول دارد و نیز هنوز سبز است، یکی از سبزی های خوب به شمار می رود.
هر 100 گرم میوه ی این گیاه حاوی 56 کیلوژول (13 کیلوکالری) انرژی، 14.34 گرم کربوهیدارت ها، 5.17 گرم قند، 2.9 گرم فیبر، 0.34 گرم چربی، 0.66 گرم پروتئین، 260 IU ویتامین آ، 4% ویتامین ب1 (تیامین)، 4% ویتامین ب2 (ریبوفلاوین)، 2% (0.26 میلیگرم) ویتامین نیاسین، 8% (0.099 میلیگرم) ویتامین ب6، 3% (12 میکرو گرم) ویتامین ب9، 7% (5.7 میلیگرم) ویتامین ث، 2% (0.24 میلیگرم) ویتامین ای، 2% (1.7 میکروگرم) ویتامین کا، 9 میلیگرم کلسیم، 36 میلیگرم آهن، 20 میلیگرم منیزیم، 31 میلیگرم فسفر، 453 میلیگرم، 21 میلیگرم سدیم، 0.17 میلیگرم روی می باشد.

این گیاه مقوی، استفراغ آور، مدر و مسهل است و برای درمان آسم، بیماری های پوستی و بزرگی طحال مفید است. همچنین برای رماتسم، کمردرد، خونریزی داخلی و دردهای قفسه سینه نیز کاربرد دارد. میوه ها کرم کش، ضد نفخ، ملین، تصفیه کننده و خلط آور بوده و برای تب، سیفیلیس، تومور و برونشیت مفید است. از روغن بذر نیز برای درمان جذام و بیماری های پوستی استفاده می شود.
میوه های جوان این گیاه بصورت خام یا مانند کدو خورشتی می توانند خورده شوندو در حالی که برگ ها، ساقه ها، جوانه های گل و حتی گل ها، پس از کمی بخاردهی می توانند مصرف شوند. بذرها می توانند برشته و بوداده شده و یا برای روغن کشی پرس و فشرده شوند. 
گل های زرد رنگ و بزرگ این گیاه گاهی به عنوان زینتی نیز کاربرد دارند. 

معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات غیر برگی - خیار مصری

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس لوفا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کدوییان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.78 از ۵، بر اساس 18 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

لطفاً پروفایاحمد رضال خود را تکمیل نمایید 1401/08/14
تهیه بذر
سلام
بذر خیار مصری راچگونه میتونیم تهیه کنیم

ثبت پرسش یا نظر جدید